Кіріспе

Маулулу – ерлер мен әйелдер тобының отырып орындалатын дәстүрлі тонга биі. Би стилі жағынан ежелгі тонганың отухака биінің тікелей жалғасы болып табылады, ол 19 ғасырда импортталған Самоаның маулулу биімен үйлесім тапқан. Орындаушылар жерге қатарласып, аяқтарын қиыстыра отырып отырады, көбінесе оң аяғын сол аяғының үстіне қояды. Мүмкін болса, ерлер мен әйелдер кезектесіп отырады. Сол және/немесе оң жақта нафа (төменде қараңыз) орналасады, ал олардың артында ләнгетуа – әншілер тұрады. Ресми емес жағдайларда би жетекшісі айналып жүріп, қол шапалақтау арқылы бидің ырғағын сақтап, орындаушыларды ынталандырады. Патшаға көрсетілім сияқты ресми жағдайларда би жетекшісі де артта тұрады. Тек би жетекшісі Малукава болған жағдайда ғана, дәстүр бойынша алдыңғы қатарда болуға рұқсат етіледі. Бишілер көп болған кезде, әсіресе мектеп орындағанда, олар қатарласып отырады, кейде 500-ге дейін жиналады. Алдыңғы қатардағы бишілер (көбінесе назар аударатындары және сондықтан ең жақсы бишілер немесе жоғары әлеуметтік статусы барлар) жерде отырады. Екінші қатар төмен орындыққа, келесі қатар жоғары орындыққа және т.с.с. отырады. Соңғы қатардағылар әдетте тік тұрады, немесе жеткіліксіз болса, орындықтар мен үстелдерге тұра алады. Егер би жергілікті қауымдастықпен орындалса, онда жас және ересектердің барлығы қатысады. Ең кішкентай балалар қатардың шеттерінде отырады. Уиха дәстүрінде орналасу басқаша: әйелдер алдыңғы қатарда жерде отырады, ал ерлер олардың артында тұрып, лакалака биісіндегідей әрекет етеді. Отухака биісі сияқты, маулулу да әнмен және үнсіз бөліктерден тұрады. Ол нафа барабандарының соғылысымен басталады – 200 литрлік, темірден жасалған, пайдаланылған отын барабандарынан жасалған және былғарымен жабылған үлкен барабандар. Нафа шебері өте әсерлі орындауға қабілетті, әсем безенділген екі таяғымен барабандарды соғып, тіпті өзі би билейді. Ол тынышталғаннан кейін және оның көмекшілері барабандарды үздіксіз соғуға кіріскеннен кейін, тафуа басталады. Бұл – бишілердің негізгі бидің барлық әдеттегі хака (би қимылдары) орындайтын бөлігі, олар кейінірек әннен алаңдамай, оларды көрсетуге тырысады. Жартылай ресми қойылымдарда бұл сәтте, қызығушылық танытқан (мафана) жұртшылық ең жақсы немесе жақын туысы деп санайтын бишілерге факапале сыйлықтарын беру үшін алға шыға алады. Өте ресми қойылымдарда мұндайға рұқсат етілмейді, ал өте ресми емес қойылымдарда, көбінесе қаржы жинау мақсатында, факапале бидің барлық уақыты бойына жалғасады, бұл өкінішке орай көп көңіл алады. Тафуа аяқталғаннан кейін нафа барабандары тоқтап, ән басталады. Тонганың басқа барлық билері сияқты, қимылдардың сөздермен байланысы бар, бірақ олар көбінесе символдық. Отухакадағыдай, хака қимылдары лакалакаға қарағанда денеге жақын орындалуы керек. Алайда, Вавау дәстүрі қол қимылдарын кеңірек жасауға мүмкіндік береді. Әннің мәтіні әдетте осы оқиғаға арналып жасалады, мектептің күміс мерейтойы, патшаның туған күні және т.б. сияқты жағдайларды мадақтайды. Музыка өте шектеулі. Маулулу биінде шамамен 10 түрлі әуен қолданылады, сондықтан тәжірибесіз құлаққа олардың барлығы бірдей естіледі. Ән аяқталғаннан кейін тағы бір тафуа келеді. Бұл кезде бидің қарқыны күшейеді, сонымен қатар жұртшылықтың қызығушылығы да артады. Маулулу биін орындауға шамамен 15 минут уақыт кетеді. Бірақ орындаушыларға қимылдардың реттілігін жаттап алуға 2 немесе 3 ай қажет болуы мүмкін. Мектептерде сабақтан кейін күнделікті жаттығулар өтеді, ал қауымдастықтар үшін бос кештерінде, көбінесе фаикавамен бірге орындалады.