Кіріспе
Хәршаның 7 ғасырдағы санскрит пьесасы – император Хәршаға (606 жылдан 648 жылға дейін билеген). «Нагананда» (Жыланның қуанышы) санскрит тіліндегі ең бағаланатын драмалардың бірі. Бес актіде ол құдайлық сиқыршылар (видьядхаралар) әулетінен шыққан Джимутавахана ханзадасының және оның Нагаларды құтқару үшін жасаған өзінің құрбандығы туралы кең таралған оқиғаны баяндайды. Бұл драманың ерекшелігі – Нанди тармағында Буддаға арналған дұға, ол драмалық шығармалардың ең көрнекті мысалы саналады. «Нагананда» – Джимутавахана ханзадасының Нага ханзадасын құдайлық Гарудаға құрбан етуден тоқтату үшін өз денесінен қалай бас тартқаны туралы әңгіме. Хәршаның «Нагананда» пьесасы Бодхисаттва Джиммутавахавананың тарихын айтады, ал пьесаның басындағы дұға Буддаға арналған, ол Мараны жеңіп жатқан күйде сипатталған (осы екі тармақ, үшінші тармақпен бірге, тибет тілінде *Mārajit stotra ретінде жеке сақталған). Шиваның жұбайы Гаури пьесада маңызды рөл атқарады және өзінің құдайлық күшімен кейіпкерді қайта тірілтеді.
Nagananda (Joy of the Serpents) is a Sanskrit play attributed to emperor Harsha (ruled 606 C. E. 648 C. E.). Nagananda is among the most acclaimed Sanskrit dramas. Through five acts, it tells the popular story of a prince of divine magicians (vidyādharas) called Jimútaváhana, and his self sacrifice to save the Nagas. The unique characteristic of this drama is the invocation to Buddha in the Nandi verse, which is considered one of the best examples of the dramatic compositions. Nagananda is the story of how prince Jimutavahana gives up his own body to stop a sacrifice of a Naga prince to the divine Garuda. Harsha's play Nāgānanda tells the story of the Bodhisattva Jīmūtavāhavana, and the invocatory verse at the beginning is dedicated to the Buddha, described in the act of vanquishing Māra (so much so that the two verses, together with a third, are also preserved separately in Tibetan translation as the *Mārajit stotra). Shiva's consort Gauri plays an important role in the play, and raises the hero to life using her divine power.
Қысқаша мазмұны
Пьесаның бірінші актісі Гаури ғибадатханасының жанындағы тәуба орнында басталады. Джиммутавахана және оның досы Атрея, Видушака, Батыс Гаттардың оңтүстік бөлігіндегі Малая тауларында тұратын қолайлы жер іздеп жүр, себебі оның қартайған ата-анасы сол жерде тұруды қалайды. Ол жастығын ата-анасына қызмет етумен өткізеді, өйткені ол мұндай қызметті патшалықтың ләззаттарынан артық санайды. Ол өзінің халқының бақытты болуы үшін бар күшін жұмсады және патшалығын қауіпсіздікке алды. Айналып шарлай келе, екеуі де таудың ұлылығына тәнті болып, сол жерде қалуға шешім қабылдайды. Осы жерде олар әдемі әуенді музыка естиді. Олар Гаури ғибадатханасына кіреді, бірақ кім ән салып тұрғанын білу үшін жасырынып қалады. Ол қызметшісімен сөйлескенде, ол бойжеткен екенін біледі. Гаури оған түсінде көрініп, Виддхиадхара императоры Джиммутавахана оған үйленеді деген игі хабарды жеткізеді. Екі дос Малаяватиді ұялтқандық үшін ғана өздерін көрсетеді. Малаявати Джиммутавахананың кім екенін білмей, бір жолаушымен бірге ғибадатханадан кетеді. Батыр мен бойжеткен бірін-бірі сүйе бастайды, әйтсе де олар әлі бір-біріне бейтаныс.
Өнер тарихы
Пьеса 2008 жылғы қаңтарда Панажи; Гоа (Үндістан) қаласында Маратхи тілінде Прабхакар Санскритик Санстха ұйымымен, Натияшастрада таратылған қағидаларға сәйкес қойылды. "Нағананда" пьесасын Саиш Дешпанде жасады, ал аудармасын және режиссурасын Анаға Дешпанде жүзеге асырды, ал Натиядарми абынайының идеясын доктор Шармала Рао дамытты. Қазір пьесаның Маратхи тіліндегі мәтіні де қолжетімді. 2008 жылғы "Нағананда" қойылымы Махараштра штатының Өнер және мәдениет департаменті мен Ақылыбхарат Маратхи Натья Паришад ұйымы тарапынан ең үздік тәжірибелік және зерттеуге негізделген қойылым деп танылды. Гоадан шыққан жас театр өнерпаздарының бұл жұмысы анықтамалық мақсатта сақтау үшін All India Radio, Panaji және Doordarshan; Goa арқылы құжатталды. Видео материал анықтамалық мақсатта қолжетімді.