Кіріспе

Жыл сайынғы болгар театрлық шарасы (2005–2012)

Родопи халықаралық театр ұжымы (RITC) – Леон Кац Родопи халықаралық театр зертханасының (RITL) бастапқы атауы. Бұл халықаралық театрлық ынтымақтастық пен дамуға арналған жыл сайынғы, бір айлық жазғы шара болатын, ол кәсіби қатысушыларға әлемнің әртүрлі тәсілдерін пайдалана отырып, студенттермен және бір-бірімен жұмыс істеуге және оқытуға мүмкіндік берді. 2009 жылғы сессияға дайындық барысында атау өзгертілді. Бағдарлама 2005-2008 жылдар аралығында бұрынғы атауымен жұмыс істеді. Кәсіби мамандар, ғалымдар және студенттер зертханаға оқыту, жаңа жұмыстарды әзірлеу және зерттеу жүргізу үшін келді, олар алты континенттегі бірнеше елдегі театр компаниялары мен консерваторияларын ұсынді. Лаборатория негізінен Болгарияның Смолян қаласында, Родопи тауларының (немесе Родопа тауларының) орталығында, Родопа драма театры (РДТ) кешенінде өткізілді және халықаралық ынтымақтастық үшін кездесу орны болды.

Өмірбаян

Родопа таулары – Орфейдің мифологиялық туған жері және Дионис культінің бастапқы отаны, демек, батыс театры мен өнердің мифологиялық төркіні. "Лаборатория" болгар театр режиссері Питер Карапетков пен американдық театр режиссері Джаред Дж. Штайннің бірлескен режиссерлігінде жүзеге асырылды. Оны бұрын РДТ-де жұмыс істеген Карапетков, Штайн, РДТ-нің көркемдік директоры Крустьё Крустев және американдық драматург Бенджамин Надлер құрды. 2004 жылы олар РДТ-ні Софиядағы Крастьё Сарафов атындағы театр және кино өнерінің ұлттық академиясымен (NATFA), Калифорния университетінің Лос-Анджелес қаласындағы Инженерлік, Медиа және Өнер зерттеу орталығымен (REMAP) және Загреб университетінің Драмалық өнер академиясымен серіктестікке түсті, осылайша 2005 жылғы RITC-ні ұйымдастырды. UCLA REMAP-тың атқарушы директоры Джефф Берк әр жазда семинарлар мен ынтымақтастықтарды жүргізіп, суретшілер мен зерттеушілердің командаларын жаңа технологияларды және Өзара түсіністік қорынан алынған бірнеше гранттардың арқасында мүмкін болған өнердің түрлі формаларын тәжірибелеуге бағытталды. NATFA-ның Александр Ильев сегіз жаз бойы өнер антропологы, қозғалыс режиссері және резидент суретшісі ретінде қызмет етті. Леон Кац бастаманың алғашқы кеңесшілерінің бірі болды және 2005 жылғы ашылу сессиясында драматург және лекция оқыды. Басқа кеңесшілер қатарында Юджин О'Нилл Театр орталығының Дж. Ранелли де болды.

Даму

Бағдарлама 2006 және 2007 жылдары итальяндық драматург Серджио Костоланың (Оңтүстік-батыс университеті) және американдық режиссер Джед Аллен Харрис (Карнеги Меллон драма мектебі) жыл сайын қатысушылар ретінде қосылуымен едәуір кеңейді. 2008 жылғы сессияның соңында «Коллективтен» «Лабораторияға» атау өзгертілді, сонымен қатар Кац та қосылды, ал осы кезде Халықаралық театр институтының Марта Койнни және Халықаралық театр даму орталығының Филипп Арноль резиденттер болып жұмыс істеді. 2010 жылы РДТ Пловдивтегі Драматикалық театрдың (ПДТ) труппасымен бірікті, содан кейін біріккен труппа екі орында да жұмыс істеді. Аймақ бойынша зерттеу сапарларының кестесіне қосымша, соңғы бірнеше жылдан бері РИТЛ әр сессияның қойылым кестесіндегі шараларды Пловдив кешенінде өткізіп келді. Кәсіби РДТ немесе ПДТ труппасының мүшелері әр жазда Лабораторияға қатысты. 2012 жылғы және соңғы RITL сессиясынан бастап ПДТ және РДТ кешендерінің байланысы үзілді.

Процестер

Әрбір Лаборатория сессиясы бірнеше өзара байланысты кәсіби даму, оқыту және гибридтік (кәсіптік студент) процестерден тұратын, әр жыл сайын таңдалған параллель мифологиялық сюжеттер жинағымен байланысқан және көптеген аяқталмаған жұмыстарға әкелген. Шебер ұстаздар дәстүрлі драма, қозғалыс және заттарға негізделген формалар бойынша – мысалы, Бхарата Натьям, Чам Мистериялары, Қытай операсы, Комедия дель Арте, Дервиш биі, Кабуки, Пантомима, Катакали, Карагөз, Курума Нингё, Нгонпа, Но, Топенг, Уайанг Кулит және оған сүйемелдеген Гамелан музыкасы – және эксцентриктік актер фабрикасы, Михаил Чехов, Всеволод Мейерхольд, Константин Станиславский, Ежи Гротовски және Тадаси Сузуки сияқтылардың ықпалымен дамыған заманауи тәсілдер бойынша қарқынды семинарлар өткізді. Заманауи суретшілер үздіксіз жұмыстарымен және кәсіби тәжірибелерімен үлес қосты. RITC/RITL кейін өндіріске қойылған, көрсетілген және гастрольдік сапарларға шыққан қойылымдарды жасады. АҚШ-та ғана Лабораториядағы жұмыстар Ла МаМа эксперименталды театр клубында, Лонг Уорф театрында, Маккартер театрында және Аралас қан театр компаниясында және тағы басқаларда одан әрі дамытылып, қойылды. Лабораторияда жазылған пьесалар жарияланды және өндіріске берілді.

Қатысушылар

Ұзақ мерзімді үлескерлер қатарында американдық ақын Холли Карапетова, американдық композитор Джонатан Снайпс және болгар ғалымы/режиссері Дамян Попхристов (Нью-Йорк университеті) болды. Кәсіби резидент-суретшілерге американдық қуыршақ суретшілері Том Ли мен Мэтт Ачесон, Варнадағы Мемлекеттік қуыршақ театрының Вера Стойкова, жапон композиторы/музыканты Юкио Цудзи, американдық продюсер Мара Айзекс, американдық актер/драматург Йегуда Хайман және швед драматургы Адити Капил кірді. Бұрынғы Лаб студенттері қатарында театр саласында жұмыс істейтін мамандар бар, оның ішінде Нью-Йорк негізді режиссер Мей Адралес. Болгар режиссері Стайко Мурдеев RITC студенті кезінде NATFA-да оқыды, сосын кәсіби резидент-суретші болып, Лабораторияда жаңа туындыларын жасап, Болгарияның ең беделді театрлары үшін қойылымдар қойды, олар Еуропа фестивальдерінде көрсетілді. Шеберлік сабақтарын өткізгендердің арасында Түркиядан Озден Актүрк, Үндістаннан Пияль Бхаттачарья, Сербиядағы DAH театрынан Дияна Милошевич, Индонезияның өнер институты мен Индонезияның мемлекеттік өнер колледжінен Ньоман Седана және Непалдағы Ньянанг Фельгиелинг монастырының Лопсанг Тарчин (Тибет) болды. Бірінші жылғы оқытушы-суретшілер қатарында ресейлік актер Валерий Гаркалин және режиссер Александр Морфов (Ресейдегі Комиссарьевская драма театры және Болгариядағы Иван Вазов ұлттық театры) болды, Морфов 2007 жылы оқытуға қайта келді. Халықаралық Дельфий кеңесінің өкілі Достена Ангелова Лавернье бірнеше сессияда лекция оқыды. Жапон режиссері/хореографы Идзуми Ашизава 2010 және 2012 жылдары RITL-де сабақ берді. 2006 жылғы RITC кезіндегі ұстаздар қатарында Steppenwolf театр компаниясының өкілі Ясен Пейанков және Сью Эллен Кейс болды. Бағдарлама сонымен қатар кәсіби қатысушыларға шеберлік сабақтарын өткізуге және Еуропа мен АҚШ-тағы театрлар мен университеттерде ынтымақтастыққа қатысуға мүмкіндік берді, мысалы, Оңтүстік-Батыс университеті, UCLA, Уиттиер колледжі және Карнеги Меллон университеті.