Кіріспе

1897 жылы құрылған неміс ЛГБТ құқықтарын қорғау ұйымы Ғылыми-гуманитарлық комитет (Wissenschaftlich-humanitäres Komitee, WhK) 1897 жылдың мамыр айында Берлинде Магнус Хиршфельд тарапынан лесбиянкалардың, гейлердің, бисексуалдардың және трансгендерлердің әлеуметтік мойындалуы үшін, сондай-ақ оларға қарсы заңдық қуғын-сүргінге қарсы күресу үшін құрылды. Ұйымның ұраны "Per scientiam ad justitiam" ("Ғылым арқылы әділдікке") болды және комитетте әртүрлі мамандықтардың өкілдері болды. Комитет мүшелерінің саны шамамен 700 адамға жетті. Комитет Берлиндегі Жыныстық ғылымдар институтында орналасқан, 1933 жылы институт нацистер тарапынан жойылғанға дейін. WhK Хиршфельд құрған және комитетпен ұқсас мақсаттарды көздеген World League for Sexual Reform ұйымына мүше болды. Комитет әлемнің түкпір-түкпіріндегі гей-ұйымдарымен байланыс танысты, ал 1906 жылдан бастап комитет саясатын қалыптастырған орган бірнеше еуропалық елдердің өкілдерінен құралды. 1906 жылы Венада Жозеф Николадони мен Вильгельм Стекель басқаратын филиал ашылды. WhK институттан алынған адамның жыныстық қатынасы туралы көптеген ғылыми теорияларды қабылдады, мысалы, ер және әйелдің арасындағы үшінші жыныс идеясы. Комитеттің бастапқы мақсаты – императорлық қылмыстық кодекстің 175-бабын жою болды, бұл заң ерлер арасындағы "қосылу сияқты" әрекеттерді қылмыстық қылды. Сондай-ақ ол гомосексуализмнің туа біткенін көрсетуге тырысты, осылайша Германиядағы содомияға қарсы қылмыстық заңды қолдануға болмайды. 175-бапқа қарсы күресте комитет гомосексуализмнің ауру немесе моральдық кемшілік емес екенін дәлелдеді және осы тұжырымға ғылыми дәлелдер негізінде келді. Топ бұл заңға қарсы басқа да аргументтер келтірді, мысалы, оны жою еркек жезөкшелер арасында шантаж жасауды азайтады деді. 1919 және 1920 жылдары WhK басқа гомосексуалдық құқықтарды қорғау топтарымен, соның ішінде Gemeinschaft der Eigenen (Өзіндік қауымдастық) және Deutscher Freundschaftsverband (Германиялық достық қауымдастығы) бірлесіп заңға қарсылық көрсетті. Комитеттің 175-бапқа қарсы күресіндегі тағы бір одағы – Deutscher Bund für Mutterschutz und Sexualreform [de] (Аналардың қорғау және жыныстық реформалар үшін неміс лигасы), әсіресе 175-баптың жақтастары оны әйелдерге де қолдануды ұсынғаннан кейін. Комитеттің қарсылығы шексіз болған жоқ, өйткені оның петициясы кейбір гомосексуалдық әрекеттердің қылмыстық мәртебесін сақтауды қолдады, оның ішінде ересек пен 16 жасқа толмаған бала арасындағы жағдайлар. Алғашқы ұсыныстың кезінде келісім жасы гетеросексуалдар үшін 14 жастан екі жылға төмен болды, яғни олар өздерінің науқанының бөлігі ретінде келісім жасын көтеруді талап етті. 1898, 1922 және 1925 жылдары петициялар ұсынылды, бірақ парламенттің қолдауын ала алмады. Заң гомосексуализмді 1969 жылға дейін қылмыстық қылды және Батыс Германияда Шығыс және Батыс Германия 1994 жылы біріккеннен кейін төрт жылға дейін толық жойылған жоқ. Ресми түрде комитет саяси жағынан бейтарап болды және көптеген партиялардың парламентарийлеріне жүгінуге тырысты. Бұл кейде Бавария халық партиясы (BVP) сияқты консервативті партияларды да қамтыды. Алайда Хиршфельд Социал-демократиялық партияның (СДП) мүшесі болды. Топтың басқа да басшыларының кейбіреулері революциялық немесе пацифистік көзқарастарға ие болды. Хиршфельд комитетке берген биологиялық детерминистік көзқарас бастапқыда WhK ішінде қарсылық тудырды. Бірақ 1929 жылдың 24 қарашасында ғана оның ішкі бәсекелестері, ең алдымен Коммунистік партияның (КПД) қызметкері Рихард Линсерт, Хиршфельдті отставкаға кетуге мәжбүр етті. Оның орнын медициналық кеңесші Отто Юлиусбургер, төрағаның орынбасары Курт Хиллер алды, ал жаңа кеңестің үшінші мүшесі жазушы Бруно Фогель болды. Юлиусбургер комитетті 1933 жылы нацистік партия билікке келгеннен кейін комитет таратылғанға дейін қысқа уақыт ішінде басқарды. Комитеттің соңғы отырысы 1933 жылдың 8 маусымында Питер Лиманнның пәтерінде ұйымды тарату мақсатымен өтті. WhK-ның ғылыми оқшаулаудан азат етуге бағытталған қайта бағдарлануы психологиялық және әлеуметтанулық зерттеулерге, биологиялық зерттеулерге қарағанда көбірек назар аудару болды. Комитеттің штаб-пәтері Берлинде орналасқан, ал филиалдары Германияның, Австрияның және Нидерландының шамамен 25 қаласында болды. Оның ең жоғарғы деңгейінде шамамен 700 мүшесі болды және ол гомосексуалдарды азат ету қозғалысының маңызды кезеңі болып саналады. Ол отыз алты жыл бойы өмір сүрді.

Жарияланымдар

WHK "Жыныстық аралық типтер жырнағы" (Jahrbuch für sexuelle Zwischenstufen) басылымын шығарды, ол комитеттің қызметі туралы есеп берді және "жабайы" халықтар арасындағы гомосексуализм туралы мақалалардан бастап, әдеби талдаулар мен жағдайларды зерттеулерге дейін әртүрлі мазмұнды қамтыды. Ол 1899 жылдан 1923 жылға дейін (кейде тоқсан сайын) және 1933 жылға дейін үзіліс-үзіліс басылып шықты. "Жырнама" – жыныстық вариацияларды зерттейтін әлемдегі алғашқы ғылыми журнал еді. WHK-ның кеңінен таралған тағы бір басылымы – "Халық үшінші жыныс туралы не білуі керек?" (Was soll das Volk vom dritten Geschlecht wissen?) деген атпен шыққан брошюра, ол комитеттің жыныстық білім лекцияларымен бірге жарық көрді. Ол Жыныстық ғылымдар институтының зерттеулеріне негізделген гомосексуализм туралы ақпарат ұсынды. Бұл брошюра гомосексуализмнің болуына қатысты объективті көзқарас ұсынды, сондықтан гомосексуалистер оны жиі отбасы мүшелеріне немесе қоғамдық көліктегі бейтаныс адамдарға тарататын. 1962 жылы Гамбургте нацилік концлагерьлерден аман қалған және гомофобияға қарсы күресін жалғастырған Курт Хиллер WHK-ны қайта құруға сәтсіз тырысты.

Жаңа КҚК

1998 жылы сол атаумен жаңа топ құрылды. Сол жылғы сайлауда саясаткер Волкер Бекке қарсы шыққан топтан туындаған бұл топ тек аты мен жалпы тақырыбы жағынан ғана ұқсас, ал консервативті LSVD-ге қарағанда радикалды көзқарастарды ұстанады. 2001 жылы оның "Gigi" журналы Bundes Lesbischer und Schwuler JournalistInnen ұйымынан арнайы сыйлық алды.