Арам Хачатурян: Советский армян композиторы және дирижері

Кіріспе

Кеңес Армениясының композиторы (1903–1978)

Арам Ильич Хачатурян (әр//ə//м// /,/к//ɑː//tʃ//ə/'/t//ʊər//i//ə//n/; ; , ISO; 6 маусым 1903 [ескі стиль бойынша 24 мамыр 1903] – 1 мамыр 1978) – кеңес армян композиторы және дирижер. Ол Кеңес Одағының жетекші композиторларының бірі саналады. 20 ғасырдағы ең белгілі армян композиторы осы кісі. Ресейдің қалыптасқан музыкалық дәстүрлерін сақтай отырып, ол шығармаларына армян және, аз дәрежеде, Кавказ, Шығыс және Орталық Еуропа, Таяу Шығыс халықтарының халық музыкасын кеңінен енгізді. Арменияда ол "ұлттық құндылық" деп есептеледі.

Түпбасқасы мен ерте өмірі (190321)

Арам Хачатурян 1903 жылғы 6 маусымда (Ескі стиль бойынша 24 мамыр) Тифлис қаласында (қазіргі Тбилиси, Грузия) армян отбасында дүниеге келді. Хачатурян өзінің Кожориде туғанын айтқан. 5:15: "Бұл Кожори ауылы, Тбилисидің астында, 20 шақырым қашықтықта. Мен Кожориде тудым". 1906 жылдан 1922 жылға дейін Хачатурян Тбилисидегі Узнадзе көшесі, 93-үйінде тұрды. Хачатурян Тифлис саудагерлер мектебінде бастауыш білім алды. Ол медицина немесе инженер мамандығын таңдауды ойластырған.

Білім беру (1922-1936 жж.)

1921 жылы он сегіз жастағы Хачатурян Мәскеуге көшіп келіп, ең үлкен ағасы Суренге қосылды. Сурен бұрын Мәскеуде тұрып, Мәскеу өнер театрында сахналық режиссер болып жұмыс істеген. «Челло концерті» (1946) жиі «үлкен циклдің бір түрі» деп есептеледі. 1943 жылы Коммунистік партияға мүше болды. «1940 жылдардың басында және ортасында Хачатурян осы лауазымды кеңес музыкасын қалыптастыруға көмектесу үшін пайдаланды, әрқашан композицияның шеберлігін баса көрсетті. Ол өзінің естеліктерінде көптеген музыкалық жанрларда, әсіресе барлық совет республикаларында шығармашылық жұмысты ұйымдастырған мекемені басқарғаны туралы мақтан тұтқан». Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі және кейінгі жылдар Хачатурян үшін өте жемісті болды. 1939 жылы ол туған жері Арменияға алты айлық сапармен «армян музыкалық фольклорды жан-жақты зерттеу және халық әндері мен би күйлерін жинау» үшін алғашқы балеті «Бақыт» үшін материал жинады, оны сол жылы аяқтады. «Арменияның ұлттық мәдениетімен және музыкалық тәжірибесімен байланысы, оның өзі айтқанынша, «екінші консерватория» болды. Ол көп нәрсені үйренді, көп нәрсені жаңаша көрді және естіді, сонымен қатар армян халқының талғамын және көркемдік талаптарын түсінді». 1942 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыстың қайнаған кезінде, ол оны «Гаян» балетіне өңдеді. Оның тұңғыш көрсетілісі Ленинград қоршауда болғанда Пермдегі Киров балеті (қазіргі Мариинский балеті) сахнасында өтті. Бұл үлкен жетістік Хачатурянға екінші Сталиндік сыйлықты, бұл жолы бірінші дәрежелі сыйлықты әкелді. Ол Октябрь революциясының 25 жылдығына арналған Екінші симфонияны (1943) және Михаил Лермонтовтың осы аттас пьесасы бойынша «классикалық орыс музыкасының дәстүріндегі симфониялық сюита» - «Маскарад» (1944) музыкасын жазды. Біз Шостакович, Прокофьев, Мясковский, Хачатурян, Кабалевский және Шебалин – музыкадағы формализмнің басты және жетекші өкілдері деп есептейміз. Бұл бағыт принципиалды түрде дұрыс емес. Конференция барысында Кеңес композиторлар одағының жаңа тағайындалған төрағасы Тихон Хренников Хачатурянның Симфониялық поэмасының жартылай толмаған залда көрсетілгеніне және «барлығы Хачатурянның виолончельдік концертінің ештеңеден құралғанын ойлағанына» шағымданып айтты. Жауап ретінде Хачатурян мұндай шарада сөйлеудің оны шаршататынын мойындады және күрделі шығармалар жазатын композиторлар халықтың талғамын ескермеуі мүмкін екенін, бірақ олардың туындылары уақыт өте келе қабылданады деп ойлайды деді. Жданов мұндай көзқарас «жетілдірілген жекешелік» екенін айтып, сөзді бөліп алды. Хачатурян және басқа да жетекші композиторлар коммунистік партия тарапынан формализмді ұстанғандықтары үшін айыпталды. Симфониялық поэма (1947), кейіннен Үшінші симфония деп аталды, Хачатурянның партияның наразылығына түскен себебі болды. 1948 жылдың желтоқсанына қарай (Жданов тамызда қайтыс болды) ол қайтадан жақсы бағаланып, совет көшбасшысы Владимир Ильич Лениннің өмірінен жасалған фильмнің музыкасы үшін мақтау алды. «Спартак» романын аяқтағаннан кейін, 1950 жылдардың соңынан бастап Хачатурян композицияға аз көңіл бөлді, көбірек дирижерлік өнерге, оқытуға, бюрократиялық жұмыстарға және саяхаттауға ден қойды.

In 1921, the eighteen year old Khachaturian moved to Moscow to join his oldest brother, Suren, who had settled in Moscow earlier and was a stage director at the Moscow Art Theatre by the time of his arrival. and the Cello Concerto (1946)—are "often considered a kind of a grand cycle". He joined the Communist Party in 1943. "Throughout the early and mid 1940s, Khachaturian used that position to help shape Soviet music, always stressing but technically masterful composition. In fact, in his memoirs he reported pride about leading an institution that organized creative work in many musical genres and especially in all Soviet republics." The years preceding and following World War II were very productive for Khachaturian. In 1939 he made a six month trip to his native Armenia "to make a thorough study of Armenian musical folklore and to collect folk song and dance tunes" for his first ballet, Happiness which he completed in the same year. "His communion with Armenia's national culture and musical practice proved for him as he put it himself, 'a second conservatoire'. He learned a lot, saw and heard many things anew, and at the same time he had an insight into the tastes and artistic requirements of the Armenian people." In 1942, at the height of the Second World War, he reworked it into the ballet Gayane. It was first performed by the Kirov Ballet (today known as Mariinsky Ballet) in Perm, while Leningrad was under siege. It was a great success that earned Khachaturian his second Stalin Prize, this time first class. He composed the Second Symphony (1943) on the occasion of the 25th anniversary of the October Revolution and incidental music to Masquerade (1944), "a symphonic suite in the tradition of lavish classical Russian music", on Mikhail Lermontov's play of the same title. We will consider that if these comrades Shostakovich, Prokofiev, Myaskovsky, Khachaturian, Kabalevsky and Shebalin namely who are the principal and leading figures of the formalist direction in music. And that direction is fundamentally incorrect. During the course of the conference, the newly appointed head of the Union of Soviet Composers, Tikhon Khrennikov complained that Khachaturian's Symphonic Poem had its premier in a half empty hall and that "everyone thought that Khachaturian's Cello Concerto was rubbish". In response, Khachaturian who admitted that speaking at such an event made him nervous conceded that composers of more complex work might be guilty of ignoring popular taste, thinking that it would catch up with them in time. Zhdanov interrupted to say that such an attitude was "extreme individualism". Khachaturian and other leading composers were denounced by the Communist Party as followers of the alleged formalism It was the Symphonic Poem (1947), later titled the Third Symphony, that officially earned Khachaturian the wrath of the Party. By December 1948 (Zhdanov had died in August) he was restored to favor, receiving praise for his score for the film lt=Vladimir Ilyich Lenin, a film biography of the Soviet leader. After completing Spartacus, since the late 1950s, Khachaturian focused less on composition, and more on conducting, teaching, bureaucracy and travel.

Балет

Хачатурян халықаралық деңгейде балет музыкасымен ең көп танымал. "Хачатурянның әлемдік даңқына оның "Гаяне" және "Спартак" атты екі романтикалық балеті мен тартымды әуенді концерттері себеп болды." "Спартак (балет)" Музыка зерттеушісі Марина Фролова Уокер Хачатурянды "ұлттық жобадан туған" жалғыз халықаралық деңгейде танымал кеңес композиторы деп сипаттайды. Джеймс Бакст Хачатурянның көзқарасын былай түсіндірді: "Музыка – халық жаратқан тіл. Халық өзінің өнер туындысының ұлттық ерекшеліктерін бірден ашып көрсететін интонациялық музыкалық формаларды жасайды." Композитор Тигран Мансуриан Хачатурянның музыкасында американдық сипаттамалар бар екенін айтты және музыкалық ықпалдар тұрғысынан, әсіресе оның шығармалары мен өмір салтындағы оңды көзқарасқа байланысты, Америка Құрама Штаттарын "екінші отаны" деп атады. Кеңес музыктаны Борис Ярустовский Хачатурянның кейбір сөздерінде американдық мәдениеттің ықпалы сезілетінін мәлімдеді.

Армян халық музыкасы

"Арменияның қазіргі мақтанышының символы" саналатын Хачатурян ұлттық қазына деп есептеледі және армян халқы оны "әлемдік деңгейде танылған атақты ұлы ретінде" құрметтейді. Хачатурян 20-шы ғасырдағы ең белгілі армян композиторы және кеңестік армян мәдениетінің ең көрнекті өкілі болды. Ол "әзірге ең маңызды армян композиторы", "армян Чайковскийі" деп сипатталған және 20-шы ғасыр армян мәдениетінің кілттік тұлғасы деп танылған. Халықаралық аренада танылған жалғыз армян композиторы осы Хачатурян болып табылады.