Британ әскерінің мылтықтарының тарихы

Британ әскерінің мылтықтарының тарихы: Brown Bess мылтығынан бастап, қазіргі заманғы үлгілерге дейінгі эволюциясы. Дәлдігі мен өндіріс арзандығы.

26 мин оқу

100%

Дереккөз: British military rifles — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Британдық қарулы күштері қолданатын мылтықтар

Қазіргі британдық әскери мылтықтың тамыры оның алдыңғысы – Браун Бесс мылтығында. Мылтықтардың дәлдігі жоғары болмаған, себебі оларда ойықтар болмаған және оқты тұмсықтан салуға ыңғайлы болу үшін кең төзімділік болған. Бірақ оларды өндіру арзанға түскен және жылдам зарядтауға болады. Әскерлердің бірнешеден атуы немесе жаппай атыс тактикасы қолданғандықтан, ату жылдамдығы дәлдіктен маңыздырақ болды. 1830-шы жылдардың соңында жаңа мылтықтардың артықшылықтары британдық әскерилерді .75 калибрлі Браун Бесс мылтығынан кіші калибрлі мылтықтарға көшуге мәжбүр етті. Алғашқы мылтықтар стандартталмаған және көбінесе Браун Бесс мылтығының бөліктерінен жасалған, соның ішінде жаңа ойықты түбірге бейімделген құлыптар мен ағаш бөліктері қолданылған. 19 ғасырдың соңында ғана мылтық жаяу әскерінің негізгі қаруы ретінде мылтықты толыққанды ығыстырды.

1800 жылға дейінгі мылтықтар

Азаматтық мылтықтар ағылшын азаматтық соғысының (1642–51) сирек кездесетін жағдайларында мергендер қолданған. 1750 жылдары британдық жеңіл жаяу әскері полктері Жеті жылдық соғыста бірнеше неміс мылтықтарын пайдаланды.

1776 үлгідегі жаяу әскер мылтығы

1776 жылдың қаңтарында Британ армиясы үшін 1000 мылтық жасауға тапсырыс берілді. Британ армиясында қолданылып жүрген неміс мылтықтарының үлгісінде жасалған қару шебері Уильям Грайстің үлгісі ресми түрде Pattern 1776 Infantry Rifle деп бекітілді. Бұл қару Америка революциясы кезінде Британ армиясының әрбір полкінің жеңіл ротасына берілді; олар Америка революциясының көптеген шайқастарында болған болуы мүмкін.

Фергюсон мылтығы

Сондай-ақ 1776 жылы майор Патрик Фергюсон 1720 және 1730 жылдардағы ескі француз және голланд үлгілеріне негізделген, артқы жағынан оқталатын Фергюсон мылтығын патенттеді. Осы мылтықтардың жүздеген данасы, шамамен екі жүз дана жасалған, 1777 жылы арнайы мылтық корпусына берілді. Бірақ, жоғары құны, өндірістегі қиындықтар мен мылтықтың нашарлылығы, сондай-ақ Фергюсонның Кингс-Маунтин шайқасында қаза табуы осы тәжірибенің қысқа мерзімді болуына әкелді.

Бэйкер мылтығы

Бейкер мылтығы – Наполеон соғыстарында британдық армияның, әсіресе 95-ші мылтықтар полкі мен 60-шы жаяу әскер полкінің 5-ші батальоны қолданған, тұмсынан оқ салынатын, кремнийлі құлыпты қару. Бұл мылтық сол кезде өте дәл болды, шамамен осы қашықтықтағы нысаналарды жоюға болатын. 1809 жылы Какабелос шайқасында 95-ші полкінің мергені Том Планкетт француз генералы Колбер Шабанасты, шамамен осы қашықтықтан атқылап өлтірді. Бейкер мылтығы 1840 жылдарға дейін британдық армияда қолданылды. 1836 жылғы Техас-Мексика соғысында Санта-Анна басқаратын мексика армиясы британдық Бейкер мылтықтарын пайдаланды.

Брансуик мылтығы

Брансуик мылтығы – .704 калибрлі, оқпен атқыш перкуссиялық мылтық. Ол 19-ғасырдың басында Энфилдтегі Корольдік шағын қару фабрикасында Британ армиясы үшін өндірілді. Бұл қару Бейкер мылтығын алмастыру үшін енгізілді және үлгісіне қарай, байонеті қосылмағанда, салмағы жоғары болды. Қаруды оқтау қиын болғанмен, шамамен 50 жыл бойы (1836 жылдан 1885 жылға дейін) өндірісте болды және Ұлыбританияда, сондай-ақ әлемнің түрлі отарлары мен бекіністерінде қолданылды. Брансуик мылтығының екі ойықты ұңғысы "белдемелі" дөңгелек оқты қабылдауға арналған. Британдық Брансуик мылтығының төрт негізгі түрі бар ( .654 және .704 калибрлі, олардың екеуі де сопақ ойықты және тегіс ұңғылы). Олар – 1836 жылғы үлгі, 1841 жылғы үлгі, 1848 жылғы үлгі және 1840 жылғы үлгінің өзгеруі.

Ертедегі Энфилд мылтықтары

Британ мылтығының эволюциясы барысында Энфилд атауы жиі кездеседі; бұл Лондонның солтүстігіндегі Энфилд қалашығында (қазіргі қала маңы) орналасқан Корольдік шағын қару фабрикасына сілтеме жасайды, онда 1804 жылдан бастап британ үкіметі басқа жерде жасалған бөлшектерден түрлі мылтық үлгілерін өндірді. Энфилдте нақты үлгі бойынша толығымен өндірілген алғашқы мылтық – Бейкер мылтығы. Брансуик мылтықтары да онда жасалды, бірақ 1851 жылға дейін мылтықтар арнайы қару түрі деп есептелді және тұрақты әскерлерге берілген мылтықтармен бірге қолданылды.

1851 үлгісі

1851 жылы Энфилд фабрикасы 1851 үлгісіндегі Миние винтовкасын шығаруға кірісті, ол бұрынғы 1842 үлгісіндегі .753 калибрлі тегіс ұңғылы мылтықтың орнына реглиялық әскерге берілетін негізгі қару болды. 1851 үлгісі винтовка деп аталды және бұрынғы винтовкалардан ұзын болды, бұл қатарда ату және штыкпен шайқасу стандарттарын сақтауға мүмкіндік берді. Жаңа үлгі қабылданғандықтан, олардың салыстырмалы түрде аз саны шығарылды. Винтовка 1842 үлгісіндегі бұғаттауыш пен штык бекіткішін, сондай-ақ ұңғысын пайдаланды. Жаңа Миние оқ-дәрісі оқуды жылдамдатып, винтовкаларды енді тегіс ұңғылы мылтықтардан баяу жүктеуге мәжбүр етпеді. Бейкер және Брансуик сияқты бұрынғы винтовкалар шабуылшылар немесе снайперлер сияқты арнайы әскерлерге берілді, ал иыққа арналған қарулардың көп бөлігі тегіс ұңғылы мылтықтар болып қалды.

1853 үлгісі

1853 жылғы Энфилд үлгісі кішігірім .577 калибрлі Мини оқын қолданды. Жаяу әскер, теңіз күштері және артиллерия нұсқалары сияқты бірнеше түрлері жасалды, сондай-ақ кавалерия қолдануы үшін қысқа карабиндер де болды. 1851 және 1853 үлгілері Қырым соғысында қолданылды, әртүрлі оқ-дәрілердің қажеттілігі логистикалық қиындықтар тудырды. 1853 жылғы үлгі Америка Азамат соғысының екі тарапында да танымал болды; Конфедерация және Одақ оларды Ұлыбританиядағы жеке компаниялармен келісім шарт жасасқан агенттер арқылы импорттады.

1858 жылғы үлгі

Pattern 1858 әскери-теңіз мылтығы 1850-ші жылдардың соңында британдық Адмиралтейство үшін, бес ойықты, ауыр оқпанмен жасалған. Ауыр оқпан теңіз штығының күшін қабылдауға арналған, бірақ қанағатқа да әсер еткен болуы мүмкін.

1858 жылғы үлгідегі үнділік қызмет

Сонымен қатар, 1853 үлгісінен үнділік әскери қызмет үшін жасалған, өте қысқа ғұмырлы 1858 үлгісі де болды. Көтерілістің салдарынан, британдықтардың қорқынышына байланысты, жергілікті жаяу әскердің ұзын қаруларын 1853 үлгісінің каналын кеңейту арқылы өзгертуге тура келді, бұл тиімділігін күрт төмендетті, сондай-ақ өзгермелі қашықтықтағы артқы көзді тұрақты көзбен алмастыру да осы өзгертулерге жатты. Бұл 1858 үлгісіне айналды, оның калибрі 0,577 дюймнен 0,656 дюймға дейін ұлғайтылды және түтіктің қабырғасы жұқартылды. Түтіктің ісінуі және жарылуы, сондай-ақ штык орнатылғанда оның тым иілуі мәселесі туындады. Бұл мәселені шешу үшін қалың қабырғалы жаңа түтіктер жасалды, олар 1859 үлгісі деп аталды.

1859 жылғы үлгідегі Үндістан қызметі (өзгертілген)

Үндістандық үлгі жаңа стандартты құрады және P1859 пен P1853 үлгілерін қатар салыстырғанда, айырмашылықты тек қана дулыңның ішінде ойықтардың бар-жоқтығын сезу арқылы ғана байқауға болар еді. Британдықтар өздерінің қажеттері үшін бұрынғы, жақсы үлгіні сақтап қалды.

Үлгі 1860

Энфилд "Short Rifle" – АҚШ Азамат соғысында Солтүстік және Оңтүстік армиялары кеңінен қолданған оқпана. Ол әдетте, тіпті қысқа ұңғысымен де жоғары дәлдігімен жақсы бағаланған. Бұл мылтықты британдық армия да пайдаланған.

Үлгі 1861 Энфилд Мускетон

Үлгі 1861 Энфилд мушкетоны – Үлгі 1853 Энфилд мушкетонының өзгертілген нұсқасы болды. Осы өзгеріс Үлгі 1861-ге жылдам айналым беруге мүмкіндік берді, соның арқасында ол ұзын Үлгі 1853 Энфилд мылтығынан гөрі дәл болды. Ұлыбританияда ол жеке қорғануға қару қажет болған артиллерия бөлімдеріне берілді. Конфедерация оны артиллерия және кавалерия бөлімдеріне импорттады.

Снайдер Энфилд мылтықтары

1866 жылы Snider–Enfield, Enfield Pattern 1853 мылтығының жаңа үлгісі ретінде шығарылды, оның иілмелі құлпы мен .577 оққа арналған ұңғысы болды. Кейінгі Snider мылтықтары да сол үлгіде жаңадан өндірілді. Бұл жүйені американдық Джейкоб Снайдер ойлап тапты және Ұлыбритания оны 1853 жылғы Enfield мылтығын жаңарту жүйесі ретінде қабылдады. Жаңартылған мылтықтар бастапқы тұмсығынан оқ атуда дәлдігімен де, жылдамдығымен де асып түсті. Жаңартылған мылтықтардың бастапқы темір ұңғысы, жиһазы, құлыптары және қалпақшалы балғалары сақталды. Мылтықтар көптеп жаңартылды немесе 53 үлгісіндегі темір ұңғысы мен керек-жарақтары бар жаңадан жиналды. Mark III мылтықтары толығымен жаңа бөлшектерден жасалған, болаттан жасалған ұңғысы, жалпақ мұрынды балғасы және құлыптағыш блогы бар. Snider үлгісі көптеп қолданылды, соның ішінде Непал Snider-лері, Голланд Snider-лері, Дания теңіз Snider-лері және "бейресімді" бейімделулер нәтижесінде француздық Tabatiere және орыс Krnka мылтықтары да жасалды. Snider–Enfield жаяу әскер мылтығының ұзындығы ерекше ұзын болды. Оның құлпында диагональды төмен қарай бағытталған оқ ату механизмі орналасқан, ол алдыңғы бөлігінде орналасқан балғамен соғылатын. Оқ атушы балғаны көтеріп, құлыпты қабылдағыштан шығарып, содан кейін бос гильзаны шығару үшін құлыпты кері тартып алатын. Гильзаны шығаруға арналған механизм болмағандықтан, гильзаны қолмен шығару қажет еді немесе оны құлату үшін мылтықты артқа бұру қажет болатын. Snider Британ империясының барлық аймақтарында қолданылды, бірақ 1870-ші жылдардың ортасында ол біртіндеп жедел әскерлерден шығарылып, орнына Martini–Henry мылтығы келді. Бұл үлгі 20-ғасырға дейін отарлық әскерлерде қолданыла берді.

Мартини-Генри мылтықтары

1871 жылы Мартини-Генри мылтығы қабылданып, иықтың тұтқасы астындағы рычаг арқылы іске қосылатын, бір рет атуға арналған, артқы жағынан оқ тиейтін құрылысқа ие болды. Мартини-Генри шамамен 20 жыл бойы стандартты қызметтік мылтық ретінде дамыды, оның ішінде карабиндер де болды. Снайдер мылтығынан айырмашылығы, Мартини-Генри бастапқыда-ақ металл патронды атуға арналған қару ретінде жобаланды. Бұл берік қару швейцариялық Фридрих фон Мартини жасаған, өздігінен қайырылатын, рычагпен басқарылатын, бір рет атуға арналған, көлбеу блоктық механизмді пайдаланады, бұл механизм Пейбоди дизайнынан өңделген. Оқ түйреу жүйесін шотландтық Александр Генри жасаған. Mark I нұсқасы 1871 жылы қабылданып, пайдалануға берілді. Мартини-Генри мылтығының II, III және IV деп аталатын тағы үш негізгі нұсқасы болды, олардың әрқайсысының үлгілері деп аталатын қосымша түрлері де бар еді. 1877 жылы атты әскер және артиллерия нұсқаларын қоса алғанда, бес негізгі нұсқасы бар карабин нұсқасы қолданысқа енді. Бастапқыда Мартини мылтықтарында қысқа патрондық камерасы бар Боксер Генри .45 калибрлі қара ұнтақ патрондары қолданылды, олар жұқа мыс қағазынан оралған және темір негізге қосылған. Кейіннен, оралған мыс корпусы қатты мыс корпусына ауыстырылды, бұл көптеген мәселелерді шешті.

Мартини Метфорд және Мартини Энфилд

Мартини–Энфилд мылтықтары көбінесе Зулу соғысы кезеңіндегі .577/450 Мартини–Генри мылтықтарының түрлендірілген нұсқалары болды, олар .303 британдық калибрге қайта жабдықталды, бірақ бірқатары жаңадан өндірілді. Мартини–Генри мылтықтарының алғашқы түрлендірулері 1889 жылы басталды, оларда Metford рельстік ұңғылары (Мартини–Метфорд мылтықтары) қолданылды, олар алғашқы қара ұнтақты .303 оқтарға толыққанды сай келді, бірақ 1895 жылы енгізілген күшті түтінсіз оқтармен атылғанда өте тез тозып кетті, сондықтан сол жылы түтінсіз оқтарға жарамды Enfield рельстік ұңғысы енгізілді. Мартини–Энфилд 1895 жылдан 1918 жылға дейін қолданыста болды (Лоренс Арабияның Араб көтерілісі кезінде (1916–1918 жж.) Араб жауынгерлері оларды қолданғандығы мәлім), және ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Үндістан мен Жаңа Зеландия сияқты елдерде қосалқы қару ретінде сақталды.

Ли-Метфорд мылтықтары

Алғашқы британдық қайталамалы мылтыққа бұрандалы механизм және қорапша тәрізді патрон ұстағыш кірген; бұл 1879 жылдан басталган сынақтар нәтижесінде жасалған және 1888 жылы «Magazine Rifle Mark I» деп қабылданды. Бұл мылтық көбінесе Lee–Metford немесе MLM (Magazine Lee–Metford) деп аталады. «Ли» атауы Джеймс Париж Лиден (1831–1904) шыққан, ол шотландияда туған, канадалық-американдық өнертапқыш, ол жұмыс істеуге оңай бұрандалы механизм және оған сәйкес жоғары сыйымдылықты қорапша тәрізді патрон ұстағышты жасаған. Ли немесе Маннлихер жасаған қорапша тәрізді патрон ұстағыш, француздың Лебель мылтығында қолданылған Кропацчек стиліндегі түтік тәрізді патрон ұстағышынан немесе алғашқы АҚШ бұрандалы мылтығында (M1892) қолданылған Краг–Йоргенсен айналмалы патрон ұстағышынан жақсырақ екенін дәлелдеді. Алғашқы Lee патрон ұстағышы тік қаптамалы, сегіз патронға арналған қорап болды, кейінірек нұсқаларда он патронға арналған қораппен алмастырылды, бұл әр жағдайда Маннлихердің қорапша тәрізді патрон ұстағыштарынан көбірек патрон сыйымдылығын қамтамасыз етті. «Метфорд» атауы Уильям Эллис Метфордтан (1824–1899) шыққан, ол .303 калибрлі қапталдан оқталған оқты және кіші диаметрге сәйкес бұранданы жетілдіруде маңызды рөл атқарған ағылшын инженері. Ли–Метфордты дамыту кезінде, теңізсіз ұнтақ ойлап табылды. Француздар мен немістер 8 мм Лебельді (1886 ж.) және 7,92 мм Gewehr 88-ді (1888 ж.) кіші диаметрлі оқтарды итеру үшін теңізсіз ұнтақты қолдана отырып, екінші буын бұрандалы мылтықтарын енгізіп жатты. Британдықтар кіші диаметрлі оқтарды қолдану тенденциясын ұстанды, бірақ Ли–Метфордты жобалау процесі теңізсіз ұнтақтың ойлап табылуымен келіспеді және оны пайдалануға бейімделмеді. Алайда, 1895 жылы конструкция теңізсіз ұнтақпен жұмыс істеу үшін өзгертілді, нәтижесінде Lee–Enfield пайда болды. Бұл конструкция мен сол кездегі басқа да сәтті бұрандалы мылтықтардың, мысалы, Mauser мен US Springfield арасындағы айырмашылық артқы құлыптағыштар. Бұл құлыптағыштарды бұранда тұтқасына жақын орналастырады, онда оператор қысымды қолданады; мәні бойынша күш денгеуір нүктесіне жақын. Бұл Mauser конструкциясына қарағанда оңай және жылдам жұмыс істеуді қамтамасыз етеді, нәтижесінде ату жылдамдығы жоғарылайды. Алайда, бұл күштің жарылу күшінен денгеуір нүктесі алыстатқандықтан, күшейтудің күшін азайтады, сондықтан бұранданың ұзындығы артқы құлыптағыштардың ұстап тұру күшіне қарсы әрекет ететін рычагқа айналады. Бұл осы конструкцияның баллистикалық мүмкіндіктерін шектейтін фактор болды. Ли мен Mauser конструкциялары арасындағы тағы бір айырмашылық – «жапқанда тоқты» пайдалану, бұл сондай-ақ патрон салуды жылдамдатуға көмектесті, өйткені ол артқы жақтың бастапқы ашылуын өте оңай етті. Ашылудан гөрі күштірек болатын жабылу соққысы мылтықты тоқтырады, бұл оны пайдалануды жеңілдетеді. Ли конструкциясында бұранданың қысқа жүруі және бұранданың 60 градусқа айналуы да болды; бұл қасиеттер цикл уақытын жылдамдатуға әкелді. Конструкцияның қызмет ету мерзімі ішінде, жақтаушылар мен қарсыластар ату жылдамдығы мен баллистикаға сәйкес басымдық берді. Бірнеше өзгерістермен бірге негізгі Ли конструкциясы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінге дейін британдық майдандық мылтықтардың негізін құрады.

The first British repeating rifle incorporated a bolt action and a box magazine; this was developed through trials beginning in 1879, and adopted as the Magazine Rifle Mark I in 1888. This rifle is commonly referred to as the Lee–Metford or MLM (Magazine Lee–Metford). The "Lee" comes from James Paris Lee (1831–1904), a Scottish born Canadian American inventor who designed an easy to operate turnbolt and a high capacity box magazine to work with it. The box magazine, either Lee or Mannlicher designed, proved superior in combat to the Kropatschek style tube magazine used by the French in their Lebel rifle, or the Krag–Jørgensen rotary magazine used in the first US bolt action rifle (M1892). The initial Lee magazine was a straight stack, eight round box, which was superseded by the staggered, ten round box in later versions, in each case more than were accommodated by Mannlicher box magazine designs. The "Metford" comes from William Ellis Metford (1824–1899), an English engineer who was instrumental in perfecting the .303 calibre jacketed bullet and rifling to accommodate the smaller diameter. During the development of the Lee–Metford, smokeless powder was invented. The French and Germans were already implementing their second generation bolt action rifles, the 8 mm Lebel in 1886 and 7.92 mm Gewehr 88 in 1888 respectively, using smokeless powder to propel smaller diameter bullets. The British followed the trend of using smaller diameter bullets, but the Lee–Metford design process overlapped the invention of smokeless powder, and was not adapted for its use. However, in 1895, the design was modified to work with smokeless powder resulting in the Lee–Enfield. A contrast between this design and other successful bolt actions of the time, such as the Mausers and US Springfield, are the rear locking lugs. This puts the lugs close to the bolt handle, where the pressure is applied by the operator; in essence the force is close to the fulcrum point. Without great explanation, this results in an easier and swifter operation versus the Mauser design, resulting in a greater rate of fire. However, this compromises strength as the fulcrum point has moved away from the force of the explosion, thus making the length of the bolt a lever working against the holding power of the rear lugs. This was a limiting factor in the ballistics capacity of this design. Another difference between the Lee and the Mauser designs was the use of "cock on closing", which also helped to speed cycling by making the initial opening of the breech very easy. The closing stroke, which is generally more forceful than the opening stroke, cocks the rifle, adding to the ease of use. The Lee design also featured a shorter bolt travel and a 60 degree rotation of the bolt; these attributes also led to faster cycle times. Over the service life of the design, proponents and opponents would stress rate of fire versus ballistics respectively. The basic Lee design with some tinkering was the basis for most British front line rifles until after World War II.

Ли Энфилд мылтықтары

1895 жылы Ли-Метфорд дизайны түтінсіз ұнтақтың жоғары камералық қысымына бейімделу үшін күшейтілді; одан да маңыздысы, Метфорд ұңғысының дизайны түтінсіз ұнтақпен үйлеспегендіктен, баррелінің ойылуы Enfield зауытында жасалған нұсқаға өзгертілді (баррельдер 5000 оқтан аз атқанда пайдалануға жарамсыз болып кетті). Атауы Rifle, Magazine, Lee–Enfield Mark I немесе MLE (журнал Lee–Enfield) деп өзгертілді. Сондай-ақ, жаңа, тегіс траекториясы мен ұзартылған қашықтығын ескере отырып, нысана көздеуі де өзгертілді. Мартини-Генри, Ли-Метфорд және Ли-Энфилд мылтықтарының жалпы ұзындығы шамамен бірдей. Әрбір жағдайда, атқыштар, артиллерия, полиция және арнайы жасақтар үшін шағын ұзындықтағы карабиннің бірнеше нұсқалары ұсынылды. 1909 жылдан бастап MLE және MLM мылтықтары зарядтағышпен зарядтауға бейімделді, бұл үшін құлыпты өзгерту, алдыңғы және артқы нысаналарды өзгерту және зарядтағыш бағыттағыштың тіреуін қосу жүзеге асырылды, соның арқасында зарядтағыштарды пайдаланып журналдарды жылдам толтыру мүмкін болды. Жаңа стандартқа жаңартылған бұл мылтықтар Бірінші дүниежүзілік соғыста қолданылды.

The Short Magazine LeeEnfield (SMLE) сондай-ақ Rifle, No 1 деп те аталады

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын, Lee–Enfield қысқа ұңғымалы мылтығы, немесе SMLE, мылтық пен карабин арасындағы орташа ұзындықты ұсыну және Бур соғысы тәжірибесінен қажет деп табылған жақсартуларды енгізу үшін жасалды. Ұзындығы 1 метрге жуық келген жаңа қару "қысқа мылтық" деп аталды; "қысқа" сөзі мылтықтың ұзындығын, ал емес ұңғыманың ұзындығын көрсетеді. 1903 жылдан 1909 жылға дейін көптеген Metford және Enfield мылтықтары қысқартылған ұңғылары және өзгертілген бөліктерімен SMLE конфигурациясына ауыстырылды. Жақсартылған SMLE Mk III-тің өндірісі 1907 жылы басталды. Алдыңғы Mk I және Mk II мылтықтары Mk III-тің бірнеше жақсартуларын қосу үшін жаңартылды. Орташа ұзындығы әскери тенденциялармен сәйкес келеді, себебі АҚШ-тың Springfield M1903 тек осы орташа ұзындықта ғана шығарылды, ал немістер екі дүниежүзілік соғыс арасында Mauser 98k (1898 жылғы модельдің қысқасы) үшін kurz (қысқа) мылтық тұжырымын қабылдады.

Оқу мылтығы мылтық, No 2

Оқу-жаттығулардағы ресурстарды сақтау мақсатында, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін британ армиясы көптеген .303 мылтықтарын нысанаға алу және оқу үшін .22 калибрлі мылтықтарға түрлендірді. 1926 жылы британ үкіметі мылтықтарының атауларын өзгертіп, .303 калибрлі SMLE мылтығын No. 1 мылтық деп, ал .22 калибрлі оқу мылтықтарын No. 2 мылтық деп белгіледі. Қолдану практикасы бойынша "SMLE" және "No. 1 мылтық" бір және де сол қарудың басқаша атаулары, бірақ таза тілдік қағидаларды сақтаушылар No. 1 мылтығын тек 1926 жылдан кейін шығарылған деп анықтайды.

Үлгі 1913 жыл Энфилд

Pattern 1913 Enfield (P13) – британдық армияның қару-жарақ басқармасы әзірлеген, Short Magazine Lee–Enfield (SMLE) мылтығын алмастыру мақсатындағы тәжірибелік мылтық. Ли–Энфилдтен толығымен өзгеше конструкцияға ие болғанымен, 1913 жылғы үлгідегі мылтықты Энфилд инженерлері жасаған. 1910 жылы британдық соғыс министрлігі Бур соғысында жау қолданған Маузер мылтықтарымен салыстырғанда SMLE-дің нашар өнімділігіне байланысты оны ауыстыруды қарастырды. Басты кемшілік – .303 оғының баллистикалық қасиеттерінен туындаған ұзақ қашықтықтағы тиімділік пен дәлдіктің жетіспеуі болды, бірақ SMLE-дің құлпынай жүйесі күштірек оқтарды қабылдауға жеткілікті мықты емес деп есептелді. 7 мм Маузерге балама ретінде .276 патроны әзірленді.

1914 жылғы үлгі сондай-ақ мылтық, No 3 деп аталады

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 1913 үлгісі үшін оқ-дәріні өзгерту жобасы тоқтатылды; алайда, SMLE өндірісін күшейту үшін жаңа үлгі .303 калибрлі болуы тиіс еді. 1914 жылы британдық компаниялар Pattern 1914 мылтығын (.303 калибрлі 13 үлгісі) өндіруге рұқсат алды, бірақ өндіріс басқа соғысқа қатысты маңыздырақ міндеттерге тоқтатылды, ал 1916 жылы үш АҚШ фирмасы – Винчестер, Эддистон және Ремингтон өндірісті бастады. Pattern 14 мылтығы британдық әскерлер арасында кеңінен қолданылмады, себебі ол үлкен және ауыр, аз оқ сыйымдылығы болды және SMLE-ге қарағанда ату жылдамдығы төмен еді. P14 снайперлік мылтық ретінде жақсы бағаланды (телескопиялық және дәл реттелетін айналарымен), бірақ төтенше жағдайларда ғана қолданылды.

АҚШ M1917 "Enfield"

Қайта жабдықтауды азайту мақсатында АҚШ армиясы Винчестер және Ремингтон компанияларымен келісім шарт жасасты, олар АҚШ-тың .30-06 патронына калибрленген, қарапайым 14-үлгі мылтықтың өндірісін жалғастырды. Бұл қару АҚШ-тың .30 калибрлі 1917 жылғы үлгісі (M1917 Enfield мылтығы) деп аталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясы одан көптерін өндіріп, пайдаланды, тіпті ресми американдық ұрыс мылтығы – Спрингфилд М1903-тен де көп. M1917 екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де екінші және оқу мылтықтары ретінде қолданыла берді, өйткені жартылай автоматты M1 Garand мылтықтары мен карабиндер кезең-кезеңмен енгізілді. Көптеген M1917 мылтықтары Ұлыбританияға Ленд-Лизи бағдарламасы арқылы жіберілді, онда олар Ұлттық гвардия бөлімшелерін қаруландырды; бұл .30-06 мылтықтарының қорларында .303 P 14 мылтығынан ажырату үшін айқын қызыл жолақтар салынған. 1917 жылғы үлгідегі мылтықтар Канада да сатып алып, оқу, күзет және ішкі қорғанысқа пайдаланды.

.256 дюймдік мылтық журналы

Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания Жапониядан шамамен 150 000 30-шы және 38-ші типтегі мылтықтар мен карабиндерді өзінің Ли-Энфилд мылтықтарының өндірісі сұранысқа жете алмай тұрғанда уақытша шешім ретінде тапсырыс берді. Осы мылтықтардың бір бөлігі Корольдік теңіз күштеріне және Лоренс Арабиямен бірге шайқасқан араб әскерлеріне берілді. Бұл қарулардың көп бөлігі (30-шы және 38-ші типтегі) 1916 жылы қару-жараққа аса мұқтаж Ресейге жеткізілді. Ресей өз кезегінде Жапониядан тағы да мыңдаған 30-шы типтегі мылтықтар мен карабиндерді, 35-ші типтегі мылтықтарды және 38-ші типтегі мылтықтар мен карабиндерді сатып алды. Осы мылтықтардың бір бөлігі Финляндияда қалдырылды немесе Финляндия азамат соғысында қызыл финдерден тартып алынды, себебі кеңес әскерлері оларды Арисака мылтықтарымен жарақтандырды. Кейіннен Финляндия осы мылтықтардың бір бөлігін Эстонияға берді, олар басқа көздерден де алған болатын. Эстония кейіннен олардың бір бөлігін немесе барлығын .303 британ патронына қабылдау үшін қайта жабдықтады, себебі Ұлыбритания Эстонияны Викерс пулеметтерімен және P14 мылтықтарымен жарақтандырған еді. Ресей азамат соғысында күрескен Чехословакия легионы да жапондық Арисака мылтықтарымен, соның ішінде 30-шы типтегі Арисакалармен жарақтандырылды.

Росс мылтығы

Росс мылтығы – 1903 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыстың ортасына дейін Канадада өндірілген .303 калибрлі, тікелей иіс тартқыш бұрандалы мылтық. Соғыс жағдайындағы сенімсіздігі мен солдаттар арасында кең таралған жақтырылмауы салдарынан Еуропадағы қызметтен алынып тасталды. Росс .303 – жоғары дәлдікке ие мылтық болғандықтан, оның бөліктері өте жоғары дәлдікпен өңделді, нәтижесінде Бірінші дүниежүзілік соғыстағы окоп соғысының қиын жағдайларында қару жиі істемей қалды. Сонымен қатар, британдық оқ-дәрілердің өндіріс дәлдігі өте әртүрлі болғандықтан, мұқият таңдаусыз пайдалану мүмкін емес еді, ал мұндай таңдау окоп жағдайында жасау қиын болды. Абайсызда қолданушы тазалау үшін бұранданы бөлшектеп, кейін бұранда басын кері орнатуы мүмкін, бұл оқтың атылғанда алға қарай дұрыс құлыпталмауына, өте қауіпті және кейде өлімге әкелетін ақауға соқтыратын еді. Қаруларын ұқыпты күткен, әрбір оқты қолмен таңдап, өлшеген мергендер оларды тиімді пайдалана алды және қаруға деген құрметтерін сақтады. Росс мылтықтары Екінші дүниежүзілік соғыста оқу бөлімдері, 2-ші және 3-ші эшелондық бөлімдер мен жергілікті қорғаныс бөлімдері тарапынан да қолданылды. Дюнкерктен кейін шағын қарудың жетіспеушілігіне байланысты көптеген қару-жарақ Ұлыбританияға жіберілді.

Ремингтон үлгісі 1901

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштері Ремингтонның өндірісі тоқтағаннан кейін қалған қорынан 7 мм Маузер калибрлі 4500 Ремингтон Rolling Block мылтығын сатып алып, оларды мина тазалаушылар мен Q кемелерінің экипаждарына берді.

Винчестер үлгісі 1894

Lee-Enfield мылтықтарын жаяу әскерге қолдануға беру үшін Корольдік теңіз күштері 1914 жылы кемедегі күзет қызметі мен миналарды жоюға шамамен 5000 .30 калибрлі Model 94 мылтығын сатып алды. Винчестер 94 мылтықтары екінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбританияның Ұлттық қауіпсіздік жасақтарына да берілді.

Ремингтон үлгісі 14

4000 Ремингтон үлгісі 14 1/2 .44 Винчестер калибрлі инерциялық мылтықтар Корольдік Әскери-Теңіз Әуе қызметі үшін сатып алынды.

No4 мылтық, Ли Энфилд мылтығы

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін SMLE бірнеше тәжірибелік өзгерістерден өтті, нәтижесінде 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін қабылданған No. 4 Mk I пайда болды. Өзгерістерге 1914 жылғы үлгідегідей қабылдағышқа орнатылған диафрагмалы артқы көзқарастар және бұрандалы жиектер кірді, бұл SMLE (No. 1) мылтығының бөлшектерімен үйлесімсіздік тудырды. No. 4 мылтығы ауыр ствол, қозғалтқыш корпусы мен доңғалақ корпусының берік болаттан жасалуымен және жеке мұрындыққа емес, тікелей стволға бекітілетін қысқа "қолсапсыз" (немесе "ұштық") штығымен ерекшеленді. Соңғысы көзге ең анық көрінетін өзгеріс болды. Кейіннен жапырақты штыктардың бірнеше үлгісі жасалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британ үкіметі No. 4 Mk I* мылтығын өндіру үшін канадалық және америкалық өндірушілермен (әсіресе Small Arms Limited және Savage) келісім шарттарын жасады. АҚШ-та жасалған мылтықтар "Ленд-Лизинг" бағдарламасы арқылы жеткізіліп, қабылдағыштың сол жағына "US PROPERTY" деп белгіленді. Канаданың Лонг-Бранч қару-жарақ шектеулі серіктестігі 900 000-нан астам мылтық жасады. Олардың көп бөлігі Канада армиясын жарақтандырды, ал қалғаны Ұлыбритания мен Жаңа Зеландияға жеткізілді. 1941 және 1944 жылдар аралығында Стивенс Савидж АҚШ-та Ұлыбритания үшін миллионнан астам No. 4 мылтығын жасады, олардың барлығы бастапқыда "U. S. PROPERTY" деп белгіленді. Канада мен АҚШ No. 4 Mk. I және қарапайым No. 4 Mk. I* екеуін де өндірді. Ұлыбритания мен Канада шамамен 26 000 No. 4 мылтығын снайперлік жабдыққа түрлендірді. No. 4 мылтығы кем дегенде 2016 жылға дейін Канадалық рейнджерлердің қарулануында болды, әлі де .303 калибрінде қолданылып келеді. Кейбір мылтықтар снайперлікке арналған НАТО 7.62 мм калибріне (L42A1) және бірнеше нысаналық нұсқаларға түрлендірілді. L42A1 снайперлік мылтықтары 1982 жылғы Фолкленд соғысында қолданылды.

No 5 мылтық және оның басқа нұсқалары

1943 жылы қысқартылған және жеңілдетілген No. 4 мылтығының сынақтары басталды, нәтижесінде 1944 жылы No. 5 Mk I мылтығы, немесе көптеген адамдар білетіндей "Жаңғыл қаруы" қабылданып алынды. No. 5 мылтығы 1944 жылдан 1947 жылға дейін өндірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін No. 6 мылтығы, No. 5 мылтығының эксперименталды австралиялық нұсқасы, содан кейін No. 7, No. 8 және No. 9 мылтықтары шығарылды, олардың барлығы .22 калибрлі оқу-жаттығу мылтықтары болды. SMLE мылтығының түрлерін өндіру шамамен 1956 жылға дейін, ал арнайы мақсаттар үшін шағын көлемде 1974 жылға дейін жалғасты. 1960 жылдардың ортасында 7.62×51 мм НАТО патронына арналған нұсқасы жаңа ұңғылар мен жаңа экстракторлар орнату арқылы, дүкендерді сәл кеңейту және жаңа дүкендер орнату арқылы жасалды. Бұл жұмысты Ишапурдағы Үндістан мылтық фабрикасы да жүзеге асырды, ол 7.62 мм НАТО-да күшейтілген SMLE және 1980 жылдарға дейін .303 SMLE мылтықтарын өндірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Mauser және Springfield мылтықтары жартылай автоматты мылтықтармен ауыстырылса да, британдықтар жылдам атуға қабілетті SMLE қаруларын жаңа технологиямен ауыстыру қажеттігін сезінбеді. No. 5 мылтығы Малайядағы төтенше жағдай (1948–1960) кезінде Малайзияның жаңғылдарында қызмет ететін әскерлердің арасында өте танымал болды, өйткені оның ыңғайлы өлшемі, қысқа ұзындығы және жаңғыл соғысында кедергілер мен жапырақтарды тесіп өтуге жарамды қуатты патроны болды. No. 5 мылтығының Малайядағы төтенше жағдайда кеңінен қолданылуы оған "жаңғыл қаруы" деген атауды әкелді.

M1 карабин

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық SAS 1943 жылдан кейін M1 және M1A1 карабиндерін қолданды. Бұл қару қолданысқа енгізілуіне себеп, одақтас әкімшіліктерінің .30 калибрлі қаруды АҚШ қорларынан, SOE ұйымдастырған немесе кейіннен Стратегиялық қызметтер кеңсесі (OSS) демеушілік еткен қарсылық топтарына тасталған қару контейнерлері арқылы жеткізу туралы шешім қабылдауы болды. Осылайша, жабдықталған топтар Оверлорд операциясына қатысқан АҚШ күштерінің операциялық аймағында жұмыс істейтін деп есептелді. Олар екі британдық, екі француздық және бір бельгиялық полк жүргізген операцияларға сай екені анықталды. Оны парашютпен секіруге қолайлы болды, сонымен қатар жұмыс істеп тұрған джипке оңай сыйып, тасымалдауға мүмкіндік берді. Басқа да арнайы барлау бөлімшелері, мысалы, Британдық Әскери-теңіз флотының барлау бөлімі демеушілігімен құрылған 30-шы шабуыл тобы, одақтастардың барлық операциялық аймағында осы қаруды пайдаланды. Карабин Малайзиядағы төтенше жағдайға дейін қолданылып келді. Корольдік Малайзия полициясының Полиция күштері мен Британ армиясының басқа бөлімшелеріне ормандық қарауылдық және бекініс қорғанысы үшін M2 карабині берілді. Корольдік Ольстер полициясы да M1 карабинін қолданды.

No8 мылтық

.22 калибрлі No. 8 кадеттерді оқыту және бәсекелесу атуына қолданылды. Ол Паркер Хейл көзделгісін пайдаланды, ол қазір Ұлыбритания кадеттік күштерінде қолданылмайды, орнына L144A1 көзделгісі қойылды.

9-шы номерлі мылтық (Энфилд EM2)

EM 2 Bullpup Rifle немесе "Janson rifle" – британдық эксперименталды шабуыл мылтығы. Ол ескі .303 British патронын алмастыру үшін қарастырылып жатқан эксперименталды .280 British патронымен оқталуға арналған, бұл британдық және одақтас күштерді алғашқы шабуылдық мылтықтармен және жаңа пулеметтермен қайта қаруландыруға мүмкіндік беретін еді. АҚШ .280 патронын стандарттаудан бас тартқандықтан EM 2 ешқашан сериялық өндіріске түспеді, бірақ bullpup конструкциясы кейінірек SA80 мылтығында қолданылды. Австралияда да осыған ұқсас KAL1 жалпы мақсаттағы жаяу әскер мылтығы концепциясы болған.

L1A1 SLR

L1A1 SLR (Өзін-өзі жүктейтін мылтық) – 20-ғасырдың аяғындағы ең танымал және кең таралған әскери мылтықтардың бірі – FN FAL (Fusil Automatique Leger) – Жеңіл автоматты мылтықтың британдық нұсқасы. Белгияның Fabrique Nationale Company (FN) компаниясы жасаған бұл мылтықты 70-тен астам ел қолданды және кем дегенде 10 елде өндірілді. FAL типті мылтық дамыған елдерде енді алдыңғы қатарда қолданылмайды, бірақ әлемнің кедей аймақтарында әлі де қолданылуда. FAL тарихы 1946 жыл шамасында FN компаниясы жаңа шабуыл мылтығын жасауға кіріскен кезде басталды, ол неміс 7.92×33 мм Курц аралық патронына арналған еді. 1940-жылдардың соңында бельгиялықтар Ұлыбританиямен бірігіп, одан әрі жетілдіру үшін британдық .280 (7×43 мм) аралық патронын таңдады. 1950 жылы бельгиялық FAL прототипі мен британдық EM 2 бульпап шабуыл мылтықтары АҚШ армиясымен басқа мылтық үлгілерімен бірге сынақтан өтті. EM 2 жақсы нәтиже көрсетті, ал FAL прототипі американдықтарды қатты әсер етті, бірақ аралық патрон идеясы сол кезде оларға түсініксіз болды. АҚШ 1953–1954 жылдары стандарт ретінде «қысқартылған толық өлшемді» патрон – 7.62 НАТО-ны талап етті. Британ қорғаныс министрі EM 2 және аралық патрон қабылдау туралы хабарласа да, Уинстон Черчилль EM 2 және .280 патронына жеке қарсылық көрсетті, НАТО-да бөлінуге жол бермеу және АҚШ 7.62 мм FAL-ді T48 ретінде қабылдайды деп сенді. Алғашқы 7.62 мм FAL мылтықтары 1953 жылы дайын болды. Ұлыбритания 1957 жылы FAL-ді L1A1 SLR деп атап, RSAF Enfield және BSA зауыттарында өндірді. Канада да FN-ді FN C1 және FN C1A1 деп атады, және Ұлыбритания сияқты, басқа елдердің әскерлері M16 және AK 47 сияқты толық автоматты шабуыл мылтықтарына көшкеннен кейін де жартылай автоматты ұрыс мылтығын сақтап қалды. Австралия әлі күнге дейін L1A1 мылтығын рәсімдік шараларда қолданады.

L64/65

1970 жылдары Enfield инженерлері L1A1 мылтығын ауыстыру үшін Bullpup конфигурациясында, бірақ .190 калибрінде (4.85 мм) патроны бар шабуыл мылтығын жасады. Бұл мылтық 5.56×45 мм НАТО стандартындағы мылтықтан артық қашықтыққа оқ атып, жақсы баллистикалық қасиеттерге ие болды, әйтсе де жаңа калибрге сәйкес кішірейтілген сол патронды пайдаланды. Бұрынғы EM 2 сияқты, ол да Bullpup конфигурациясында болды және НАТО стандартталуына байланысты жобасы тоқтатылды. Дегенмен, L64 кейіннен 5.56×45 мм НАТО калибрінде XL70 деп аталды және SA80 мылтығының негізін құраған басты модель болып табылады.

5,56 мм L85 (SA80) мылтығы

Bullpup конструкциясы стандартты шабуыл мылтықтарымен салыстырғанда қарудың жалпы ұзындығын шығармашылықпен азайтады. Оны тек соғыс даласында ғана емес, сондай-ақ, бронетранспортёрлер сияқты шектеулі кеңістікте де пайдалануға болады. 1951 жылы британдықтар EM 2 bullpup конструкциясын "Мылтық, Автоматтық, No.9 Mk.1" деп ресми түрде қабылдады. Дегенмен, 7.62×51 НАТО оқ-дәрілерін НАТО стандарты ретінде қолдану қажеттілігі американдық тараптан туындады, бұл 7 мм оқ-дәрілерін пайдаланатын мылтықты тоқтатып, бельгиялық FN FAL мылтығының қабылдануына әкелді. АҚШ-тың сол кезде сынақтан өткізіліп жатқан FAL-ды T48 ретінде қабылдауы күтілді, бірақ олар M14-ті таңдады. 1970 жылдары Enfield компаниясы тағы бір әрекет жасады – L64/65 үлгісі. Ұлыбритания L1A1 шайқас мылтығы мен Bren пулеметін алмастыру үшін "1980 жылдарға арналған шағын қарулар" немесе SA80 деп аталған, өзара байланысты қарулар отбасын табу бағдарламасын бастады. L85 5.56×45 мм НАТО оқ-дәрісіне арналған. Газбен жұмыс істейтін механизмінде қысқа илемді газ поршені бар, ол стволдің үстінде орналасқан және өздігінен қайтаратын серіппесіне ие. Газ жүйесі үш позициялы газ реттегішімен жабдықталған: біріншісі – қалыпты ату үшін, екіншісі – қолайсыз жағдайларда ату үшін, ал үшіншісі – мылтық гранаталарын атқылау үшін (газ порты жабылады). L85A1 1997 жылы әскерлердің үнемі шағымдануынан кейін жаңартылды. Басты проблемалар – техникалық қызмет көрсетудің қиындығы және сенімділіктің төмендігі болды. Бұл мәселелер британдық әскерлерді қаруды "қазынашы" деп атауға итермеледі, себебі олардың пікірінше, оны жұмыс істете алмайсыз және атуға болмайды. 2000–2002 жылдары қолданыстағы 320 000 L85A1 автоматты мылтығының 200 000-ы жаңартылды. Жұмыс істейтін бөлшектерде (қосқыш тұтқасы, оқ ату механизмі және т.б.), газ бөліктері мен дүкендерде жақсартулар енгізілді. Жаңартылған мылтық L85A2 деп аталды. Жауынгерлік жағдайда A2 үлгісіне 40 мм граната лақтырғыш, шам және лазерлік нысана алу құрылғысын орнатуға болады. Көру жүйелеріне 4 есе үлкейтуі бар SUSAT және трилюкс газбен толтырылған конустық тор немесе алғы және артқы көздерден тұратын темір көздер кіреді, артқы көз жарық аз болғанда реттеледі. Ауғанстандағы "Herrick" операциясы және Ирактағы "Telic" операциясы кезінде алынған тәжірибеге сүйене отырып, L85A2-ге бірқатар қосымшалар жедел операциялық талаптар ретінде енгізілді, олар кейіннен стандартты жабдыққа айналды. Ең байқалатын қосымша – американдық Daniel Defense компаниясы жасаған және өндірген Picatinny Rail Interface System, ол бастапқы жасыл пластиктен жасалған алдыңғы бөлікті алмастырады. RIS жүйесі көбінесе койоттік қоңыр түсті резеңке рельсті қаптамалармен және GripPod тік төменгі тұтқа/екіаяқты тұғыр блогымен жабдықталған. Oerlikon Contraves LLM 01 лазерлік-көз комбинациясы біраз уақыттан бері стандартты болып табылады, бірақ Rheinmetall компаниясының жаңа лазерлік/шам блогына жақында қызметке кіруге рұқсат берілді. SUSAT-тан басқа екі ×4 оптикалық пехоталық көздері де қолданысқа енді. Қызыл нүктелі CQB көзі бар Trijicon TA 31 ACoG жедел операциялық талап ретінде сатып алынды, ал кейінірек SUSAT-ты алмастыру ретінде Elcan Specter OS4X (суретте) пайда болды, оған да қызыл нүктелі CQB көзі орнатылған. Surefire компаниясының төрт тісті ашық дизайнынан жасалған альтернативті жарық сөндіргішті орнатуға болады. Surefire жарық сөндіргіші жарықтың сөнуін жақсартады, стандартты штыкқа ие және Surefire дыбыс басу құрылымын қабылдай алады. Surefire жарық сөндіргіші тек операциялық қолдану үшін арналған, ол стандартты L85A2 бос оқ ату құрылымымен үйлесімсіз. Magpul компаниясы өндірген полимерлік дүкендер, EMAG деп аталады, операциялық жағдайда болат дүкендерді ауыстыру үшін сатып алынды, бұл жаяу әскердің салмағын сәл жеңілдетті. SA80 2020 жылдардың басында да қолданыста болады деп күтілуде.

Bullpup design creatively decreases total weapon length compared with standard assault rifles. It is easy to use not only on the battlefield, but also in areas with limited space, such as armoured personnel carriers. In 1951, the British officially adopted the EM 2 bullpup design as the "Rifle, Automatic, No.9 Mk.1". However, American insistence on the use of 7.62×51 NATO cartridges as the NATO standard meant that the rifle, which used 7 mm rounds, was shelved and the Belgian FN FAL rifle adopted. It was expected that the US would also adopt the FAL then under trial as the T48 but they selected the M14. Another Enfield attempt in the 1970s was the L64/65. Britain started a programme to find a family of related weapons to replace the L1A1 battle rifle and the Bren gun titled "Small Arms for the 1980s" or SA80. The L85 is designed for the 5.56×45mm NATO cartridge. The gas operated action has a short stroke gas piston, located above the barrel with its own return spring. The gas system has a three position gas regulator, one position for a normal firing, second for a firing in adverse conditions, and the third for launching rifle grenades (gas port is shut off). The L85A1 was improved in 1997 after constant complaints from the troops. The main problems were difficult maintenance and low reliability. These problems led British troops to nickname the weapon the "civil servant", as, in their estimation, you could not make it work and could not fire it. Improvements were made during 2000–2002 when 200,000 of the existing 320,000 L85A1 Automatic Rifles were upgraded. Improvements were made to the working parts (cocking handle, firing pin etc. ), gas parts and magazines. The improved rifle is named L85A2. During active service, the A2 can be fitted with a 40 mm grenade launcher, a light attachment and a laser sighting device. Sighting systems include the SUSAT with 4× magnification and a trilux gas filled conical reticule or iron sight consisting of a foresight and rear sight with adjustable rear sight for low light conditions. In light of operational experience gained during Operation Herrick in Afghanistan and Operation Telic in Iraq, a number of additions to the L85A2 entered service as Urgent Operational Requirements, which ultimately became standard fit. The most noticeable addition has been that of a Picatinny Rail Interface System designed and manufactured by US company Daniel Defense, which replaces the original green plastic front furniture. The RIS system often sports rubber rail covers in coyote brown colour and a GripPod vertical down grip/bipod unit. The Oerlikon Contraves LLM 01 laser and sight combo has been standard for some time but a new laser/light unit by Rheinmetall has been recently cleared for service. Two ×4 optical infantry sights have seen service in addition to the SUSAT. The Trijicon TA 31 ACoG with a red dot CQB sight was purchased as a UOR and latterly a replacement for the SUSAT has entered service namely the Elcan Specter OS4X (pictured) also with a red dot CQB sight mounted on it. An alternative flash eliminator can be fitted, an open ended four pronged design by Surefire. The Surefire flash eliminator gives improved flash elimination, can accept the standard bayonet and also accommodate a Surefire sound suppressor. The Surefire flash eliminator is only for operational use, being incompatible with the standard L85A2 Blank Firing Attachment. Polymer magazines manufactured by Magpul called the EMAG have also been purchased to replace steel magazines in operational environments slightly easing the infantryman's weight burden. It is anticipated that the SA80 will remain in front line service well into the 2020s.

5,56 мм L119A1 және L119A2 мылтығы

Colt Canada (бұрынғы Diemaco) өндірісіндегі C8SFW, Канада әскерінің C8 карабинінің түрі, Ұлыбритания арнайы күштері, Парашют полкінің бөлімдері және Корольдік әскери полициясы қолданады. 2019 жылы бұл карабин Корольдік теңіз жаяу әскеріндегі L85-ті толықтай алмастыратыны жарияланды. 2014 жылы UKSF "L119A2" үлгісіне жаңартылды, ол Интегралды жоғарғы қабылдағыштан (IUR) тұрады.

7,62 мм L129A1 мылтығы

Lewis Machine & Tool компаниясының LM308MWS мылтығы 2010 жылы Ауғанстан қақтығысындағы 1,5 миллион фунт стерлингтік шұғыл операциялық қажеттілікті қанағаттандыру үшін Қорғаныс министрлігі таратқан. Бұл өте жақсы дәлдігі бар 7,62 мм жартылай автоматты мылтық, оның атыс жылдамдығы мен сенімділігі жаяу әскер бөлімдерінде, ғана емес, сонымен қатар арнайы снайперлік топтарда да қолдануға мүмкіндік берді. Ол 500–800 метр қашықтықта тиімді болуын көрсетуі керек еді, мұндай жағдай Ауғанстанда жиі кездесетін. 400-ден астам "нөлдік мерген" жартылай автоматты мылтығы сатып алынды. Бұл 20 жылдан астам уақыттан бері әскерге берілген алғашқы жаңа жаяу әскерлік ұрыс мылтығы.

5,56 мм L403A1 мылтығы

2021 жылы Қорғаныс министрлігі Армияның арнайы операциялар бригадасын жаңа арнайы операциялар күштерімен жабдықтау үшін Armalite Rifle (AR) платформасына негізделген мылтыққа қажеттілік білдірді. 2023 жылдың қыркүйегінде Knight's Stoner 13.7" KS 1 мылтығы L403A1 деп белгіленді, ол Балама Жеке Қару (AIW) жүйесі ретінде танылды және Ұлыбритания армиясы мен Корольдік теңіз жаяу әскерінің арнайы операциялар күштері қолданатын L85A2 A3 және L119A1 A2 мылтықтарын алмастыру үшін таңдалды.

L96 және L115 снайперлік мылтықтар

L96 – Accuracy International компаниясы жасаған снайперлік мылтық, ол екі дүркін Олимпиада чемпионы Малкольм Купермен бірлесіп жасалған олардың PMR (Precision Marksman Rifle) мылтығынан туындаған. Бұл қару 1980-ші жылдардың басында британдық әскерге Ли-Энфилд L42 мылтығының орнын басу үшін қабылданды. L96 өз кезегінде .338 Lapua Magnum патронымен зарядталатын Accuracy International L115A3 мылтығымен алмастырылды.