Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Г. Уэллстің 1910 жылғы әзіл-сықақ романы «Мистер Полидің тарихы» — Г. Г. Уэллстің 1910 жылғы әзіл-сықақ романы.
1910 comic novel by H. G. Wells
The History of Mr. Polly is a 1910 comic novel by H. G. Wells.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Мистер Полидің тарихының басты кейіпкері – Х.Г. Уэллстің мата саудасындағы алғашқы тәжірибелерінен шабыттанған антигерой: Альфред Полли, шамамен 1870 жылы туған, Эдвард дәуіріндегі Англияда тұратын ұялшақ және мақсатсыз жас жігіт. Өзінің кеңістігіне қарамастан, ол айналасындағылардың көмегіне көп сене бермей, қанағатқа толы тыныштыққа жетеді. Мистер Полидің ең ерекше қасиеті – оның "туа біткен епітет сезімі", ол оны "күнге толы, қуатты және белсенді жастар" үшін "Шовеациоз культі" сияқты, ал Кентербери соборының әшекейлері үшін "мұңды періштелік" сияқты әзілді тіркестер ойлап табуға итермелейді. Альфред Полли Кенттегі Фишборн қаласында тұрады (Батыс Сассекстің Фишборны немесе Уайт аралының Фишборнымен шатастырмау керек – әңгімедегі қала Уэллс бірнеше жыл тұрған Кенттегі Сэндгейтке негізделген деп есептеледі). Роман медиа рес принципімен басталады, мұнда бақытсыз Мистер Поли таныстырылады: "Ол Фоксборнды жек көрді, Фоксборнның жоғарғы көшесін жек көрді, өзінің дүкенін, әйелін және көршілерін – барлық көршілерін, тіпті сөзбен жеткізе алмайтын ащылықпен өзін жек көрді". Содан кейін "Мистер Полидің тарихы" үш бөлімге бөлінеді. 1–6 тарауларда оның 20 жасқа дейінгі өмірі суреттеледі, ол кузені Мириам Ларкинге үйленіп, Фишборнда киім-кешек дүкенін ашады. 7–8 тарауларда Мистер Полидің таңғажайып өзіне-өзі қол жұмбалау әрекеті көрсетіледі, бұл оны жергілікті батырға айналдырып, банкроттықтан сақтайтын сақтандыру ақшасын жеңіп алады және "Фишборн әлем емес" деген түсінікке жетеді, бұл оны дүкенін және әйелін тастап кетуге мәжбүр етеді. 9–10 тараулар Потвелл қонақ үйінде (көрініп тұрғаны Батыс Сассексте орналасқан) аяқталады, онда Мистер Поли қонақ үй иесінің немере қызының қаскөй туысы "Джим аға" үстінен батыл жеңіске жетеді. Эпилог Мистер Полиді Мириамның жағдайына көз жеткізу үшін қысқа сапардан кейін қонақ үйдің көмекшісі ретінде бейімделген күйде көрсетеді.
The protagonist of The History of Mr. Polly is an antihero inspired by H. G. Wells's early experiences in the drapery trade: Alfred Polly, born circa 1870, a timid and directionless young man living in Edwardian England, who despite his own bumbling achieves contented serenity with little help from those around him. Mr. Polly's most striking characteristic is his "innate sense of epithet", which leads him to coin hilarious expressions like "the Shoveacious Cult" for "sunny young men of an abounding and elbowing energy" and "dejected angelosity" for the ornaments of Canterbury Cathedral. Alfred Polly lives in the imaginary town of Fishbourne in Kent (not to be confused with Fishbourne, West Sussex or Fishbourne, Isle of Wight – the town in the story is thought to be based on Sandgate, Kent where Wells lived for several years). The novel begins in medias res by presenting a miserable Mr. Polly: "He hated Foxbourne, he hated Foxbourne High Street, he hated his shop and his wife and his neighbours – every blessed neighbour – and with indescribable bitterness he hated himself". Thereafter, The History of Mr. Polly is divided in three parts. Chapters 1–6 depict his life up to age 20, when he marries his cousin Miriam Larkins and sets up an outfitter's shop in Fishbourne. Chapters 7–8 show Mr. Polly's spectacular suicide attempt, which ironically makes him a local hero, wins him insurance money that saves him from bankruptcy, and yields the insight that "Fishbourne wasn't the world, which leads him to abandon his shop and his wife. Chapters 9–10, at the Potwell Inn (apparently located in West Sussex), culminates in Mr. Polly's courageous victory over "Uncle Jim", a malicious relative of the innkeeper's granddaughter. An epilogue then depicts Mr. Polly at ease as assistant innkeeper, after a brief visit to ascertain Miriam's prosperity.
Тақырыптар
Романның басты қақтығысы – Мистер Поллидің өмірмен күресі, ол "толыққанды Диккенс дәстүрінде" баяндалған. Бұл моральдық күрес баяу дамиды, себебі Мистер Полли дарынды немесе өзіне сенімді емес, қайта кемтар. Оның қиялы да, тіл таланты да бар, бірақ оның санасы "бірден-бірге тым сезімтал да, тым тез шаршағыш". Оның анасы жеті жасында қайтыс болады, ал ресми білімі он төрт жасында аяқталады, сол кезде "Мистер Полли өзінің табиғи сенімділігінің көп бөлігін жоғалтты, әсіресе сандар, ғылымдар, тілдер және нәрселерді үйрену мүмкіндіктері тұрғысынан". Оның жаны аяусыз әкесі оны Порт-Бердок мата базарына шәкірттікке береді. Ол онда қанағаттанбай, Лондонға жұмыс іздеуге кетеді және біраз уақыт Кентербериде жұмыс істейді, ондағы кафедраль оны қатты қызықтырады: "Мистер Полли мен готика арасында қандық байланыс болды". Мистер Поллидің күресі көбінесе моральдық: ол өзінің зиялық қабілеттеріне сенімсіз (бірақ жаны құштар оқырман), ал оның сезімдері шатасқан және ұялды. Оқырманға Мистер Поллидің көзқарасымен қарау ұсынылады, тіпті бұл оны өрт қоюға және, мүмкін, адам өлтіруге әкелсе де. "Бұл Мистер Поллидің мақтауы емес, тарихы, мен оның жағдайында болған нәрселерді айтамын". Г.Г. Уэллстің романның аясындағы моральдық көзқарасы күрделі және көбінесе ирониялық, Мистер Поллидің роман соңындағы ойлары осыны көрсетеді: "Өмірге бір нәрсені күтіп бастайсың. Бірақ ол орындалмайды. Бірақ ол маңызды емес. Жақсы мен жаманның арасында көп байланыс жоқ деген оймен бастайсың... Бізді алаңдатпайтын бір нәрсе бар. Бізге қол жеткізгіміз келген нәрсе – біздің тырысқан нәрсеміз емес, жақсылық жасағанымыз жақсы деп ойлаған нәрсеміз емес. Бізді бақытты ететін біздің тырысуымыз емес, басқаларды бақытты ететін біздің тырысуымыз емес. Адамдар ұнатып, қолдайтын кейіпкерлер бар, ал басқалары жоқ. Оған жұмыс істеу керек және салдарына дайын болу керек". "Мистер Поллидің тарихында" автордың әлеуметтік реформаға деген құштарлығы көбінесе тоқтатылады; бірақ Уэллс екі рет "Хайбериде тұратын, алтын көзілдірік тағып, Reform Club-тың әдемі кітапханасында көбінесе жазатын белгілі бір жоғары білімді, көзілдірік тағып жүретін мырзаның" диагнозын келтіреді, ол Мистер Поллиді білмей тұрып "қоғамдық сана мен тәртіпке ұжымдық ерік-жігерді дамыта алмаған қоғамдағы дұрыс емес бірліктердің" жағдайын анықтайды. Кейінірек осы белгісіз автордың бірнеше жүз сөзден тұратын үзіндісі "біз бұл дұрыс емес және қате термин қолданғанда көретін, пайдасыз, ыңғайсыз, білімсіз, дайынсыз және жалпы өкінішті адамдардың зор саны" туралы сын айтады, ол – төменгі орта тап.
The novel's principal conflict is Mr. Polly's struggle with life, told "in the full blooded Dickens tradition". This moral struggle is slow to develop, for Mr. Polly is a stunted, rather than a gifted or self confident character. He is not without imagination and a flair for language, but his mind is "at once too vivid in its impressions and too easily fatigued". His mother dies when he is seven, and his formal education ends at the age of fourteen, by which "Mr. Polly had lost much of his natural confidence, so far as figures and sciences and languages and the possibilities of learning things were concerned". His unsympathetic father apprentices him to The Port Burdock Drapery Bazaar. Unsatisfied there, he leaves to look for work in London, and is employed for a time in Canterbury, whose cathedral pleases him greatly: "There was a blood affinity between Mr. Polly and the Gothic". Mr. Polly's struggles are chiefly moral: he has no confidence in his intellectual powers (though he is an avid reader), and his emotions are confused and timid. The reader is invited to see things from Mr. Polly's point of view, even when this leads him to commit arson and, perhaps, manslaughter. "This is a history and not a glorification of Mr. Polly, and I tell of things as they were with him." H. G. Wells's moral point of view in the novel is complex and often ironic, as Mr. Polly's musings at the end of the novel suggest: "One seems to start in life expecting something. And it doesn't happen. And it doesn't matter. One starts with ideas that things are good and things are bad – and it hasn't much relation to what is good and what is bad. . There's something that doesn't mind us. It isn't what we try to get that we get, it isn't the good we think we do is good. What makes us happy isn't our trying, what makes others happy isn't our trying. There's a sort of character people like and stand up for and a sort they won't. You got to work at it and take the consequences". For the most part in The History of Mr. Polly the author's penchant for social reform is in abeyance; but Wells does cite twice the diagnosis of "a certain highbrowed, spectacled gentleman living at Highbury, wearing a gold pince nez, and writing for the most part in the beautiful library of the Reform Club," who without knowing Mr. Polly diagnoses the situation of "those ill adjusted units that abound in a society that has failed to develop a collective intelligence and a collective will for order, commensurate with its complexities." A later passage of several hundred words from the same unidentified author critiques "that vast mass of useless, uncomfortable, under educated, under trained and altogether pitiable people that we contemplate when we use that inaccurate and misleading term, the lower middle class."
Сын
"Мистер Полидің тарихы" көбінесе ынталы пікірлерге ие болды. Х. Л. Менкен 1910 жылғы шілде айындағы "The Smart Set" журналында жарқын мақала жариялады. Роман "толыққанды комедиялық керемет" деп аталды. "Мистер Поли" – білім алмаған Уэллспен не болуы мүмкін екендігінің тамаша бейнесі, Уэллс ішінде қайнап тұрған сөздерді қолдануға мәжбүр болған және оларды кереметтей шатастырған" делінген. Бромның сөзінше, Уэллс "терең, таусылмас кемсіну сезімінен шабыт алған. Ол өзін кемсіткен, көптеген жарақаттар, қорлаулар мен мақтандықты мұра еткен, тіпті оның дене бітімі де оны қорғануға итерген."
The History of Mr. Polly received mostly enthusiastic reviews. H. L. Mencken published a glowing review in the July 1910 number of The Smart Set. The novel has been called "a complete comic miracle." Mr. Polly' has been called a "wonderful incarnation of what might have happened to Wells without education, a Wells driven to use the words bubbling in him and getting them all so delightfully muddled. "efn|According to Brome, Wells "drew his inspiration from a deep, inexhaustible sense of inferiority. He had been made to feel inferior, he had inherited many hurts, humiliations and snobberies and his very physical appearance put him on the defensive"
Экранға бейімделу
1949 жылы Энтони Пеллизер Джон Миллс бас рөлде ойнаған осы аттас фильмді түсірді. BBC 1959 жылы 28 тамыз бен 10 қазан аралығында Эмрис Джонс Полли рөлінде ойнаған алты бөлімді телесериал, ал 1980 жылы 2 мен 30 наурыз аралығында Эндрю Сакс ойнаған бес бөлімді бейімдеуді көрсетті. 1959 жылғы нұсқасы қазір сақталмаған. Ли Эванстың басты рөлде ойнаған толық метражды нұсқасы 2007 жылдың мамырында ITV телеарнасында көрсетілді.
A film version of the same name was made in 1949 by Anthony Pellisier, with John Mills as Polly. It was adapted by the BBC as a six part television serial shown between 28 August – 10 October 1959, with Emrys Jones as Polly, and again as a five part adaptation starring Andrew Sachs, shown between 2 and 30 March 1980. The 1959 version no longer exists. A feature length version starring Lee Evans was shown on ITV in May 2007.