Кіріспе

Астероксилон ("жұлдыз тәрізді ксилем") – Ликоподиофиталар бөлімінің споралар арқылы көбейетін, қан тамырлары бар жойылған туысы. Ол Шотландияның Абердиншир аймағындағы танымал ерте девон кезеңінің Рини және Виндифилд тақталарынан анатомиялық тұрғыдан сақталған үлгілер арқылы белгілі. Астероксилон Lycopsida классының алғашқы өкілі саналады.

Сипаттама

Астероксил – ерте девон кезеңінде гүлдеген құрлықтық тамырлы өсімдіктер туысы. Бұл өсімдік диаметрі 12 мм, ұзындығы 40 см-ге жететін, ауаға қарай изотомдық және анизотомдық тармақталған сабақтардан тұрады. Мүмкін, жер үстіндегі сабақтар жапырақтары жоқ тамырсабақтан өсіп шыққан, одан кішкентай диаметрлі, оң геотроптық тамыр тәрізді бұтақтар пайда болған. Бұл бұтақтар жер бетінен 20 см тереңдікке дейін жеткен. Рейни шабатының 407 миллион жылдық қазбасы тамырлардың «дихотомиялық тармақтану» деп аталатын механизмнің өзгертілген түрі арқылы қалыптасқанын көрсетеді, онда бұтақ тәрізді осьтен пайда болған бір тармақ топыраққа сіңген. Тамырдың осы әдісі қазір жоқ. Ауа сабақтарының ортасындағы ксилем немесе өткізгіш тіні көлденең қимада айқын жұлдыз тәрізді болып келеді және ертедегі актиностель немесе «Астероксил типіндегі» протостель деп есептеледі. Трахеидтер бастапқы сақиналы немесе спиральді типте (G типі деп аталады). «Жапырақтар» – нағыз жапырақтар емес, бірақ өскіндер – ұзындығы 5 мм-ге дейінгі тармақталмаған жолақты еноциялар түрінде болған; сабақтың ортасындағы негізгі шоғырдан әр еноцияның түбіне аяқталатын бір тамыр талшығы бөлінетін. «Спорангиялар екі бүйрек пішіндес жапырақшадан тұрады, олар тамырланбаған жапырақ тәрізді мүшелердің арасында орналасқан және қысқа сабаумен оське бекітіледі. Спорангиялар иілісқан және оське жақын орналасқан». Осьтердің құнарлы аймақтары құнарсыз аймақтармен кезектеседі, бұл құнарлылықтың мерзімді эпизодтарын көрсетеді.

Түрлер

Типтік түрі – Asteroxylon mackiei. Тағы бір түрі сипатталған, Asteroxylon elberfeldense, бірақ қазір ол жеке түрге жатқызылып, Thursophyton туысына қосылған.