Еуропалық әулеттердегі гемофилия тарихы: королева Викторияның мұрасы, "патшалық ауруы" және Романовтар әулетінің зерттелуі. Гемофилия B туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропалық патшалық әулеттерінде генетикалық аурудың кең таралғандығы
Preponderance of a genetic disorder throughout European royalty
19 және 20 ғасырлардағы Еуропалық патшалық әулеттері тарихында гемофилия маңызды орын алды. Ұлыбританияның королевасы Виктория және оның күйеуі, Альберт ханзадасы, бес қызының екеуі – Элис ханшайым мен Беатрис ханшайым арқылы осы мутацияны континенттегі әртүрлі патшалық үйлерге, соның ішінде Испания, Германия және Ресейдің патшалық отбасыларына жеткізді. Викторияның кіші ұлы, Альбани герцогы Леопольд та осы ауруға шалдықты, бірақ оның үш үлкен ұлының ешқайсысы ауырмады. Романовтар императорлық отбасының қалдықтарын зерттеу көрсеткендей, королева Викторияның таратқан гемофилиясының ерекше түрі, көбінесе сирек кездесетін В гемофилиясы болған. Еуропалық патшалық отбасыларында В гемофилиясының болуы жақсы белгілі болды және бұл жағдай бұрын "патшалық ауру" деп аталатын. Жынысқа байланысты Х хромосомасының қан ағу бұзылысы көбінесе еркектерде ғана кездеседі, дегенмен бұл бұзылысты тудыратын генетикалық мутация Х хромосомасында орналасқан және анадан ұл балаға немесе анадан немесе әкеден қыз балаға мұрагерлік болып берілуі мүмкін. Бұл қасиет рецессивті болғандықтан, қалыпты қан ұюы үшін қан ұю факторының генінің жұмыс істейтін бір ғана көшірмесі жеткілікті. Әйелдерде екі Х хромосомасы бар, сондықтан олардың қан ұю факторының генінің қосымша көшірмелері бар. Егер әйел бір Х хромосомасының мутацияланған көшірмесін мұра етсе, оған екінші Х хромосомасы да басқа ата-анасынан мұра болып, геннің мутацияланбаған көшірмесін алып жүреді, ол қалыпты қан ұюын қамтамасыз ете алады. Мұндай әйел қалыпты қан ұюымен, бірақ геннің бір мутацияланған көшірмесімен "тасымалдаушы" деп аталады. Ер адамдарда тек бір Х хромосомасы болады, ол анасынан мұрагерлік болып келеді, ал екінші Х хромосомасының орнына әкесінен Y хромосомасын алады. Егер олардың жалғыз Х хромосомасында гемофилия мутациясы болса, олардың, тасымалдаушы әйелдердегідей, қалыпты функцияны қамтамасыз ету үшін екінші көшірмесі болмайды. Тасымалдаушының әрбір баласына анасының мутациясын мұра ету, гемофилиямен ауыру (ұлдарда) немесе тасымалдаушы болу (қыздарда) мүмкіндігі 50% құрайды. Гемофилиямен ауыратын ер адамның қызы әрқашан оның мутациясын мұра етеді, ал ұлы мұра ете алмайды. Әйел гемофилиямен тек гемофилиялы әкеден және тасымалдаушыдан немесе гемофилиялы анадан мутацияланған Х хромосомаларын мұра еткен жағдайда ғана ауырады. Мұндай екі еселік мұрагерлік королева Викторияның ұрпақтарының арасында белгілі емес. Адамның гемофилиясы көбінесе оның тегінен анықталуы мүмкін болса да, шамамен 30% жағдайда отбасылық тарихы болмайды және бұл жағдай ата-бабаларындағы спонтанды мутацияның нәтижесі деп есептеледі. Викторияның ауруы спонтанды немесе de novo мутация болған сияқты, және ол, әдетте, оның ұрпақтары арасында гемофилияның қазіргі жағдайларының себебі деп саналады. Королева Викторияның әкесі, Кент герцогы Эдуард гемофилиямен ауырмаған, бірақ мутация оның ішінде герминативті мутация ретінде пайда болған болуы мүмкін. Спонтанды мутацияның жиілігі әкесінің жасымен бірге артатыны белгілі (барлық жаста әкелерде аналарға қарағанда жоғары); Викторияның әкесі оның туған кезде 51 жаста болған. Оның анасының гемофилиямен ауыратын сүйіктісі болғандығының ықтималдығы 19 ғасырдың басында гемофилиямен ауыратын адамдардың қысқа өмір сүру ұзақтығын ескере отырып, өте төмен. Оның анасы, Виктория, Кент герцогинясы, отбасында бұл аурудың тарихы болмаған, бірақ ол тасымалдаушы болуы мүмкін, бірақ оның үш баласының ішінде Виктория ғана мутацияланған көшірмені алды. Королева Викторияның үлкен қызы, Виктория ханшайымы, гемофилия генінен құтылып қалған сияқты, өйткені ол оның аналық ұрпақтарында пайда болған жоқ. Викторияның бесінші баласы, Елена ханшайымы, тасымалдаушы болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін; екі сау ұл ересекке дейін аман қалды, бірақ бір ұл сәби кезінде қайтыс болды, екіншісі өлі туылды, ал екі қызының ұрпағы болмады. Викторияның алтыншы баласы, Луиза ханшайымы, баласыз қайтыс болды. Королева Викторияның ұлдары, Эдуард VII, Альфред, Саксен-Кобург және Гота герцогы, және Артур ханзадасы, Коннахт және Стратхерн герцогы гемофилиямен ауырмады; алайда, оның қыздары Алиса мен Беатрис геннің расталған тасымалдаушылары болды, ал Викторияның ұлы Леопольд гемофилияға шалдықты, оның қызы, Атлон графинясы Алиса да тасымалдаушы болды.
Haemophilia figured prominently in the history of European royalty in the 19th and 20th centuries. Queen Victoria and her husband, Prince Albert, of the United Kingdom, through two of their five daughters – Princess Alice and Princess Beatrice – passed the mutation to various royal houses across the continent, including the royal families of Spain, Germany, and Russia. Victoria's youngest son, Prince Leopold, Duke of Albany, also had the disease, though none of her three elder sons did. Tests on the remains of the Romanov imperial family show that the specific form of haemophilia passed down by Queen Victoria was probably the relatively rare haemophilia B. The presence of haemophilia B within the European royal families was well known, with the condition once popularly known as "the royal disease". The sex linked X chromosome bleeding disorder manifests almost exclusively in males, even though the genetic mutation causing the disorder is located on the X chromosome and can be inherited from the mother by male children or from either mother or father by female children. This is because the trait is recessive, meaning that only one correctly functioning copy of the blood clotting factor gene is necessary for normal clotting. Females have two X chromosomes, and hence redundant copies of the blood clotting factor gene located on them. A female who inherits a mutated copy on one X chromosome has also inherited a second X chromosome from the other parent that is likely to carry a non mutated copy of the gene, capable of directing appropriate clotting. Such a female, with normal clotting but possessing a single mutated copy of the gene, is called a carrier. Males possess only a single X chromosome, inherited from their mother, having received a Y chromosome from their father instead of a second X. If their sole X chromosome contains the haemophilia mutation they possess no second copy to provide for normal function, as in carrier females. Each child of a carrier will have a 50% chance of inheriting their mother's mutation, of being a haemophiliac (sons) or carrier (daughters). The daughter of a male haemophiliac will always inherit his mutation, while a son cannot ever inherit it. A female will be affected with haemophilia only in the rare circumstance that she inherits mutated X chromosomes from both a haemophiliac father and a carrier or a haemophiliac mother. No case of such double inheritance is known among Queen Victoria's descendants. Although an individual's haemophilia can usually be traced in the ancestry, in about 30% of cases there is no family history of the disorder, and the condition is speculated to be the result of spontaneous mutation in an ancestor. Victoria's appears to have been a spontaneous or de novo mutation, most likely inherited from one of her parents, and she is usually considered the source of the disease in modern cases of haemophilia among her descendants. Queen Victoria's father, Prince Edward, Duke of Kent, was not a haemophiliac, but the mutation may have arisen as a germline mutation within him. The rate of spontaneous mutation is known to increase with paternal age (and is higher in fathers than in mothers at all ages); Victoria's father was 51 at her birth. The probability of her mother having had a lover with haemophilia is minuscule given the low life expectancy of early 19th century haemophiliacs. Her mother, Victoria, Duchess of Kent, was not known to have a family history of the disease, although it is possible that she was a carrier, but among her 3 children only Victoria received the mutated copy. Queen Victoria's eldest daughter, Victoria, Princess Royal, apparently escaped the haemophilia gene, as it did not appear in any of her matrilineal descendants. Victoria's fifth child, Princess Helena, may or may not have been a carrier; two healthy sons survived to adulthood, but one son died in infancy, another was stillborn, and her two daughters did not have issue. Victoria's sixth child, Princess Louise, died without issue. Queen Victoria's sons Edward VII, Alfred, Duke of Saxe Coburg and Gotha, and Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn were not haemophiliacs; however, her daughters Alice and Beatrice were confirmed carriers of the gene, and Victoria's son Leopold had haemophilia, making his daughter Princess Alice, Countess of Athlone a carrier as well.
Бүгін
Еуропаның қазіргі немесе бұрынғы билік еткен әулеттерінің ешбір тірі мүшесінде гемофилия симптомдары байқалмаған және олардың осы генді тасымалдаушы екеніне сенімділік жоқ. Викторияның бұл аурумен соңғы рет туған ұрпағы 1914 жылы дүниеге келген Инфанте Гонзало болды, бірақ 1914 жылдан бері патшайым Викторияның жүздеген ұрпақтары (тек әйелдер арқылы тараған еркектерді қоса алғанда) туды. Дегенмен, гемофилия гені әдетте тек бір ата-анасынан мұрагерлік алған әйелдерде жасырын күйде қалады, ал Викторияның ұрпақтары патшалық және ақсүйек отбасыларында көптеген ұрпақтар қалдырғандықтан, бұл аурудың қайта пайда болуының ықтималдығы әлі де бар, әсіресе Беатрис ханшайымының испандық ұрпақтарының әйел желісінде.
No living member of the present or past reigning dynasties of Europe is known to have symptoms of haemophilia or is believed to carry the gene for it. The last descendant of Victoria known to have the disease was Infante Gonzalo, born in 1914, although hundreds of descendants of Queen Victoria's (including males descended only through females) have been born since 1914. However, because the haemophilia gene usually remains hidden in females who only inherit the gene from one parent, and female descendants of Victoria have left many descendants in royal and noble families, there remains a small chance that the disease could appear again, especially among the female line Spanish descendants of Princess Beatrice.
Гемофилияның анықталған түрі
Король Викторияның гемофилиямен ауырған соңғы ұрпағы 1945 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға бірнеше ай қалғанда қайтыс болғандықтан, осы әулеттегі гемофилияның нақты түрі 2009 жылға дейін белгісіз болып келді. Қырғынға ұшыраған Романовтар әулетінің қалдықтарын, әсіресе Алексей Царевичтің генетикалық талдауын пайдаланып, Рогаев және авторлар тобы "Патшалық аурудың" гемофилия B екенін анықтады. Олар IX факторды қанатуға жауапты гендегі бір нуклеотидтік өзгерісті анықтады, ол РНК-ның дұрыс тізілмеуіне (сплайсингіне) және тоқыраған, жұмыс істемейтін белоктың түзілуіне себеп болады.
Because the last known descendant of Queen Victoria with haemophilia died a few months before the end of WWII, in 1945, the exact type of haemophilia found in this family remained unknown until 2009. Using genetic analysis of the remains of the assassinated Romanov dynasty, and specifically Tsarevich Alexei, Rogaev et al. were able to determine that the "Royal Disease" is actually haemophilia B. Specifically, they found a single nucleotide change in the gene for clotting Factor IX that causes incorrect RNA splicing and produces a truncated, nonfunctional protein.