Кіріспе

Денесіздік күйі немесе сапасы

Денесіздік – "денесіз немесе материалдық болмау күйі немесе сапасы; заттық емес; денесіздік". Денесіз (грекше: ἀσώματος) – "материядан құралмаған; материалдық жаратылысы жоқ" дегенді білдіреді. Денесіздік – көптеген діндердегі жандардың, рухтардың және Құдайдың қасиеті, соның ішінде қазіргі уақыттағы ислам, христиандық және иудаизмнің басты ағымдары мен мектептері. Ежелгі философияда ауа, эфир, от немесе жарық сияқты жұқа "жеңіл" материялар денесіз деп есептелген. Ежелгі гректер қатты жерге қарағанда, ауаның қозғалысқа кедерісі аз болғандықтан денесіз деп сенген, ал ежелгі парсылар отты денесіз деп санаған, себебі әрбір жан одан туған деп есептелген. Қазіргі философияда денесіз және материалдық емес арасындағы айырмашылық міндетті түрде сақталмайды: егер дене материядан жасалмаса, ол денесіз деп сипатталады. Универсалиялар мәселесінде универсалиялар бір жағынан кез келген нақты формадан бөлінеді, екінші жағынан олардың ішкі қасиеттері бар сияқты көрінеді. Аристотель Платонның Идеялар әлеміне қарсы, абстракцияның гиломорфты тұжырымын ұсынды. Аристотель грек тіліндегі soma (дене) және hyle (материя, сөзбе-сөз "ағаш") терминдерін қолданды. Себептік әсер ететін денесіз дененің тіпті логикалық тұрғыдан дұрыс болуы үшін, әсер ету нүктесінде физикалық жаратылысы болмаса да, бір нәрсе материалдық нәрсеге әсер ете алады деген сенім қажет. Доп тікелей жанасу арқылы басқа допқа әсер ете алады және ол тікелей түсетін жарықтың шағылысуы арқасында көрінеді. Денесіз әсер ету өрісі немесе материалдық емес дене осы функцияларды орындай алмайды, себебі олардың осы функцияларды орындауға қажетті физикалық құрылымы жоқ. Ньютоннан кейін қашықтықтан әрекет етуді қарапайым факт ретінде қабылдау және осымен байланысты философиялық мәселелерді елемеу қалыпты жағдайға айналды.

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі

Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің мүшелері (Мормонизмді де қараңыз) Құдай Әке мен Иса Мәсіхтің екеуінің де "адам сияқты денесі мен сүйектері бар, қолға ұстауға болатын" физикалық денелері бар деп сендіреді. Олар, Құдайдың денесі жоқ екендігі туралы бағытталған христиандық сенімді, Апостолдардан кейін осы антропоморфты, денелі Құдай туралы ілімнен тайып кету нәтижесі деп есептейді, және бұл ілім дәстүрлі яһуди-христиандық сенімге сәйкес келеді деп мәлімдейді. Бағытталған христиандық, Киелі кітаптағы Құдайға қатысты антропоморфты сипаттамаларды әрқашан сөзбе-сөз емес, поэтикалық және символдық ретінде түсіндіріп келді.