Кіріспе

Швеция, Норвегия және Финляндия арасындағы шекаралық үш нүкте, Норвегия–Финляндия–Ресей үш нүктелік белгісі шығысқа қарай орналасқан.

Үш елдік қазба (норв. Treriksrøysa, швед. Treriksröset) – Швеция, Норвегия және Финляндияның халықаралық шекаралары кездесетін үш нүкте және осы нүктені белгілейтін ескерткіштің атауы. Бұл әлемдегі ең солтүстік халықаралық үш нүкте. Норвегия мен Швеция арасындағы, соның ішінде Финляндияға қатысты шекара 1751 жылғы Стромстад шартында белгіленді және келесі жылдары қазбалармен нақтыланды, оның ішінде 294 нөміріндегі қазба бүгінгі Үш елдік қазбадан шығысқа қарай 150 метр қашықтықтағы төбеде орналасқан. 1809 жылы Швеция Финляндияны Ресейге өткізгенде, жаңа Финляндия–Швеция шекарасы өзендер бойымен жүргізілуі керек деп шешілді. Бірақ шындығында, екі өзен Норвегия шекарасын кесіп өтеді және бастапқыда солтүстік өзен пайдаланылды. Содан кейін үш нүкте бірнеше ондаған жылдар бойы белгісіз болып қалды. 1887 жылы Норвегия және Ресей үкіметтері (сол кезде Финляндияны басқарған) оңтүстік өзеннің қазір үлкенірек екендігіне келісті. Олар 1897 жылы осы жерге тас ескерткіш орнатты. Швециялықтар норвегтермен шекара комиссиясын құруға келісе алмады және 1901 жылға дейін өз тастарын қоспады. Бұл Швецияның ең солтүстік нүктесі және Финляндияның ең батыс нүктесі (Финляндияның ең батыс нүктесі Маркет аралында орналасқан). Қазіргі үш нүктелік ескерткіш 1926 жылы салынды. Ол Голдаярви көлінде (фин тілінде Колтаярви, саам тілінде Голдаярви немесе Швецияда Колтахауре деп те аталады) орналасқан, бетоннан жасалған бежевый түсті, конустық бөлігі шегірілген фрустум пішіндес. Ол теңіз деңгейінен шамамен биіктікте орналасқан. Оның көлемі шамамен және диаметрі шамамен құрайды. Жасанды арал болғандықтан, ол кейде шекарамен бөлінген әлемдегі ең кішкентай арал деп еске алынады. Бұл анықтамаға байланысты мәселе. Мысалы, Хапаранда/Торниода шекараны белгілейтін судағы тіреулер бар. Оған Финляндиядағы Кильписярвиден Малла қатаң табиғат қорығындағы жаяу жолмен жетуге болады. Жаз айларында Кильписярвиден қоғамдық қайықпен және содан кейін жаяу жолмен жетуге болады. Норвегиядан да жетуге болады, әсіресе E8 тас жолынан басталатын жаяу жолынан. Швеция ішінде оған жету әлдеқайда қиын, өйткені өзендерді кесіп өтуге тура келеді және кем дегенде 70 км қашықтықты жүру қажет.

Климат

Климаты өте суық (ET және Dfc аймақтарының арасындағы шекаралық аймақ), субарктикалық қыстарға және тундраға ұқсас жазға ие. Орташа температура нөл градустан төмен.