Кіріспе

63-ші 24 сағаттық Ле-Ман шыдамдылық жарысы

1995 жылғы 24 сағаттық Ле-Ман – 63-ші Гран-при шыдамдылық жарысы. Жарыс 1995 жылдың 17 және 18 маусымында өтті, бұл жарыс тарихындағы ең ылғалды жарыстардың бірі болды, шамамен 17 сағат бойы үздіксіз жаңбыр жауды. GT1 санатында JJ Lehto, Yannick Dalmas және Masanori Sekiya жүргізушілерінің #59 McLaren F1 GTR жеңіске жетті. Бұл Финляндия және Жапониядан келген жүргізушілердің Ле-Мандағы тұңғыш жеңісі болды. F1 GTR машинасының жарыстағы күші, тікелей жеңісімен қатар, алғашқы бес орынның төртеуін иеленуімен де көрсетілді. Автомобиль клиенттік командалармен BPR Global GT Series-те үстемдік таныған, бірақ жеңіске жеткен машина – бастапқы GTR прототипі болды. Бұл машина Lanzante Motorsport-қа жалға берілді, McLaren-ның 12-ші бөлімі дайындады және McLaren бас инженері Джеймс Робинсон Kokusai Kaihatsu Racing атынан жарысқа қатысуын бақылады. Марио Андреттидің Courage машинасы жарысқа дейін көптеген жанкүйерлердің сүйіктісі болғандықтан екінші орынды иеленді. Дегенмен, McLaren машинасының сенімділігі, өндірістік прототиптерге қарағанда жылдамрақ болғанына қарамастан, жеңіске жетті. 20 жыл өткен соң берген сұхбатында жарыста жеңіске жеткен машинаны жасаған Грэм Хамфрис (бұрынғы Spice техникалық директоры) жеңісті түнде жауған жаңбырға байланысты деп түсіндірді. Жаңбыр машинаның салыстырмалы түрде нәзік берілісіне түскен жүктемені азайтты, сонымен қатар Лехтоның тамаша өнерін көрсетті, ол кейде қарсыластарынан секундына 30 секундқа дейін озып кетті. Хамфрис сондай-ақ Kokusai машинасы мен жарыстағы басқа McLaren машиналарында болған беріліс таңдау проблемаларының себебін анықтады. Ашық беріліс байланыс механизмі ылғалды ауа райынан су мен кірмен толған, ал мәселенің шешімі әр бокс тоқталысында зардап шеккен аймақты WD 40-пен толтыру болды. GT2 санатындағы алғашқы үш орынды Honda NSX және екі Callaway Corvette иеленді. Бұл сыныптағы өндірушілердің әртүрлілігі, 1970 жылдардың ортасынан бастап Porsche 911 машиналарының үстемдігіне қарағанда, жаңаша өзгеріс болды.

Ережелер мен жазбалар

IMSA-мен жақсы қарым-қатынас сақталғандықтан, Automobile Club de l'Ouest (ACO) LM P1 класын біртіндеп тоқтатты, орнына IMSA-ның World Sportscar (WSC) класына жақын ережелерді жасады. Қарсылық ретінде IMSA турбо қозғалтқыштары бар машиналарды WSC-ге қабылдауға келісті, себебі C тобының шассилері әлі де қолданыста болды. LM P2 класы өзгеріссіз қалды, бірақ қалған кластарға келесі шектеулер қойылды, олардың кейбіреулері өткен жылдан қайта қарастырылды: Олардың артында ван дер Поле, Волек және Лагорс жүргізген үш Courage машинасы келді, бірақ ван дер Поле машинасы қозғалтқышы ауыстырылғаннан кейін 17 кг кем салмағы үшін стартқа жіберілмеді. Wollek/Andretti/Hélary Courage машинасы жаттығу кезінде үш жүргізушінің барлығы 4 минуттан кем уақытта шеңберді айналған жалғыз машина болды. Төртінші орында Stuck/Boutsen/Bouchut Kremer K8 орналасты, содан кейін GT1 класының бірінші машиналары келді: Ayles/Monti/Mancini-дің Ennea Ferrari Club #41 басқаратын үш Ferrari F40 машинасы, Kokusai McLaren және заводтық Venturi командаларын басып оздырып, оларды таң қалдырды. EuroMotorsport Ferrari прототипінің көп бөлігі квалификациядан тыс қалды, себебі ACO командамен максималды қозғалтқыш айналымдарын тексеру мәселесін талқылады, нәтижесінде ол стартқа 17-ші орында шықты. GT2 класындағы ең жылдам уақытты 23-ші орында Agusta Callaway машинасы көрсетті, бұл Энцо Кальдераридің швейцариялық Porsche машинасынан (32-ші орын) және жеке жапондық Honda NSX-тен жоғары нәтиже болды. Старттың соңында GT1 класындағы артық салмақты Corvette ZR1 машинасымен жеке американдық команда орналасты, ол GT2 класындағы Callaway Corvette машинасынан шамамен 20 секундқа баяу болды.

Бастау

Бұл тарихқа енген ең ылғалды Ле-Ман жарысы болды, бірақ жарыс басталғанда ауа райы ашық еді. Бес автомобиль – Бутсеннің Kremer, Giroix Jacadi McLaren (қызылшадан дистилленген синтетикалық спирт отынымен жұмыс істейтін), GT2 класындағы Кунимицу Хонда соңғы минуттағы мәселелерге байланысты пит-лейннен стартқа тұруға мәжбүр болды. Флаг түскен кезде екі WR және Воллектің Courage машинасы қарқынды жылдамдықпен алға кетіп, бірінші сағаттың соңында қалғандарынан шамамен жарты айналымға озып кетті. ACO-ның теңдестіру ережелеріне сәйкес, олардың айналымдары 1993 жылы Эдди Ирвиннің Toyota-дағы ең жылдам айналымдарынан шамамен 30 секундқа қалып қойды. #49 нөміріндегі Дейв Прайс McLaren-дегі Джон Нильсен және #11 нөміріндегі Анри Пескароло төртінші орын үшін күресіп, көшбасшыларға тікелей жақындады. Массимо Сигаланың Ferrari прототипі нашар старт позициясынан жылдам прогресс жасады, тіпті Нильсенді озып 4-орынға көтерілді, бірақ 7-айналымда Арнажда тасқа тию салдарынан қозғалтқыш істен шығып қалды. Бірінші сағаттың соңында жаңбыр басталып, түн бойы және жексенбі күні таңға дейін жауды, соңына дейін ара-арасында нөсер жауды. Көптеген автомобильдер жылдамдықтарына сәйкес келмейтін дөңгелектерімен сырғанап, жолдан шығып кетті. Екі WR машинасы да бұзылған жел шыныларына байланысты уақыт жоғалтты, олардың жылдам, бірақ нәзік екенін көрсетті. Бесінші сағатта жағдай нашарлады, Гоннин аквапланингке түсіп, Мулсанн бұрылысында аударылып, ірі апатқа ұшырады. Ол 4 қабырғасы сынып, иық сүйегі зақымданып ауруханаға жеткізілді, нәтижесінде қауіпсіздік машинасы 37 минут бойы трассада болды. Күшті жаңбыр кезінде WSC машиналарының қуаты төмендеді, жарыс қайта басталғанда төрт McLaren машинасы Воллектің Courage машинасымен күресті. Бірақ Марио Андретти Porsche қисықтарында Kremer машинасымен қағысып, апатқа ұшырағанда (жөндеуге 30 минут кетіп, 6 айналым жоғалтты), GT1 класында McLaren-нің 1-2-3 көрсеткішіне мүмкіндік туды. Ferrari жарыстан шықты, Пескаролоның Courage машинасы Арнажда аккумуляторының тоқтауынан тоқтап қалды, ал Kremer машинасының жаңбырда басқаруы өте қиын болды (тіпті тәжірибелі Ханс Йоахим Стук оны бірінші шиканада қабырғаға соқты). Larbre командасының Porsche 911 Evo машиналары жақсы өнер көрсетіп, McLaren машиналарымен бірге төртінші орынға дейін көтерілді. Тошио Судзукидің тамаша жүргізуі оның Nissan Skyline машинасының жалпы есепте 7-орынға жеткізді, бірақ кешкі сағат 11-де машинаның қоробкасы бұзылып қалды. Екі Honda GT1 машинасы да жарыстан шықты: біреуі қосымшасы бұзылып, екіншісі жаңбырда ауыр апатқа ұшырады, оған күрделі жөндеу қажет болды. GT2 класында Kremer және Stadler Porsche машиналары Callaway және Lister машиналарынан 3 айналымға озып кетті.

Түнгі

Түнге қарай WSC класындағы жетекші автомобиль, Лессиг/Конрад/де Азеведо басқаратын екінші Кремер 11-орынға түсіп қалды. Дейв Прайстің McLaren машиналары пит-стоптарға байланысты кезегімен көшбасшылықты алмастырып тұрды. БПР сериясында үстемдік құрған қарсылас Gulf Racing McLaren машиналары көптеген мәселелерге тап болды: серия жетекшісі және команда иесі Рей Беллм ертерек жолдан шығып, 7 айналымға қалып қойды. Одан да жаман жағдай оның командаласы Филипп Аллиоттің басына келді, ол GT2 класындағы Porsche көлігін озу кезінде тосқауылға соғылып, жарыстан шықты. Larbre Compétition GT1 Porsche машиналары да қиындыққа тап болды: кешкі уақытта команда иесі Джек Леконттің машинасы Арнаж шағыл тұзағына түсіп кетті. Jesús Pareja және Emmanuel Collard екеуі де өз машиналарын жалпы нәтижеде 4-орынға көтерді, бірақ екеуі де түн ортасына дейін жарыстан шығып қалды. Соңғы апат GT2 класындағы жетекші Stadler Porsche көлігін де жарыстан шығарды, өйткені Андреас Фукс Мулсанн бұрышында тежеуді дұрыс есептеп, Коллардқа соқтығысты. Осы уақытта PC Automotive Jaguar McLaren машиналарының артынан қуа жөнелді; 22-орыннан бастап 4-орынға көтерілді, Downing Kudzu Mazda, Stuck-тің Kremer және Wollek-тің Courage машиналары оларды қуып, қарқынды оқшауланды. Porsche машиналары жарыстан шыққаннан кейін GT2 жарысы енді үш Callaway машинасының (Тирринг таңғы сағат 1-де алғашқы Мулсанн шиканасында «зауыттық» көлігін соқтырып, екеуі қалды) және Жан Франсуа Верудың жеке Porsche машинасы арасында өтті, ол соңғы екінші орыннан старт алып, енді тек бір айналым қалып қойды. Таңғы сағат 3-те, 9 сағат бойы көшбасшылық үшін күрескеннен кейін (жарылған терезе сүрткішімен), Нильсен/Масс McLaren машиналары дәнекерленген қосқышпен пит-стопқа кірді, бұл олардың жарыстан шығуына себеп болды. Энди Уоллес пен Беллдер (әкесі мен ұлы) олардың бауырлары көшбасшылыққа ие болды. Уоллес жаңбыр астында керемет жарыстар көрсетті – оның бір бөлігі сымсыз шиналарда өтті. Осы уақытта Kokusai командасы көзге түспей, бірте-бірте көтеріліп келе жатты. Басқалары айналып немесе пит-стопқа кіргенде, ол ешқандай қиындыққа тап болмады, және түн бойы JJ Lehto және Dalmas екінші орынға дейін жете алу үшін қарқынды күш салды. Jaguar таңғы сағат 5-те сынған коленвалдық білік салдарынан жарыстан шықты, осы кезде Courage үшінші орынға (4 айналым қалып қойып), Jacardi McLaren 4-орынға, ал Bellm-нің қалған Gulf McLaren машинасы 5-орынға ие болды.

Таңертең

Таң атқанда жаңбыр азайды және "Кураж" жылдамдыққа ие бола бастады, біртіндеп Макларендерден алшақтап кетті. Уоллес жаңа тежегіш қалыпын ауыстыруға мәжбүр болғанда, көшбасшылық Kokusai McLaren-ге бір минуттан кем түсті. Бірақ 53 жастағы, 5 рет жеңімпаз атанған Дерек Белл, неліктен ол әлемдегі ең үздік спорттық автомобильдер жарыскерлерінің бірі саналатынын көрсетті – қысым астында ол Лехтоның өте жылдам уақытын теңестіріп, одан асып түсті. Үш WSC машинасы – "Кураж", "Кремер" және "Кудзу" қуып жететін болды. Макларендердің артында қалған Ferrari F40-тың барлығы үміттерді ақтамай қиын жарыс өткізді. Дегенмен, Стефан Рательдің Pilot Racing Ferrari алты сағат бойы жалпы есепте 8-орынды сақтап келді, бірақ түске дейін Мишель Ферте Блунделлдің Gulf McLaren-імен соқтығысып, Dunlop шиканасындағы қоқысқа сырғанап, құмға батып қалды. Оны құтқаруға 5 минут кетіп, үш орынға төмен түсті. GT2 класында, стартта 6 айналымды жоғалтқаннан кейін, Кунимицу Хонда сағаттай тұрақты жұмыс істеді, ал енді оның жақсы жанармай үнемдеуі нәтижесін беріп, Callaway-ді озып, жалпы есепте алдыңғы ондыққа енді.

Финиш және жарыстан кейінгі

Екі сағат қалғанда, McLaren-ның осал деп саналған беріліс қорабы жетекші DPR McLaren-ге соқты. Пит-стопта 5 минуттық кешігуден кейін, Белл Снр 6-шы жылдамдыққа көшіп, жарысқа қайта қосылды. Бұл Далмасқа көшбасшылықты алуға қажет болған мүмкіндік болды, және ол одан кейін ешқашан алға шыққан жоқ. Бір сағаттан аз уақыт қалғанда Андретти нашарлаған Harrods McLaren-ді екінші орынға иеленді, ал кейін Лехтоны озып, жетекші лапқа шықты. Боб Волекке машинаны тапсырғаннан кейін, олар қарқынды қуып жете алмай, нәтижеде 3 минуттан кем айырмамен жеңіліске ұшырады. Уоллес DPR McLaren-ді бір лап артта қалдырып аяқтады, Gulf және Giroix Jacadi McLaren-дерінен бес лапқа озып, ал қалған екі WSC машинасы – Kremer және Kudzu Mazda – олардан кейін келді. GT2 класында, пит-лейннен бастағанына қарамастан, Кунимицу Хонда жеңіске жетіп, жалпы нәтижеде 8-орынды иеленді, Джелински Агуста Каллавейден екі лапқа озып, ол өз кезегінде өзінің әріптік машинасынан екі лапқа алға шықты. Осы жылы 12 BPR жарысының 10-ында жеңіске жеткеніне қарамастан, жаңа Porsche 993 GT2 клиенттік машинасы Ле-Маннан ешқандай жүлдесіз оралды.

Ресми нәтижелер

Орын Класс № Команда Жүргізушілер Шасси Тыныс Лаптар Қозғалтқыш 1 LMGT1 59 Kokusai Kaihatsu Racing Yannick Dalmas Masanori Sekiya JJ Lehto McLaren F1 GTR 298 BMW S70/2 6.1 L V12 2 WSC 13 Courage Compétition Bob Wollek Éric Hélary Mario Andretti Courage C34 297 Porsche Type 935 3.0 L Turbo Flat 6 3 LMGT1 51 Mach One Racing Andy Wallace Derek Bell Justin Bell McLaren F1 GTR 296 BMW S70/2 6.1 L V12 4 LMGT1 24 Gulf Racing Mark Blundell Ray Bellm Maurizio Sandro Sala McLaren F1 GTR 291 BMW S70/2 6.1 L V12 5 LMGT1 50 Giroix Racing Team Fabien Giroix Jean Denis Délétraz Olivier Grouillard McLaren F1 GTR 290 BMW S70/2 6.1 L V12 6 WSC 4 Kremer Racing Thierry Boutsen Hans Joachim Stuck Christophe Bouchut Kremer K8 Spyder 289 Porsche Type 935 3.0 L Turbo Flat 6 7 WSC 5 DTR with Mazdaspeed Jim Downing Yojiro Terada Franck Fréon Kudzu DG 3 282 Mazda R20B 2.0L 3 Rotor 8 LMGT2 84 Team Kunimitsu Keiichi Tsuchiya Akira Iida Kunimitsu Takahashi Honda NSX GT 275 Honda 3.0 L V6 9 LMGT2 73 Callaway Competition Enrico Bertaggia Johnny Unser Frank Jelinski Callaway Corvette 273 Chevrolet 6.3 L V8 10 LMGT1 22 Nismo Hideo Fukuyama Masahiko Kondo Shunji Kasuya Nismo Skyline GT R LM 271 Nissan 2.6 L Turbo I6 11 LMGT2 75 Agusta Racing Team Riccardo Agusta Robin Donovan Eugene O'Brien Callaway Corvette 271 Chevrolet 6.3 L V8 12 LMGT1 34 Pilot Aldix Racing Michel Ferté Olivier Thévenin Carlos Palau Ferrari F40 LM 270 Ferrari 3.0 L Turbo V8 13 LMGT1 42 Société BBA Compétition Jean Luc Maury Laribière Marc Sourd Hervé Poulain McLaren F1 GTR 266 BMW S70/2 6.1 L V12 14 LMGT1 27 Sard Co. Ltd. Jeff Krosnoff Marco Apicella Mauro Martini Toyota Supra GT LM 264 Toyota 3S GTE 2.1L Turbo I4 15 LMGT2 77 Seikel Motorsport Peter Seikel Guy Kuster Karel Dolejsi Porsche 911 GT2 263 Porsche 3.6 L Turbo Flat 6 16 LMGT2 78 Jean François Veroux Jean François Veroux Eric van de Vyver Didier Ortion Porsche 911 GT2 262 Porsche 3.6 L Turbo Flat 6 17 LMGT2 81 Richard Jones Richard Jones Nick Adams Gerard MacQuillan Porsche 911 GT2 250 Porsche 3.6 L Turbo Flat 6 18 LMGT1 41 Ennea SRL Gary Ayles Massimo Monti Fabio Mancini Ferrari F40 GTE 237 Ferrari 3.0L Turbo V8 19 LMGT1 54 Freisinger Motorsport Wolfgang Kaufmann Yukihiro Hane Michel Ligonnet Porsche 911 Bi Turbo 229 Porsche 3.8 L Turbo Flat 6 20 LMP2 14 Didier Bonnet Patrice Roussel Eduoard Sezionale Bernard Sental Debora LMP295 222 Ford Cosworth 2.0 L Turbo I4 NC LMGT1 44 Société Venturi S. A. Jean Marc Gounon Paul Belmondo Arnaud Trévisiol Venturi 600SLM 193 Renault PRV 3.0 L Turbo V6 NC LMGT2 71 Team Marcos David Leslie Chris Marsh François Migault Marcos LM600 184 Chevrolet 6.3 L V8 NC LMGT1 46 Honda Motor Co. Ltd. Hideki Okada Philippe Favre Naoki Hattori Honda NSX GT1 121 Honda 3.0 L V6 DNF LMP2 9 Welter Racing William David Jean Bernard Bouvet Richard Balandras WR LM94 196 Peugeot 2.0 L Turbo I4 DNF LMGT1 45 Éric Graham Éric Graham François Birbeau Ferdinand de Lesseps Venturi 600LM 178 Renault PRV 3.0 L Turbo V6 DNF WSC 3 Kremer Racing Jürgen Lässig Franz Konrad Antonio Herrmann de Azevedo Kremer K8 Spyder 163 Porsche Type 935 3.0 L Turbo Flat 6 DNF LMGT1 23 Nismo Kazuyoshi Hoshino Toshio Suzuki Masahiko Kageyama Nismo Skyline GT R LM 157 Nissan 2.6 L Turbo I6 DNF LMGT1 57 PC Automotive Jaguar Richard Piper Tiff Needell James Weaver Jaguar XJ220 135 Jaguar JV6 3.5 L Turbo V6 DNF LMGT2 70 Team Marcos Chris Hodgetts Thomas Erdos Cor Euser Marcos LM600 133 Chevrolet 6.3 L V8 DNF LMGT1 49 West Competition John Nielsen Jochen Mass Thomas Bscher McLaren F1 GTR 131 BMW S70/2 6.1 L V12 DNF LMGT1 43 Société BBA Compétition Emmanuel Clérico Laurent Lecuyer Bernard Chauvin Venturi 600LM 130 Renault PRV 3.0 L Turbo V6 DNF LMGT1 58 PC Automotive Jaguar Bernard Thuner Olindo Iaccobelli Win Percy Jaguar XJ220 123 Jaguar JV6 3.5 L Turbo V6 DNF LMGT2 76 Agusta Racing Team Thorkild Thyrring Almo Coppelli Patrick Bourdais Callaway Corvette 96 Chevrolet 6.3 L V8 DNF LMGT1 37 Société Larbre Compétition Dominique Dupuy Emmanuel Collard Stéphane Ortelli Porsche 911 GT2 Evo 82 Porsche 3.6 L Turbo Flat 6 DNF LMGT2 79 Stadler Motorsport Enzo Calderari Lilian Bryner Andreas Fuchs Porsche 911 GT2 81 Porsche 3.6 L Turbo Flat 6 DNF LMGT1 25 Gulf Racing Pierre Henri Raphanel Philippe Alliot Lindsay Owen Jones McLaren F1 GTR 77 BMW S70/2 6.1 L V12 DNF LMGT1 36 Société Larbre Compétition Jean Pierre Jarier Jesús Pareja Érik Comas Porsche 911 GT2 Evo 64 Porsche 3.6 L Turbo Flat 6 DNF LMGT2 91 Heico Motorsport Tomás Saldaña Miguel Ángel de Castro Prince Alfonso de Orléans Borbón Porsche 911 GT2 63 Porsche 3.6 L Turbo Flat 6 DNF LMGT1 30 ZR 1 Corvette Team USA John Paul Jr. Chris McDougall James Mero Chevrolet Corvette ZR 1 57 Chevrolet DRZ 500 6.3 L Turbo V8 DNF LMGT1 40 Ennea SRL Anders Olofsson Luciano Della Noce Tetsuya Ota Ferrari F40 GTE 42 Ferrari 3.0 L Turbo V8 DNF LMGT1 52 Lister Cars Limited Geoff Lees Dominic Chappell Rupert Keegan Lister Storm GTS 40 Jaguar 7.0 L V12 DNF LMGT1 55 Jean Claude Miloé Jack Leconte Pierre Yver Jean Luc Chéreau Porsche 911 GT2 Evo 40 Porsche 3.6 L Turbo Flat 6 DNF LMP2 8 Welter Racing Patrick Gonin Pierre Petit Marc Rostan WR LM94 33 Peugeot 2.0 L Turbo I4 DNF WSC 11 Courage Compétition Henri Pescarolo Franck Lagorce Éric Bernard Courage C41 26 Chevrolet 5.0 L V8 DNF LMGT1 26 Sard Co. Ltd. Alain Ferté Kenny Acheson Tomiko Yoshikawa Sard MC8 R 14 Toyota 4.0 L Turbo V8 DNF LMGT2 82 Elf Haberthur Racing Charles Margueron Pierre de Thoisy Philippe Siffert Porsche 911 GT2 13 Porsche 3.6 L Turbo Flat 6 DNF WSC 1 Euromotorsport Racing Inc. Massimo Sigala Jay Cochran René Arnoux Ferrari 333 SP 7 Ferrari F310E 4.0 L V12 DNF LMGT1 47 Honda Motor Co. Ltd. Armin Hahne Bertrand Gachot Ivan Capelli Honda NSX GT1 7 Honda 3.0 L Turbo V6