Кіріспе

Британдық саяси фракция

Бедфорд вигтері (немесе Бедфордтықтар) – 18 ғасырдағы британдық саяси фракция, оның басшысы Джон Расселл, 4-ші Бедфорд герцогы болған. Бедфордтан басқа, танымал мүшелеріне Джон Монтегю, 4-ші Сандвич графы; Гранвилл Левесон Гоуэр, 2-ші Гоуэр графы; Ричард Ригби, топтың Парламенттегі бас менеджері; Томас Тинн, 3-ші Веймут виконты; Эдвард Тёрлоу; және Джордж Спенсер, 4-ші Марлборо герцогы кірген.

Тарих

Бедфордтықтар 1751 жылы Бедфордтың Мемлекеттік хатшы лауазымынан босатылуынан кейін жеке фракция ретінде қалыптасты. Алғашқыда Бедфорд премьер-министр Генри Пелхам мен оның ағасы Ньюкасл герцогы басқаратын Ескі корпус вигтері басымдығын көрген министрлікке қарсы болды. 1754 жылы Пелхам қайтыс болғаннан кейін Бедфорд Генри Фокспен одақтасты, ал 1755 жылдың соңында Фокс Мемлекеттік хатшы болғаннан кейін Бедфордтың жақтастарының бір бөлігі жаңа әкімшілікте жұмыс істеуге келісті. 1756 жылдың қараша айында Девоншир Питт кабинеті құрылғанда, Бедфорд Ирландияның Лорд-лейтенанты қызметін қабылдап, оған қолдау көрсетті және осы қызметте Ньюкасл-Питт кабинетінде де жалғастырды.

Жеті жылдық соғыстағы рөлі

Алайда, Жеті жылдық соғыс барысында Бедфорд Питтпен соғыстың жүргізілуі жөніндегі мәселелерде келіспеушілікке ұшырады. 1760–1761 жылдары, жаңа король Георг III-нің сүйіктісі Бьют графының ықпалының заңдылығына күмәндануына қарамастан, Бедфорд бейбітшілік орнатуды қолдау үшін Бьютпен одақтасты. Бедфорд Питттің құлауына ықпал етті және 1762–1763 жылдардағы Париж бейбітшілік конференциясында Ұлыбританияның басты бейбітшілік келіссөзшісі болды. 1763 жылғы сәуірде Бьют отставкаға кеткеннен кейін Бедфорд және оның жақтастары, енді Ескі корпус вигтерімен келісудің ең дұрыс жолы екенін сезіне отырып, Джордж Гренвиллдің жаңа үкіметін қолдаудан бас тартты. Бірақ 1763 жылғы қыркүйекте Эгремонт графының қайтысынан кейін ол өз ойын өзгертті, және Бедфорд пен оның ізбасарлары Гренвилл үкіметіндегі маңызды министрлік лауазымдарды иеленді – Бедфорд өзі Лорд-президент, Марлборо Лорд-приви-мөрші, Сэндвич Мемлекеттік хатшы, Гоуэр Лорд-чемберлен, ал Веймут Жылқы шебері болды. Корольдің Бедфордқа деген наразылығының күшеюі, әсіресе, 1765 жылғы шілдеде Гренвилл министрлігінің құлауына себеп болды. Лорд Рокингем басқарып, Ескі корпус вигтерінің қалдықтары билікке келген кезде Бедфорд және оның жақтастары оппозицияға кетті. Бедфордтықтар Солтүстік Америкада қатал саясатты қолдады, сондықтан 1766 жылы Рокингем министрлігінің мөр бағысы заңын жоюына қарсы болды. 1766 жылы Рокингем министрлігі құлағаннан кейін Бедфорд жаңа Чатем министрлігімен одақ құруға үміттенеді, ал оның лейтенанты Ричард Ригби Гренвиллиттермен бірге оппозицияда қалуды қалады. Нәтижесінде, корольдің Бедфордтықтарға қарсылығы олардың үкіметке кірмеуіне әкелді, соның салдарынан Чатем министрлігіне үш түрлі парламенттік фракция қарсы шықты – Гренвиллиттер, Рокингемдіктер және Бедфордтықтар. Айта кетейік, Рокингемдіктер министрліктің Солтүстік Америка саясатының тым қатал екенін айтып қарсылық білдірді, ал Бедфорд пен оның жақтастары керісінше пікір білдірді. Дегенмен, екі фракция парламенттің төрағасын кім тағайындау керек деген мәселеде келіспеушіліктер туғанға дейін коалиция құруға келісуге жақын болды.

Американдық революция және құлдырау

Дегенмен, оппозициялық күштердің күші Чатхэмді тиімді премьер-министр ретінде алмастырған Графтон герцогін Бедфордтарды үкіметке енгізу үшін күш салу қажет деп сендірді. Бұл 1767 жылдың желтоқсанында Гоуэр Лорд-президент болғанда және одан кейін көп ұзамай Веймут Мемлекеттік хатшы тағайындалғанда сәтті орындалды. Денсаулығы нашар болған Бедфорд өзі қызметке кірмеді және 1771 жылы қайтыс болғанға дейін қоғамдық өмірден бірте-бірте шеттеді, бірақ фракция одан кейін де сақталды, енді оны Гоуэр басқарды. Олар Америкаға қатысты қатал саясатты қолдауын жалғастырды, бұл 1775 жылы Америка Тәуелсіздік соғысына әкеп соқты. Гоуэр және көптеген Бедфордтықтар 1779 жылдың соңында Солтүстік үкіметінен кетіп қалды, себебі олар Солтүстіктің соғыс жүргізудегі тиімсіздігін байқады, бірақ Сэндвич және Тёрлоу сияқты басқалары үкіметте қалды. Алайда Гоуэр Бедфорд фракциясының басты бөлігін басқаруын жалғастырды, ол ақыры 1783 жылдың желтоқсанында Пит-Жасқа жақтас ретінде үкіметке кірді. Осыдан кейін Бедфордтықтар ерекше саяси фракция ретінде танылмай қалды. Жалпы алғанда, замандастары да, тарихшылары да Бедфорд фракциясына жақсы көзбен қараған жоқ – олар көбінесе өздерін ең жоғары бағаға сатуға дайын, мансап іздеушілер ретінде қарастырылды. Бірақ соңғы зерттеулер бұл көзқарасқа қарама-қарсы пікір білдірді. Бедфорд туралы Оксфорд Ұлттық Биографиялық сөздігіндегі мақаласында Мартин Пауэлл оппортунизм айыптамаларының әділетсіз екенін және Бедфорд вигтері сияқты салыстырмалы түрде шағын партия үшін икемділік қажет болғанын айтады. Пауэлл Бедфордтарды Рокингем вигтерімен бірге ұйымдасқан саяси партияның ерте мысалы ретінде қарастырады, бұл негізінен Ригбидің Бедфордтың Парламенттегі (Commons) жақтастарын басқаруының арқасында болды, сондай-ақ Бедфордтардың Солтүстік Америкадағы позициясының тұрақты және қалыптасқан екенін атап өтті.