Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грикор Мирзаян Суни (; бастапқыда Грикор Мирзаян, сондай-ақ Григор; 10 қыркүйек 1876 – 18 желтоқсан 1939) – армян композиторы және хормейстер. Ол туған қаласы Шушиде музыкалық қабілетімен танылып, алғашқы концертін ұйымдастырды. Бұл оның Ресей билігімен қарым-қатынасын қиындатып, оның хорын Шушиден кетуге мәжбүр етті, содан кейін олар армян мәдени музыкасын әлемге таратуға кірісті. Суни армян музыкасының ұлттық ерекшелігін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды және қазіргі армян музыкасының негізін салғандардың бірі саналады.
Grikor Mirzaian Suni (; originally Grikor Mirzaian, also Grigor; September 10, 1876 – December 18, 1939) was an Armenian composer and choirmaster. In his hometown of Shushi, Suni became famous for his musical talents and organized his first concert. This would get him in trouble with Russian authorities forcing his chorus out of Shushi where they went on to spread Armenian cultural music around the world. Suni was an instrumental figure in establishing the national identity of Armenian music and considered one of the many founders of modern Armenian music.
Өмірбаян
Грик Суни Сюниктен шыққан армян меликтері (княздары) отбасынан тегін алады. Ол әнші және миниатюра шебері Хованнес Варандецидің ұлы, ал бір кезде әйгілі болған ашхуг (халық әншісі) Мелик Хованнес Мирзабекянның немересі болды. Суни балалық шағының көп бөлігін Шушиде өткізіп, алғаш рет музыкамен айналыса бастады. Аймақтағы танымал армян Хандамирян театрында ол аймақтан жинаған халық әндерінен құралған хорымен алғашқы концертін берді. Концерттен тапқан ақшасымен Санкт-Петербургке көшіп, 1895-1904 жылдары Николай Римский-Корсаков, Александр Глазунов және Анатолий Лядовтан музыка сабақтарын алды.
Grikor Suni came from a family of Armenian meliks (princes) from Syunik. He was the son of the singer and miniaturist Hovhannes Varandetsi and the grandson of the once famous ashug (folk singer) Melik Hovhannes Mirzabekyan. Suni spent much of his childhood in Shushi where he first started to study music. There in the regionally famous Armenian Khandamiryan theater, he gave his first concert with his chorus composed of folk songs he collected from the region. With the money he made from the concert, he moved to St. Petersburg, where he studied music from 1895 to 1904 with Nikolai Rimsky Korsakov, Alexander Glazunov and Anatoly Lyadov.
Музыка және мұра
Грик Сунидің шығармашылығы армян музыкасының екі бағытында дамыды: халық музыкасы және опера. Сунидің хорлық шығармалары, әндері, бірнеше опералары, симфониялық және фортепианолық композициялары – армян халықтық дәстүрлері мен армян шіркеуінің музыкалық мәдениетіне негізделген армян классикалық музыкасының үлгілері. Композитор армян фольклорын Арменияда да, қазіргі Түркия мен Иран аумағында да жинады. Оның "Асли мен Кырам" операсы Таяу Шығыс халық аңызына негізделген. 1907 жылы Армения драмалық қоғамының күш-жігерімен Тифлисте (Тбилиси) "Арегназан" операсы қойылды. Сунидің музыкасы көптеген халықтық символдарды оятты, мысалы, оның "Алагяз" (Ալագյազ) шығармасында әннің атын алған Арарат тауының әуендері мен тау беткейлері арасындағы байланысты көрсетеді. Оның музыкалық шығармалары 20-ғасырдың басында армян музыкасын гармониялық және полифониялық стильге қарай бағыттап, армян музыкасында армян ұлттық ерекшелігін қалыптастыруға ықпал етті.
The work of Grikor Suni developed in two directions of Armenian music: folk music and Opera. The music written by Suni choral works, songs, several operas, symphonic and piano compositions are examples of Armenian classical music based on the traditions of Armenian folk and the musical culture of the Armenian church. The composer collected Armenian folklore material both in Armenia and in the territory of modern day Turkey and Iran. His opera Asli and Kyaram is based on Middle Eastern folk legend. In 1907, through the efforts of the Armenian Dramatic Society, the operetta Aregnazan was staged in Tiflis (Tbilisi). Suni’s music evoked a lot of folk symbolism such as in his work Alagyaz (Ալագյազ) where he draws a relationship to the melody and the mountainside of the Aragats mountains for which the song is named. His musical works influenced the direction of Armenian music in the early 20th century towards a harmonic and polyphonic style and the construction of Armenian national identity in Armenian music.
Саяси қызмет
Сунь өз заманында ашық пікір білдіретін саясаткер ретінде танымал болды. Жастығында Сунь Ресей империясының социалистік идеяларына ықпалданды. Алғашқыда Сунь Армения революциялық федерациясы – Дашнакцутюн, социалистік партияның мүшесі болды. Бірақ ол дашнақтармен келіспей, кейіннен большевиктердің жақтаушысы болды. Осы себепті, ол армян ұлтшылдары тарапынан саяси көзқарастары үшін жиі қуғынға ұшырады және тұтқындалу қаупімен жүрді. Ол жинаған халық әндерімен қатар, күшті коммунистік идеялары бар әскери әндер де жазды. Бұл оның АҚШ-қа жер аударылуына соқтырып, қалған өмірін сонда өткізді және Америка армян коммунистік партиясы – Хараджимаканға қосылды.
Suni was known as an outspoken politician figure during his time. At a young age, Suni was influenced by the socialist ideals of the Russian empire. Initially, Suni was part of the Armenian Revolutionary Federation, the Dashnaktsutyun, which was a socialist party. However, he had a falling out with the Dashnaks and later became an avid spokesperson for the Bolsheviks. Because of this, he was frequently persecuted for the political nature of his works by fellow Armenian nationalists and under constant threat of arrest. Along with the folk songs he collected, he also wrote militaristic songs that had strong communist themes. This would culminate into his eventual exile into the United States where he spent the rest of his life and joined the Armenian communist party of America, the Harajdimakan.