Кіріспе
Судан мәдениеті туралы ғылыми еңбек – Судан тайпалары мен шежірелер энциклопедиясы (موسوعة القبائل والأنساب في السودان; транслитерацияланған: Mawsu'at al qaba`il wa'l ansab fi 'l Sudan) – Аун Альшариф Касимнің 1996 жылы Хартумдағы «Махтабат Афирукраф» (Афро Граф) баспасында жарық көрген еңбегі. Бұл энциклопедия жеті томдық, жалпы 2628 беттен тұрады. Бірінші томға қосылған 12 беттік кіріспесінде Қасым мұндай еңбек құрастыру мақсаты мен міндеттерін баяндайды. Сонымен қатар, ол энциклопедияның көлемін, мақалаларды іріктеу критерийін, жазбалардың ретін және оны қалай пайдалануға болатыны туралы ақпарат береді.
Sudanese Encyclopedia of Tribes and Genealogies (موسوعة القبائل والأنساب في السودان; transliterated: Mawsu'at al qaba`il wa'l ansab fi 'l Sudan) by Awn Alsharif Qasim, printed in Khartoum by Maktabat Afiruqraf (Afro Graph) in 1996. This encyclopaedia consists of seven volumes and 2628 pages. In his 12 page introduction, which is incorporated in the first volume, Qasim states his purpose and objectives of compiling such a work. He also mentions the scope or coverage, the criterion of inclusion, arrangement of the various entries and hints on how to use his encyclopaedia.
Өмірбаян
Қасымның энциклопедиясы 1980-ші жылдардың ортасында, ол өзінің тағы екі еңбегі үшін материал жинаған кезде пайда болды. Олар – «Хаффайат әл-Мулюк», Хартумнан солтүстікке қарай орналасқан Хафайя аймағының аймақтық өмірбаяндық сөздігі, және «Камус әл-лахаж әл-аммия фил Судан», яғни «Судан арабша сөздігі». Суданды зерттеу үшін бұл құнды дереккөзді бағалағандардың қатарында Р. С. О’Фей де болды, ол судандық жеке есімдерді, тайпалық атауларды және жер-су атауларын жазуда осы еңбектердің үлгісін қолданды. Осы екі еңбекті қайта қарап, жариялағаннан кейін Қасым ауқымы кеңірек жобаны жоспарлай бастады. Оның энциклопедиясы он жылдан астам белсенді зерттеулер мен дайындықтан соң жарық көрді. Судандағы тайпалар, тектік ағаштар, белгілі тұлғалар мен жер-су атауларына қатысты зерттеулер жетіспеді деуге болмайды. Соңғы онжылдықтарда көптеген зерттеулер жүргізілді. Дегенмен, нәтижелер шашыраңқы және көбінесе қолжетімсіз. Хизер Дж. Шаркидің айтуынша, Ричард Лесли Хилл бұл мәселені бұрыннан-ақ сезінген, ол өзінің «Суданның биографиялық сөздігінің» екінші басылымының алғы сөзінде: «Суданда ондаған кішкентай кітаптар басылмай, тіпті тақырыптық беті де болмай шығады. Олар қысқа ғана уақыт аралығында айналымнан шығып, із қалдырмай жоғалады», – деген еді.
Энциклопедияның қолданылу аясы мен мазмұны
Қасым кіріспесінде бастапқы ниетінің алғашқы энциклопедиясындағыдай, ірі этникалық топтарды, маңызды жер аттарын және қазірге дейін қайтыс болған белгілі тұлғаларды қамту болғанын айтады. Алайда, автор мұндай материалдарды жинап, жаңарту оның еңбегін одан да пайдалырақ етеді деп санайды. Сөйтіп, оның энциклопедиясы Суданның барлық аймағын қамтиды және көне заманнан бүгінгі күнге дейін созылады.
Энциклопедияның орналасуы
Автор алты томдық еңбектегі жазбаларды тақырыптық немесе мазмұндық жіктеуге немесе реттеуге бармайды. Ол жазбаларын мазмұнына қарамастан, араб әліпбиі бойынша реттеуді ұсынады. Сондықтан, тайпалар, белгілі тұлғалар және маңызды жер-атаулар бірге тізімделеді. Оқырманды таныс есімдерден белгісіз балама есімдерге бағыттау үшін сілтемелер қолданылады. Жазбалардың ішінде де жиі сілтемелер кездеседі, олар "қараңыз" немесе "сонымен қатар қараңыз" дегенді білдіретін араб әрпі "мим" арқылы белгіленеді.