Кіріспе
Лауазымдық өкілеттіктерді заңсыз пайдалану
Биліктің теріс пайдаланылуы немесе лауазымдық өкілеттіктерді заңсыз пайдалану, "лауазымдағы қызметтік құқық бұзушылық" немесе "лауазымдық билікті теріс пайдалану" түрінде, ресми өкілеттіктерді пайдалана отырып жасалған және ресми міндеттерді орындауға әсер ететін заңсыз әрекет болып табылады. Лауазымдағы қызметтік құқық бұзушылық көбінесе сайланған лауазымды тұлғаны заңмен немесе қайта сайлау арқылы қызметтен алуға негіз болады. Билігін теріс пайдаланатын лауазымды тұлғалар көбінесе сыбайлас жемқорлыққа қатысады. АҚШ-та билікті теріс пайдалану кем дегенде бес федералды лауазымды тұлғаның импичментіне себеп болған. Олардың екеуі (Төреші Джордж Инглиш және Президент Ричард Никсон) Сенаттағы сот процесі басталмас бұрын отставкаға кетті, ал тағы екеуі Сенаттан ақталды. Президент Дональд Трамптың алғашқы импичмент процесі президенттің екі айыпталу бойынша да кінәлі емес деп танылуымен аяқталды, олардың бірі – билікті теріс пайдалану айыптамасы. Штат деңгейінде Иллинойс штатының губернаторы Род Благоевич 2009 жылы Иллинойс Сенаты тарапынан билікті теріс пайдалануды қоса алғандағы құқық бұзушылықтар үшін импичментке ұшырап, бірауыздан қызметтен алынды.
Институционалдық зұлымдық
Институционалдық зұлымдық – билік жүйесінің біреуге (әдетте балаларға немесе егде жастағы адамдарға) жасаған зорлық-зомбылық. Бұл, отбасыдағы балаға жасалған зорлық-зомбылық сияқты, қанағаттандырылмағандық, физикалық және сексуалдық зорлық-зомбылық сияқты әрекеттерден басталып, көмек көрсету бағдарламаларының қанағаттанарлық деңгейдегі қызмет стандартын сақтамауына немесе мінез-құлықты өзгерту үшін қатал немесе әділетсіз әдістерге жүгінуіне дейін жетеді. АҚШ Сенаты 1831 жылы оны таза актап берді, 21 сенатор кінәлі деп дауыс берді, ал 22 сенатор кінәсіз деп дауыс берді.
Чарльз Суэйн
1904 жылы АҚШ Өкілдер палатасы федералды судья Чарльз Суэйнге импичмент жариялады. Ол жалған саяхат купондарын толтырды, жеке теміржол вагондарын тиісінше пайдаланды, екі адвокатты сотқа бағынбағаны үшін заңсыз түрде қамауға алды және өз округінен тыс жерде тұрды деген айып тағылды. 1905 жылы АҚШ Сенаты оны ақтап берді. Суэйнге тағылған айыптардың кейбіреуінде кінәлі екеніне еш күмән жоқ. Шындығында, оның адвокаты мұны мойындады, бірақ бұл қателіктерді "ойысыздық" деп атады. Дегенмен, Сенат Суэйнды кінәлі деп танудан бас тартты, себебі сенаторлар оның іс-әрекеттері "ірі қылмыстар мен қызметтік құқық бұзушылықтар" санатына жатпайды деп есептеді.
Джордж Инглиш
1926 жылы АҚШ Өкілдер палатасы федералды судья Джордж У. Инглишке импичмент жариялады, бірақ ол АҚШ Сенатындағы сот процесі басталар алдында отставкаға кетті. Импичменттың бес айыптау бабының бірінде "тирандық пен зорлық-зомбылық, лауазымын теріс пайдалану" деп көрсетілген. Палата 306 дауысқа 60 дауыспен импичментке қолдау көрсетті, бірақ Инглиш отставкаға кеткеннен кейін айыптаулар қарастырылмай қалды. Ол өзінің алдына келген адвокаттар мен сотталушыларды қатыгездікпен ұстаған деп айыпталған.
Ричард Никсон
Президент Ричард Никсон Өкілдер палатасының Сот комитеті импичмент туралы айыптамаларды мақұлдағаннан кейін, бірақ толық палата импичмент бойынша дауыс беруге үлкермей тұрып, қызметінен кетті. Үш айыптаманың ішінде екіншісі Никсонды билікті теріс пайдалануда айыптады, оның бір бөлігі мынадай мәлімдемелерді қамтиды:
АҚШ Президентінің өкілеттіктерін пайдаланып, Ричард М. Никсон, АҚШ Президенті лауазымын адал орындауға және, бар күшімен, АҚШ Конституциясын сақтауға, қорғауға және қорғауға берген конституциялық сертін бұзып, сондай-ақ заңдардың адал орындалуын қамтамасыз ету жөніндегі конституциялық міндетін елемегендіктен, азаматтардың конституциялық құқықтарын бұзуға, әділеттіліктің дұрыс және тиісті жүзеге асырылуына кедергі келтіруге немесе атқарушы биліктің органдарын басқаратын заңдарға және осы органдардың мақсаттарына қайшы келетін әрекеттерге қайта-қайта барып отыр. Бұл айыптаманы растау үшін президентке қарсы бес нақты бұзушылық мысалы келтірілді.
Род Благоевич
Род Благоевич 2009 жылы билікті теріс пайдалану және сыбайлас жемқорлық айыптары бойынша Иллинойс штатының губернаторы лауазымынан импичмент арқылы алынды. Благоевичке бірнеше "қызмет үшін төлем" схемалары тағылды, оның ішінде АҚШ Сенатындағы бос орынды тағайындау құқығын жеке пайда көру үшін сыбайлас жолмен пайдалануға тырысқандығы да бар. Иллинойс штатының Өкілдер палатасы 114–1 (үш дауыс қоймады) дауыспен Благоевичті билікті теріс пайдаланғаны үшін импичментке тартты, ал Иллинойс Сенаты 59–0 дауыспен оны лауазымынан шеттетуге келісім берді.
Дональд Трамп
Президент Дональд Трамп 2019 жылдың 18 желтоқсанында АҚШ Өкілдер палатасы тарапынан импичментке алынды. Өкілдер палатасындағы билікті теріс пайдалану айыптамасы бойынша 230 дауыс мақұлданды, 197 қарсы дауыс берді, ал 1 дауыс күшін жойды. Дауыс беруге барлық Өкілдер палатасының демократтарынан үш және бір тәуелсіз депутат қатысты, ал қарсы дауыс бергендердің арасында барлық республикашылдар мен екі демократ болды; өкіл Тулси Габбард дауыс беруден бас тартты. 2020 жылдың 5 ақпанында Сенатта өткен сот отырысында ол кінәлі емес деп танылды. Сенатта билікті теріс пайдалану айыптамасы бойынша ақтауға 48 дауыс қарсы (45 демократ сенатор, 2 тәуелсіз сенатор, бір республикалық сенатор) және 52 дауыс қолдау көрсетті (барлық республикашылдар). Импичменттің екі бабының бірі – билікті теріс пайдалану.
Лоис Лернер / IRS
2017 жылдың қазан айында Трамп әкімшілігі төрт жүзден астам консервативті коммерциялық емес ұйымдар атынан ұсынылған сотқа келісім берді. Бұл коммерциялық емес ұйымдар Ішкі кірістер қызметінің оларды белгісіз сомаға қарап кемсіткенін мәлімдеді. Арыз иелерінің адвокаттары бұл соманы "өте үлкен" деп сипаттады. Трамп әкімшілігі сондай-ақ, қырық бір консервативті ұйымның тағы бір талабын кешірім сұраумен және оларды "күшейтілген тексеруге және артық кешіктіруге" салудың дұрыс емес екенін мойындаумен шешуге келісті. Лоис Лернердің бұл әрекеттері 2010 және 2012 жылдар аралығында салықтан босату статусын алуға ниеттенген ұйымдардың көптеген өтініштерін өңдеуге тырысу мақсатымен жасалды. Салықтан босату статусын іздеген көптеген ұйымдар үкіметтің басқару тәсілімен келіспеді және олардың атында "шай партиясы" немесе "патриоттар" деген сөздер болды.
Джо Арпаио
2010 жылдың ақпан айында судья Джон Леонардо Арпайоның "қазылар кеңесінің мүшелерін қылмыстық тергеуге бағыттап, өкіметтік өкілеттігін теріс пайдаланғанын" анықтады. 2008 жылы федералдық үлкен қазылар алқасы Арпайоның өкілеттігін теріс пайдалануына қатысты тергеу бастады, бұл тергеу Федералдық Тергеу бюросының (ФТБ) жүргізіп жатқан тергеуімен байланысты болды. 2012 жылдың 31 тамызында Аризона штатының АҚШ прокурорының кеңсесі Арпайоның "қылмыстық құқық бұзушылықтарына қатысты тергеуді жапқанын" хабарлады, қандай да бір айып тағылмады. Арпайо саяси мақсаттағы және "негізсіз" қудалаулар бойынша тергеуге алынды, бұл қудалауларды бұрынғы АҚШ прокуроры "толыққанды қабылдауға келмейтін" деп сипаттады. Осы кезеңде ол өкіметтік өкілеттігін теріс пайдаланып, бұрынғыда өзіне ренжігендерге жеке кек қайтарды және оларды себепсіз өлтірді. Кейбір шенеуніктер Лю Бэйдің тағы бір маңызды кеңесшісі Чжугэ Лянға жүгініп, Фа Чжэннің заңсыз әрекеттері туралы оның ессіздігін хабарлап, оған шара қолдануға шақырды. Бірақ Чжугэ Лян: "Біздің егеміз Гонг’аньда (公安) болғанда, солтүстіктегі Цао Цаоның ықпалынан сақтанды және шығыстағы Сунь Куанның болуынан қорқыды. Тіпті өз жерінде де Күн ханымның бүлік шығаруынан қауіптенді. Ол кездегі жағдайы соншалық қиын болды, оның алға немесе артқа жылжуға мүмкіндігі болмады. Фа Сяочжи оған осылай қолдау көрсетіп, көмектесті, нәтижесінде ол қазір биікке көтеріліп, енді ешкімнің ықпалында емес. Фа Чжэннің қалағанындай әрекет етуіне қалай тосқау қоя аламыз?" деді. Чжугэ Лян Лю Бэйдің Фа Чжэнге деген сенімі мен құрметін білгендіктен, бұл мәселеге араласудан бас тартты.
Полиция қызметкерлері
Диктаторлық, сыбайлас жемқорлық немесе әлсіз мемлекеттерде полиция қызметкерлері биліктегі режим үшін көптеген қылмыстық әрекеттерді жазасыз жасауы мүмкін. Жекелеген офицерлер немесе кейде толық бөлімшелер сыбайлас болуы немесе полиция қызметінің түрлі бұзушылықтарын жасауы мүмкін; мұндай жағдайлар көптеген полиция күштерінде кездеседі, бірақ полиция жалақысы парасыз өте төмен болған жағдайларда жиірек болады. Полиция қызметкерлері кейде қарсыластық жағдайларға шамадан тыс ден қойып, немесе күдіккер екеніне сенімді болмаған адамнан мойындау алу үшін негізсіз қатыгездік танытуы мүмкін. 2021 жылдың қазан айында жарияланған зерттеуге сәйкес, 1980 жылдан 2018 жылға дейін полиция зорлық-зомбылығынан шамамен 30 800 адам қаза тапқан. Сол зерттеуде АҚШ-тағы полицияға байланысты өлім-жітімдердің 55 пайызы Ұлттық өмірлік статистика жүйесінде дұрыс жіктемелмеген немесе жеткіліксіз көрсетілгені анықталды.
Эллиотт Бройди
Эллиотт Бройди АҚШ үкіметінің қызметкерлеріне Біріккен Араб Эмираттары үкіметі үшін АҚШ-тың сыртқы саясатына ықпал ету және Катар мемлекетіне, сондай-ақ қатарлық-американдық бизнеске қарсы дезинформация науқаны жүргізу үшін заңсыз лоббилік қызмет еткені үшін айыпталды. Дональд Трамп әкімшілігі кезінде Республикалық Ұлттық Комитетінің бұрынғы қаржы төрағасы Бройди, қатарлық сәнді саяхат компаниясы "Абу Исса Холдинг" сотқа берген шағым бойынша айыпталды. Шағымға сәйкес, Бройди БАӘ үкіметімен Қатарға қарсы жалған ақпарат тарату үшін интернеттегі ықпал етушілер мен тролльдерді жалдау үшін төленген, олар қатарлық бизнес террористік топтарды қолдап жазады деп мәлімдеген.