Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фрайберг соборы немесе Әулие Мария соборы (Dom St. Marien) – Саксониядағы Фрайберг қаласында орналасқан Евангелистік лютерандық шіркеудің ғимараты. "Dom" термині – неміс тілінде коллегиялық шіркеулер мен соборларды бірдей атауға қолданылатын синекдоха, көбінесе ағылшын тілінде "кафедралық собор" деп аударылады, бірақ бұл шіркеу шын мәнінде епископтық орынды собор емес, коллегиялық шіркеу болған.
The Freiberg Cathedral or Cathedral of St Mary (Dom St. Marien) is a church of the Evangelical Lutheran Church of Saxony in Freiberg in Saxony. The term Dom, a German synecdoche used for collegiate churches and cathedrals alike, is often uniformly translated as cathedral into English, even though this church here was a collegiate church, not a cathedral (seat of a bishop).
Тарих
1180 жылы Фрайбергте "Біздің Анамыз" базиликасы салынды, ол жақында кен тауларында табылған күміс есебінен қарқынды дамыды. Екі маңызды өнер туындысы бүгінге дейін сақталған: Триумфкрейзгруппе (шамамен 1225 жылғы) және Голден Пфорте (Алтын қақпа). 1480 жылы шіркеу Коллегиат шіркеуіне айналды, соның нәтижесінде шіркеуге Dom деген атау берілді, бұл атау неміс тілінде коллегиялық шіркеулер мен соборлардың екеуіне де қолданылады. Дегенмен, колледж Саксония сайлау округіндегі реформацияға байланысты бар болғаны 57 жылдан кейін таратылды. 1484 жылғы үлкен өртте шіркеу дерлік толығымен қирады. Бірақ айқышқа шегелендіру тобы, алтын қақпа және ғибадатхананың бір бөлігі сақталды. Қасиетті Мария соборы сол жерде үш бөлімді готикалық залдық шіркеу ретінде салынды. Ерекшелігі – орталық бөлімдегі екі жапсарлас мінбар: 1505 жылы Хемниц-Хилберсдорфтан алынған ақ түсті туфтан жасалған мүсінші шебер H. W. жасаған Tulpenkanzel (Тюльпан мінбары) және 1638 жылы Ханс Фрицше жасаған саксон құмтасынан жасалған Bergmannkanzel (Кенші мінбары).
Around 1180, the basilica "of Our Lady" was built in Freiberg, which was developing rapidly due to the silver that had recently been found in the Ore Mountains. Two significant works of art that are still conserved were added very early: the Triumphkreuzgruppe crucifixion group (around 1225) and the Goldene Pforte (Golden Gate). In 1480, the church was turned into a Collegiate church, which earned the church the naming Dom, in German used for collegiate churches and cathedrals alike. However, the college was dissolved after only 57 years due to the reformation in the Electorate of Saxony. In the great fire of 1484, the church was almost completely destroyed. However, the crucifixion group, golden gate, and parts of the quire were preserved. The Cathedral of St. Mary was built at the same location as a triple naved Gothic hall church. A remarkable feature are the two adjacent pulpits in the central nave: the free standing Tulpenkanzel (Tulip pulpit) from 1505, made by sculptor Master H. W. of a light type of the Tuff from Chemnitz Hilbersdorf and the Bergmannkanzel (Miner's pulpit) of 1638 created by Hans Fritzsche of a Saxon sandstone.
Интерьер
1541 жылдан бастап Август II-нің католик дініне өтуіне дейін Саксонияның тоғыз билеушісі собордың ғибадатханасында жерленген. Августтің анасы мен оның әпкесі Әулиелер шіркеуіндегі әпкелердің мазарында жатыр. Саксон бароккосының шебері Балтазар Пермозер жасаған олардың бейіті бастапқыда Преттиндегі Лихтенбург монастырында орналасқан, бірақ 1811 жылы Фрайбергке көшірілді. Тағы бір қызықты нәрсе – Фрайберг соборында жерленген Саксонияның сайлаушысы Морицке арналған ескерткіш. Көптеген монументальді мыс тақталар ғибадатхана еденін құрайды. Қабырғалар герцогтар әулетінің эпитафияларымен және мүсіндерімен әсемделген. Төбесінің дизайны – итальяндық маньеризм стиліндегі сурет пен мүсіннің үйлесімі. Қабырға мен төбе арасындағы кешу эпитафиялық архитектураның жоғарғы жиегіндегі көптеген музыкалық періштелермен жасалған. Талдау көрсеткендей, қолданылған аспаптар нағыз Ренессанс дәуірінің аспаптары немесе олардың өте сапалы көшірмелері болған. Бұл өте пайдалы болды, себебі сол заманның басқа аспаптары сақталмаған. Осы табыстар Лейпцигте зерттелді және олардың көшірмелері жасалды. Тіпті имитациялар да көшірмелердің жобасы ретінде қолдануға жеткілікті еді, және бұл аспаптар сол кездегі оркестрдің типикалық дыбысын қайта жаңғыртуға көмектесті. Органды жақсы көретіндер үшін Готфрид Сильберманның үш мануалы, 44 тірегі және 2574 құбыры бар ұлы органы ерекше қызығушылық тудырады. Оның қарсысында тағы бір кішкентай Сильберман органы орналасқан, ол да тамаша аспап. Соборда алты шіркеу қоңырауы бар, олардың төртеуі әйгілі Хиллігер құю фабрикасынан. Ең ауыр қоңырау – «Große Susanne», оның салмағы 5 тонна. Алтын қақпа – собордың оңтүстік жағында орналасқан, мүсіндермен және бұрын боялған байырғы бағаналарымен әшекейленген кеш римдік стильдегі қасқақталған құмтас портал. Қақпаны сыртқы факторлардан қорғау үшін 1902/03 жылдары қосымша құрылыс салынды. Собор әлі де қауымның құлшылық ғибадаттары үшін қолданылады. Оны күн сайын экскурсиялармен ақылы түрде аралап көруге болады.
Between 1541 and Augustus II the Strong's conversion to Catholicism, nine rulers of Saxony were buried in the quire of the cathedral. August's mother and her sister are buried in the sisters' crypt in the All Saints chapel. Their tomb, created by the Saxon Baroque sculptor Balthasar Permoser, had originally been situated in the Lichtenburgk Monastery at Prettin, but was moved to Freiberg in 1811. Another noteworthy feature is the monument honoring Maurice, Elector of Saxony, who is also buried in the Freiberg Cathedral. Several monumental brasses form the floor of the quire. The walls are decorated with a wealth of epitaphs and sculptures of the ducal house. The design of the ceiling is a combination of painting and sculpture in the style of Italian mannerism. The transition between wall and ceiling is formed by a multitude of musical angels on the uppermost ledge of the epitaph architecture. Analysis has shown that the instruments used are real Renaissance instruments or excellent imitations. This was very useful, since no other instruments of this time were extant. These finds were examined in Leipzig, and replicas were built. Even the imitations were detailed enough to serve as a blueprint for replicas, and these instruments were relevant to allow the reproduction of the typical sound of an orchestra of the time. A special attraction for organ enthusiasts is the great organ by Gottfried Silbermann with its three manuals, 44 organ stops and 2574 organ pipes. Opposite of it is another, smaller Silbermann organ, which is also an excellent instrument. The cathedral has six church bells, four of which are from the famous Hilliger casting house. The heaviest of the bells is the Große Susanne at 5 tons. The Golden Gate is a late Romanesque arched sandstone portal on the southern side of the cathedral, adorned by sculptures and richly ornamented columns that were originally richly colorated. To protect the gate from environmental influences, an extension was built in 1902/03. The cathedral is still used for services by the congregation. It can be visited daily for a fee in guided tours.
Үлкен орган
1711 және 1714 жылдар аралығында салынған Фрайберг соборындағы орган француз және неміс орган жасау стильдерінің қосындысы болып табылады. Қамыстары француз стилінде дыбысталса, негізгі аялдамалар – нотада көрсетілген биіктікте естілетін аялдамалар неміс стиліне тән әдіспен күшейтілген. Сонымен қатар, Quintadehn (Quintadena) аялдамалары (үшінші гармониканы ерекше күшті дыбыстайтын аялдамалар) және конустық қамыс аялдамалары да неміс әсеріне ие. Орган бастапқыда меантондық (meantone) жүйесімен күйлендіріліп, A=473 Гц жиілігіне келтірілді. Бүгінде қолданылатын күйлендіру жүйесі меантондық күйлендірудің шағын өзгеруі болып табылады, ал А әуені бастапқы жиілігіне жақын сақталған; қазір ол 476 Гц құрайды. 1857 жылы Карл Трауготт Стоккель жасаған жөндеу кезінде орган тең темпераментпен күйленді. Ол салыстырмалы түрде кішкентай орган (осы заманғы 100 және одан көп аялдамасы бар органдармен салыстырғанда) – 14 аялдамадан тұрады, олардың 11-і мануалда, ал қалғандары педальдерде орналасқан.
Built sometime between 1711 and 1714, the Freiberg Cathedral organ is an amalgamation of the French and German styles of organ building. The reeds are voiced in the French style, but the foundation stops, the stops which sound at the notated pitch, are reinforced in a way that is typical of the German style. Also, the Quintadehn (Quintadena) stops (stops which sound the third partial particularly strongly) and conical reed stops bear German influences as well. The organ was originally tuned using the meantone system of tuning, and was tuned to A=473 Hz. Today, the tuning system is a slight variation of meantone tuning, and A has more or less been kept at its original frequency; it is now at 476 Hz. The organ was tuned in equal temperament during an 1857 repair by Karl Traugott Stöckel. It is a relatively small organ (especially compared to the organs of 100 stops or more of today) of 14 stops, 11 of which are in the manuals, and the remainder in the pedals.