Кіріспе

Таиландта адам құқықтары мәселесі ұзақ жылдар бойы даулы болып келген. Ел 1948 жылғы БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларациясына бірінші болып қол қойған және оның қағидаларын сақтауға міндеттенгендей көрінген; алайда, шындығында биліктегілер тай халқының адам құқықтарын жазасыз бұзып келген. 1977-1988 жылдары Amnesty International (AI) ұйымы мыңнан астам адамның негізсіз ұсталғаны, елу адамның жоғалып кеткені және кем дегенде жүз адамға азаптау көрсетілгені және соттан тыс өлім жағдайлары тіркелгенін хабарлады. Одан бері Amnesty International жағдай ешқандай өзгеріссіз қалғанын көрсетті, ал Таиландтың жалпы адам құқықтары көрсеткіштері мәселелі болып қана қоймай, нашарлап та кетті. 2019 жылғы Human Rights Watch (HRW) есебі Amnesty International ұйымының мәліметтерін кеңейтіп, Таиландтағы жағдайға ерекше назар аударды. 2019 жылдың ортасында премьер-министр Прают Чан-оча басқаратын жаңа үкімет билікке келгеніне қарамастан, Таиландтың адам құқықтары саласында ешқандай жақсару байқалған жоқ.

Тарих

Аюттхая дәуірінде, 14-18 ғасырларда, құлдар сакина деп аталатын әлеуметтік иерархия жүйесінің ең төменгі сатысында болды және қожайындарына құлдықта болды. Заңға сәйкес, қожайынның құлдарына толық билігі болған, бірақ олардың өмірін алуға құқығы болмаған. Таиландта құлдықты жою король Чулалонгкорнның тұсында, 1874 жылдан бастап бірнеше онжылдықтар бойы жүзеге асырылған реформалар арқылы іске асырылды. Корольдің жарлығына сәйкес, 1868 жылдан кейін құлдықта туғандар жиырма бір жасқа толғанда босатылатын болды. 1905 жылғы соңғы заң құлдықтан босату бағасын және жас шектеуін төмендетіп, бірнеше жыл ішінде осы практиканы тоқтатты. 1908 жылғы қылмыстық кодекстің 269-бабында құлдық қылмыс деп жарияланып, құл сату мен сатып алуға тыйым салынды. 1911-1913 жылдарғы заңдар бұрынғы заңдардың қолданылу аясын кеңейтті. 1915 жылы құлдық толыққанды түрде жойылды. 1932 жылғы төңкеріс абсолюттік монархияны жойды, әлеуметтік демократ Приди Баномьонгтың ықпалымен халықтың құқықтарын арттырды, демократияны және Таиландтың тұңғыш конституциясын енгізді. Конституцияның бірінші бабында Сиам халқының егемендігі туралы айтылған. Тұңғыш сайлау 1937 жылы өтті, онда парламент мүшелерінің жартысын тоғыз жасар король Ананда Махидолдың регенті Адития Дибабха тағайындады. Әйелдерге де сайлауға қатысу және сайлану құқығы берілді. 1977-1988 жылдар аралығында Amnesty International Таиландта "1436 адамның негізсіз ұсталғаны, 58 адамның жоғалып кеткені, 148 адамның азапталғаны және 345 адамның соттан тыс өлтірілгені" туралы хабарлады. Билік органдары барлық оқиғаны тергеп, қылмысты жасырды. 1997 жылғы конституцияда көптеген жаңа құқықтар бекітілді. Оларға тегін білім алу құқығы, дәстүрлі қауымдастықтардың құқықтары, төңкерістерге және билікке конституциялық емес жолмен қол жеткізуге қарсы бейбіт наразылық білдіру құқығы, балалардың, қарттардың, мүгедектердің құқықтары және гендерлік теңдік кірді. Ақпарат алу бостандығы, денсаулық сақтау мен білім беру құқығы, тұтынушылардың құқықтары да мойындалды. 1932 жылғы конституцияда бар болғаны тоғыз құқық болғанмен, 1997 жылғы конституцияда 40 құқық танылды. 2007 жылғы конституция 1997 жылғы Халық конституциясында нақты бекітілген құқықтардың кең ауқымын қайта жаңартып, бекітті. Бұл конституцияда сөз бостандығы, баспасөз бостандығы, бейбіт жиналыстар, қауымдастықтар, дін бостандығы, ел ішінде және шетелде еркін қозғалу құқығы қарастырылды.

Халықаралық шарттар

1948 жылы Таиланд БҰҰ-ның Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясына қол қойған алғашқы елдердің қатарында болды. 1997 жылдан бері ол бостандық, саяси құқықтар және азаматтық еркіндіктерге қатысты Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісім-шартқа міндеттеме алды.

Ішкі құқықтық қорғау құрылымы

Әскери хунта тағайындаған орган (NCPO) әзірлеген қазіргі (2016) конституцияның 4-тарауында: "Адамның қадір-қасиеті, құқықтары, еркіндігі және теңдігі қорғалады" делінген. Бұл ереже 2007 жылғы конституциядан бері өзгеріссіз сақталып келеді. 26-дан 63-қа дейінгі тарауларда қылмыстық әділет, білім беру, кемсітушілікке қарсы күрес, дін және сөз бостандығы сияқты салалардағы кең ауқымды нақты құқықтар егжей-тегжейлі сипатталған. Бұдан өзге, 2017 жылғы конституция таза табиғатта өмір сүру құқығын енгізді.

ҮЕҰ-ның құқық пен бостандықтарға берген бағалары

2020 жылы АҚШ-та орналасқан Freedom House ұйымының әлемдегі еркіндік туралы жылдық сауалнамасы мен есебі, әр елдегі демократия және саяси еркіндік деңгейін өлшеуге бағытталған, Тайландтың рейтингісін «Еркін емес» статусынан «Ішінара еркін» статусына көтерді. Бұл, наразылықтарға қойылған шектеулердің азаюымен және тікелей әскери хунта кезеңін аяқтаған, әлдебір кемшіліктері болғанымен қатаң бақыланатын сайлаулардың нәтижесінде болды. Алайда, 2019 жылғы Тайландтың жалпы сайлауында жақсы көрсеткен танымал оппозициялық «Болашақ алға» партиясы таратылғаннан кейін рейтингі «Ішінара еркіннен» қайта «Еркін емес» статусына төмендетілді. Премьер-министр Прают Чан-о-ча басқаратын әскери үкімет 2020-2021 жылдарғы демократиялық реформалар талап еткен Тайландтағы наразылықтарды басып тастады. 2021 жылға қарай Монархия мен авторитарлық үкімет белсенділерге қарсы қатал «Лес-мажест» заңын қолдану арқылы, сондай-ақ сенімсіз сот жүйесі, сөз бостандығының шектелуі және бірлесу бостандығының болмауы арқылы азаматтық бостандықтарды нашарлатты. Жемқорлық индексі де 36-дан 35-ке төмендеді, нәтижесінде 180 елдің ішінде 110-шы орынға ие болды. +Тайландтың рейтингісі, Freedom House, The Economist Intelligence Unit және Transparency International ұйымдары бойынша Жыл Freedom House The Economist Intelligence Unit Transparency International Есеп Рейтингі Әлемдегі еркіндік Демократия индексі Сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексі Бостандық рейтингі Еркін, Ішінара еркін, Еркін емес Саяси құқықтар Азаматтық бостандықтар Демократия рейтингі Толық демократия, Кемшіліктері бар демократия, Гибридтік режим, Авторитарлық режим Жалпы ұпай Саяси сыбайлас жемқорлықты қабылдау 2019 Ішінара еркін 6 / 40 26 / 60 Кемшіліктері бар демократия 6.32 36 2020 Еркін емес 5 / 40 25 / 60 Кемшіліктері бар демократия 6.04 36 2021 Еркін емес 5 / 40 24 / 60 Кемшіліктері бар демократия 6.04 35

Ұрпақтық

Тайландта нәсілдік кемсітушілік кең таралған проблема, бірақ ол көпшілік алдында сирек талқыланады. Таиланд БҰҰ-ның нәсілдік кемсітудің барлық түрлерін жою туралы халықаралық конвенциясына екі мәлімдеме жасады, оның ішінде этникалық топтарға, әсіресе тайлық малайларға қатысты үкімет саясаты және нәсілдік кемсітушілік заңнамасының жоқтығы сияқты мәселелер жалғасуда. 2020 жылдың 30 қыркүйегінде Таиландта тіркелген 110 компанияның бас директорлары БҰҰ-ның Әйелдерді күштендіру қағидаларына қол қойды, осы арқылы гендерлік теңдікке, тең еңбекақыға және әйелдер үшін қауіпсіз жұмыс ортасын құруға міндеттелді. Бұл құжат Әйелдерді күштендіру қағидаларының (ӘКҚ) 10 жылдығына орай қол қойылды. Іс-шараны "WeEmpowerAsia" ұйымдастырды.

Құпиялылық

2016 жылдың соңында тай хакерлері тобы тай әскерін хабарламалар бағдарламалық қамтамасы және әлеуметтік желілердегі сайттарды бақылау үшін шифрлау технологиясын сатып алуда деп айыптады. 2020 жылы қауіпсіздік күштері Таиландтың оңтүстігінде ұялы телефондарға байланысты бетті тану жүйесін қолдана бастады; телефондарын тіркемеген адамдар жүйеден өшірілді. Премьер-министрдің орынбасары Правит Вонгсуван Таиландтың оңтүстігінде жұмыс істейтін 8200 қауіпсіздік камерасы бет-әлпетті тану жүйесімен жабдықталуы мүмкін екенін және болашақта жасанды интеллект (AI) көмегімен жұмыс істеуі мүмкін екенін мәлімдеді. 2020 жылдың қазан айында БҰҰ-ның баяндамасында тай әскері жасанды интеллектке негізделген CCTV жүйесін пайдаланып, биометриялық ақпаратты жинап, адамдарды тыңдады деп айыпталды; тай әскері кейіннен бұл айыптаманы жоққа шығарды. 2021 жылдың қыркүйек айында «Алға қадам» партиясының депутаты Наттача Бунчайинсават халыққа қарсы ақпарат соғысын жүргізу үшін жалған әлеуметтік желідегі шоттар құрумен байланысты әскери операцияларға қатысты бейнелер, дауыс жазбалары және құжаттарды жариялады. Ішкі қауіпсіздік операциялары басқармасы да премьер-министр Прают Чан-очаның саяси қарсыластары саналатын оппозициялық саясаткерлер мен тай активістерін жан-жақты бақылауға қатысты. 2021 жылдың соңында Apple құрылғыларын пайдаланатын кем дегенде 17 белсендіге Apple компаниясы «мемлекеттік демеушілікпен» жүзеге асырылатын шабуылдардың нысаны болғаны туралы ескертті. Олардың арасында монархияны реформалауды талап еткен Панусая Ситижираваттанакул және Арнон Нампа, Таммасат университетінің профессоры Пражак Конгкирати, Чулалонгкорн университетінің профессоры Пуаунтхонг Павакапан, белгілі оппозициялық саясаткер Пиябутр Саенгканоккул және iLaw коммерциялық емес құқықтық ұйымының өкілі Йингчип Атчанонт бар.

ЛГБТК

Таиландта ерлер мен әйелдердің бір жынысты қатынасы заңды, бірақ бір жынысты жұптар мен бір жынысты жұптар басқаратын отбасылар құқықтары жоқ. 2011 жылдан бері ЛГБТҚ топтары бір жынысты некеге қатысты заңдарды ұсынып келеді. 2021 жылы Конституциялық сот некенің ер және әйел арасындағы одақ ретінде қарастырылуын конституциялық деп шешті. Сот шешімінде ЛГБТҚ қауымдастығының мүшелері табиғатқа қайшы келетін себепті ұрпақ жасай алмайды, сондай-ақ олар ерекше мінез-құлықтарымен немесе физикалық ерекшеліктерімен басқа жануарлардан өзгеше екендігі айтылды. Бұл шешім кейбір адамдар тарапынан сексистік және саяси тұрғыдан дұрыс емес деп бағаланып, ЛГБТҚ қауымдастығы мен құқық қорғаушыларды наразылыққа толтырды. 2022 жылдың маусым айында төменгі палатада бір жынысты одақтарды заңдастыруға мүмкіндік беретін бірнеше заң жобасы қабылданды. Бұл заң жобаларының ең либералдысы, Move Forward партиясы ұсынған, толыққанды бір жынысты некелерді заңдастыруды көздейді.

Экономикалық және әлеуметтік

2021 жылы премьер-министр Прают Чан-о-ча теңдік туралы түсінік берді: байлар төлемақы төленетін жоғары жолды пайдаланады, ал кедейлер оның астындағы жолды пайдаланады. Ол адамдардың шашыраңқы орналасуы үшін екі жолды да салуға тырысты. Тайландта қолөнер сыра қайнату және микро сыра қайнату заңсыз, себебі Тайландтың алкоголь заңдарында жарнаманы қатаң бақылау және ірі айыппұл қарастырылған, бұл шағын бизнестің ірі компаниялармен бәсекелесуіне кедергі келтіреді. 2022 жылдың маусым айында "Алға жылжу" партиясының депутаты Таопипхоп Лимжиттракорнның заң жобасы төменгі палатада қабылданғаннан кейін қолөнер сыра қайнату және микро сыра қайнату ресми түрде заңдасқан жоқ, бірақ бұл салаға қатысты шектеулер азайды.

Сөз бостандығы

Сыншылар Тайландтың қылмыстық кодексіндегі ар-намысқа тиетін ережелердің сөз бостандығына де-факто қауіп төндіретінін айыптайды. Азаматтық және коммерциялық кодекстерде де ар-намысқа тию туралы ережелер бар, бірақ талапкерлер белсенділерге немесе баспасөзге қарсы қылмыстық іс қозғағанды көбінесе артық көреді. Қылмыстық айыптамалар, егер айыпталушы шетелдік болса, оның паспортын тәркілеуге және бірнеше жылға созылуы мүмкін сот процесіне әкелуі мүмкін, полицияның немесе мемлекеттік прокурордың қатысуын талап етпейді, бірақ айыптаушы тікелей сотқа жүгіне алады; соттар мұндай істерді сирек қабылдамайды. Құрметке тию үшін ең көп бір жылға бас бостандығынан айыру және/немесе 20 000 батқа дейін айыппұл салынады, ал жала жабу үшін екі жылға дейін бас бостандығынан айыру және/немесе 200 000 батқа дейін айыппұл салынады.

Баспасөз бостандығы

Оңтүстік-Шығыс Азиялық Баспасөз Альянсы 2006 жылғы төңкеріске дейін Таиландтың ішкі медиа ортасындағы сөз бостандығы – Азиядағы ең еркін және жанды орталардың бірі саналған – Таксин Шинаватраның әскерилер тарапынан құлатылуынан кейін тез нашарлағанын атап өтті. Альянс тайлық провинциялардағы қоғамдық радиостанциялардың жабылуын, кабельдік жаңалық арналарының үнемі тоқтатылуын және әскери араласудың Таиланд демократиясына тигізетін салдары туралы талқылауға арналған бірқатар тайлық веб-сайттардың тоқтатылуын тіркеді. SEAPA сондай-ақ журналистерге ешқандай қысым көрсетілмейтінін, шетелдік және жергілікті тілшілердің төңкеріс туралы өздері қалағандай еркін жүріп, сұхбат алып, хабарлай алатынын, бірақ тайлық редакцияларда өзін-өзі цензуралау мәселесі бар екенін атап өтті. 2018 жылы британдық журналист Сюзанна Бьюкенен Ко Таодағы туристердің қазасы мен сексуалдық шабуылдар туралы хабарлады. Ол бірнеше жылдан бері Таиландқа бармағанына қарамастан, жалған ақпарат таратады деп айыпталатын полицейлер оны іздеп жатыр. 2022 жылы ол осы тақырыпта "Торғайдың қарғысы: Таиландтың саяхатшылардың қазасына қатысты нағыз оқиғасы" атты кітап жариялады, оны Wild Blue Press басып шығарды. 2019 жылдың желтоқсанында тайлық журналист Таммакасет компаниясының құс фермасына қатысты жұмысшылардың шағымдары туралы пікір білдіргені үшін екі жылға бас бостандығынан айырылды. 2016 жылы ол компанияның 14 жұмысшыға 40 күн бойы күніне 20 сағат жұмыс істегені үшін, демалыссыз және заңмен белгіленген ең төменгі жалақыдан кем төлегені үшін 1,7 миллион бат өтемақы төлеуі керек деген сот шешіміне жауап ретінде твит жариялаған. Сот шешімін сипаттағанда ол жұмысшылардың еңбегін "құлдық еңбек" деп сипаттады. Таммакасет оны және жұмысшыларды қылмыстық жалажалдау үшін сотқа берді, бірақ жұмысшыларға қатысты істі ұтылды. Сот оның таңдалған сөздері фактілерді бұрмалап, фирманың беделіне нұқсан келтіргенін мәлімдеді. 2020 жылдың қазан айында Human Rights Watch тайлық журналист Сучани Клоитрге жасалған мазақтауды тоқтатуды талаппен хат жазды. Осы бірлескен хатқа тағы он екі адам құқықтарын қорғайтын ұйым да қол қойды, Таиланд үкіметінен журналистер мен адам құқықтарын қорғаушыларды маңызсыз қылмыстық істерден қорғауды сұрады. 2020 жылдың қазан айында Таиландтың Цифрлық экономика және қоғам министрлігі барлық онлайн медиа арналарында "Ақ дауыс" телеарнасын цензуралау туралы шұғыл жарлық жариялады. Министрлік телеарнаны Төтенше жағдайлардағы мемлекеттік басқару туралы төтенше жарлық пен Компьютерлік қылмыстар туралы заңға сәйкес бұзды деп айыптады, себебі олар Таиландтағы демократияны қолдайтын наразылықтар туралы хабарлады. 2021 жылдың қараша айында NBTC комиссары генерал-лейтенант Перапонг Монакит басқаратын NBTC кеңсесі телеоператорлар мен концессионерлерге 2020-2021 жылдарғы тайлық наразылықтарға қатысты монархияға қатысты мәселелерді, әсіресе монархияны реформалаудың 10 тармақты манифестін ұсынудан мұқият қайта қарастыруға немесе бас тартуға ескерту жасады. Бұқаралық ақпарат құралдары бұл қадамды қауіп ретінде қарастырды, ал ғалымдар жазалаудан қорқып, монархия туралы пікір білдіруден тартынды. Сарапшылар мұндай өзін-өзі цензуралау барлық қоғамдық пікірталасты тоқтатуы мүмкін екенін айтты. Same Sky Books иесі және бас редакторы Танапол Эавсакул 2022 жылдың 29 маусымында құпия құжатты сақтағаны үшін Технологиялық қылмыстарды ұстау бөлімінің полицейлері ұстады. Танапол Таиланд монархиясына қатысты сынға толы саяси кітаптарды басып шығаратын компания құрғаннан бері Корольдік тай полициясының қызметкерлері тарапынан бірнеше рет мазақтауға ұшырады.

Лезе-мажежеті

Тайландта патшаны қорлау – Тайланд қылмыстық кодексінің 112-бабына сәйкес қылмыс болып саналады. Патшаны, патшайымды, тақ мұрагерін, мұрагерлікке үміткерін немесе регентті жамандау, қорлау немесе оларға қатер төндіру заңсыз. Қазіргі Тайландтың патшаны қорлау заңы 1908 жылдан бері қолданыста. Тайланд – Екінші дүниежүзілік соғыстан бері патшалық билікке қарсы заңын күшейткен жалғыз конституциялық монархия. Әр қылмыс үшін үш жылдан он бес жылға дейін түрме жазасы қарастырылған, ол "әлемдегі ең қатал патшаны қорлау заңы" және "мүмкін, кез келген жердегі ең қатаң қылмыстық жамандау заңы" деп сипатталады.

Анчан П. интернетке онлайн ток-шоудың видеоларын жүктегені және бөліскені үшін 87 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол 2015 жылдан бері 4 жылға жуық түрмеде ұсталғаннан кейін, 2021 жылы сот оның кінәсін мойындауына байланысты жазасын 43 жарым жылға дейін қысқартты. БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитеті патшаны қорлау ісі бойынша "түрмеге жабу ешқашан орынды жаза емес" деп мәлімдеді. 2022 жылдың 21 мамырында Human Rights Watch демократияны қолдайтын белсенді Тантаван "Таван" Туатуланонның бейбіт наразылықтары үшін ұсталғанын және оған негізсіз айып тағылғанын хабарлады. Таван монархияны реформалау және қатал патшаны қорлау заңын жоюды жақтады. Сондай-ақ ол 2022 жылдың 20 сәуірінде сотқа дейінгі қамауға алуына наразылық білдіру үшін аштық ұрысын бастады. 2023 жылы Таван және оның бірге тұтқыны Орауан "Бам" Пхупонг патшаны қорлау заңдары бойынша қамауға алынуына наразылық білдіру үшін аштық ұрысына қатысып жатыр. Екеуі де нашар күйде, көкірек ауыруы мен мұрыннан қан кетуден зардап шегуде.

Құқық қорғау органдарының адамдарға қатысты зұлым әрекеттері

2021 жылдың қараша айында Таиландта 18 жылдан бері тұрып жатқан 18 жастағы француз азаматы Ян Маршал, Прают Чан-о-чаның тайлық хунтасын және әскери үстемдік билігін TikTok желісінде қысымға алғаннан кейін өз Отанына депортацияланды. Ол Франциядан Таиландқа келгеннен кейін Пхукетте иммиграциялық қызметкерлермен тоқтатылды. Ресми мәлімдемеге сәйкес, Маршалдың мінез-құлқы оның қоғам үшін қауіпті болу мүмкін екенін көрсетті. 2021 жылдың 1 желтоқсанында 28 жастағы лапша сатушы әйел жаңалықтар беттеріне шықты, ол премьер-министр Прают Чан-о-чадан мүмкіндігінше тез зейнетке шығуын және басқаларға қызмет етуге мүмкіндік беруін сұрады, сондай-ақ Таиландтың жан-жақты дамуға мұқтаж екенін айтты. Ол Удон Тхани облысының Бан Дунг ауданындағы халық тарапынан жылы қарсы алынды. Кейін Бан Дунг полициясы оның үйіне келіп, онымен кездесуді сұрады, оның мәліметтерін тіркеу үшін, бірақ ол ешқандай қателік жасаған жоқ екенін айтып, кездесуден бас тартты. Полиция бұл туралы кейіннен мәлімдеме жасап жоққа шығарды.

Активистерге шабуыл

2018 және 2019 жылдар аралығында Таиландта саяси белсенділерге 11 физикалық шабуыл жасалды. Полицияның шабуылдарды тергеуде ешқандай прогресс байқалған жоқ. Режимді сынаушы Экачай Хонкангварн 2017 жылдан бері жеті рет шабуылға ұшырады. Шабуылдар оның мүлкіне де, өзіне де бағытталды. Соңғы шабуыл 2019 жылдың мамыр айында сот ғимаратының алдында төрт адамнан ұрып-соғу арқылы жасалды. Билік шабуылдарды тоқтатуға әлсіз көрінуде. 2018 жылы бір кінәлі ұсталды, айыппұл төледі және босатылды. 2019 жылдың 28 маусымында Бангкоктың көшелерінде билікке қарсы белсенді Сиравит "Жа Нью" Серитиват төрт адамнан бейсбол таяқтарымен шабуылға ұшырады. Маусым айының басында Сиравитке саяси шарадан үйге қайтып келе жатқанда бес адам шабуыл жасаған еді. Соңғы шабуылға байланысты премьер-министрдің орынбасары үкіметтің саяси шабуылдар туралы үн қатпауына нүкте қойып, полицияға шабуылдаушыларды дереу табуға бұйрық берді.

Өз бетімен қамауға алу және ұстау

2021 жылдың басынан бері көрнекті адам құқықтары қорғаушылары мен демократия белсенділері демократиялық қозғалысқа қатысқандары үшін қылмыстық істер бойынша әрқайсысы 100 жылдан астам мерзімге сотталу қаупіне тап болды. 2020–2021 жылғы тайландтық наразылықтардың жетекшілері – Арнон Нампа, Панупонг Джаднок, Парит Чиварак, Джатупат (Пай Дао Дин), Панусая (Рунг) және Бенжа Апан монархия реформасын талап еткендері үшін 2021 жылы сот процесі күтіп тұрғанда тұтқындалды. Тұтқындаулар мен босатулардың бірнеше кезеңіндегі кейбіреулері 200 күннен астам уақыт бойы түрмеде отырды, бұл Премьер-министр Прают Чан-о-ча 2020 жылдың қараша айында наразылық білдірушілерге қарсы Лезе-межесте және басқа да барлық заңдарды қолдануға уәде бергеннен кейін болды. 2022 жылы Таңтаван Туатуланон ісі сияқты жас монархия реформашы белсенділеріне қарсы жүйелі қысым мен тұтқындаулар күшейді. Таңтаван 37 күн бойы аштық жариялап наразылық білдірді. Монархияны айтқан көптеген белсенділер қылмыстық соттың шешімімен аяқтарына электрондық бақылау құрылғысын (ЭМ) тағуға мәжбүр болды. Қазіргі таңда монархияға қарсы пікір білдірген 15-тен астам белсенді түрмеде отыр.

Психиатрияны саяси мақсатта пайдалану

2020 жылдың 9 шілдесінде Тайландтың саяси және адам құқықтары жөніндегі белсендісі Тивагорн Виттонды 6 офицерден тұратын топ күштеп алып шығып, ауруханаға жеткізді. Көлікте полиция қызметкерлері оның қолын матамен байлап, белгісіз дәрі салды. Полиция оның үйін тінтіп, компьютерін және смартфонын алып кетіп, анасына оны Кон-Кендегі Раджанагиндра психиатриялық ауруханасына жатқызуға келісім бергізіп алды. Аурухана директоры Наттакорн Чампатонг Тивагорнның ауруханаға өз еркімен келгенін түсіндірді. Кон-Кен қаласының полиция бастығы генерал-майор Путипонг Мусикул оның туыстары оны жатқызғандықтан ем алып жатқанын мәлімдеді.

Қауымдасу бостандығы

2006 және 2014 жылғы төңкерістерден кейін сөз бостандығы, бірігу және еркін қозғалыс құқықтары күрт шектелді. Әскери үкіметтер саяси жиналыстарды тыйымдап, бұқаралық ақпарат құралдарының сынауын қадағалады. Кез келген саяси қызметке тыйым салынды.

Сайлаулар, саяси партиялар және өкілдік

2019 жылғы Тайландтың жалпы сайлауына қатысты, Human Rights Watch мәлімдемесіне сәйкес, әскери хунта үкіметі еркін және әділ ұлттық сайлау үшін қажетті жағдайларды жасауға қол жеткізе алмады. Жаңа үкіметті құру рәсімінде 250 әскери тағайындалған сенатордың дауыс саны сайланған өкілдер палатасының дауыс санымен тең болды, бұл тайлық азаматтардың өздерінің басшыларын таңдау құқығын күрт шектеді. Сонымен қатар, сайлау процесінде сөз, ода құру және жиналыс бостандығын шектейтін қатыгез заңдар, БАҚ-тың цензураға ұшырауы, ақпарат құралдарына тең қолжетімділіктің болмауы және ұлттық сайлау комиссиясының тәуелсіздігі мен бейтараптығының жетіспеуі сияқты мәселелер болды. Бұл, Тайландтың ірі оппозициялық «Тай Ракса Чарт» партиясының таратылуына әкеп соқты, онда король Ваджиралонгкорн Убол Ратананың саясатқа қатысуына тыйым салды. HRW сондай-ақ хунтаның Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімнің 25-бабын елемегенін мәлімдеді. 2019 жылдың 20 қарашасында сот Танаторн Хуангроунгруанкитті кінәлі деп танып, оның депутаттық мәртебесінен айырды. 2020 жылдың 21 ақпанында Конституциялық сот «Болашаққа қадам» партиясын таратып жіберді. Amnesty International бұл іс-әрекеттің сөз және ода құру бостандығына қол сұғу болып бағаласа, HRW бұл шешімнің демократиялық үкіметке қайта оралуға жасалған тырысқанын қиындыққа толы еткенін айыптады.

Қалыпты өзгерту

2014 жылғы тайлық төңкерілгеннен бері Бейбітшілік және тәртіп жөніндегі ұлттық кеңес қарсыластарын соттау, саяси қызметке тыйым салу және бұқаралық ақпарат құралдарын цензуралау үшін әскери жағдайды толыққанды пайдаланды. 1000-нан астам адам, оның ішінде ғалымдар, саяси блогерлер, белсенділер және саясаткерлер тұтқындалды немесе әскери орналасқан жерлерге "көзқарасты түзетуге" жіберілді. Азаптау туралы шағымдар бар. Монархияны қорлаудан қорғайтын елдің қатаң заңдары бойынша қудалаулар күрт өсті. Құрбандар өз үйлерінен алынып, әскери базаға қамалғандарын айтты. Инглак Шинават, Ватана Муангсук, Правит Роджанафрук және Карун Хосакуль сияқты белгілі диссиденттер төңкерілгеннен бері Ұлттық Кеңес тарапынан зәбір көрді. Премьер-министрдің орынбасары Правит Вонгсуван журналистерге: "Егер олар 100 рет айтса, оларды 100 рет шақыру керек" деді. Правит "көзқарасты түзету" үш және жеті күнге дейін созуы мүмкін екенін қосты.

Бейбіт наразылық

2021 жылдың 6 желтоқсанында Тайланд Корольдік полициясы «Оңтүстік экономикалық дәлізіндегі» индустриалды парктің жоспарларына қарсы наразылық білдіру үшін үкімет үйінің жанына келген Чана ауданының елуден астам жергілікті тұрғынын қамауға алды.

Дінге деген еркіндік

Тайланд өзін будда мемлекеті деп жарияласа да, барлық діни топтар Тайландта өз діндерін еркін ұстана алады және орталық институттарды сақтай алады. Конституция діни нанымдарына байланысты кемсітуге тыйым салады және діни бостандықты қорғайды, егер діни амалдар мемлекет қауіпсіздігіне нұқсан келтірмесе. Тайланд заңдары буддалық мерекелерде алкоголь сатуға тыйым салады, себебі бұл буддалық этика кодексінің – Бес қағиданың біріншісін бұзу болып табылады. Таиландтың оңтүстігіндегі мұсылман қауымы қауіпсіздік күштері тарапынан жасалған дискриминациялық қарым-қатынас және сот жүйесінде тиісті тексеру мен тепе-теңдік жоқ екендігі туралы наразылықтарын білдіруді жалғастырды.

Оңтүстік Тайландтағы көтеріліс

Оңтүстік Таиландтағы көтеріліске байланысты оңтүстік провинцияларда проблемалар туындағаны туралы хабарланды. 2004 жылы 180-ге жуық адам қамауда қайтыс болған. Әсіресе жоғары деңгейдегі бір оқиғада мұсылман құқық қорғаушы адвокат Сомчай Нилапайжитті 2004 жылғы наурыз айында мемлекеттік қауіпсіздік күштерінің азаптауы туралы айтқаннан кейін мазақтауға, қорқытуға және күштеп жоғалуға ұшырады. 2006 жылы премьер-министр Таксин Шинаватр Сомчайдың қайтыс болғанына сенетінін және мемлекеттік қауіпсіздік күштерінің кінәлі болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Сомчайдың өліміне байланысты бес полицейге айып тағылды, бірақ сотта тек бір айыпталушы кінәлі деп танылды, алайда 2011 жылғы наурыздағы апелляциялық сот шешімімен ол босатылды. Бұл үкімді Азия Адам Құқықтары Комиссиясы сынап, Сомчайдың әйелі Анкхана істі Таиланд Жоғарғы Сотына шағымдануды жалғастыруға ниетті екенін мәлімдеді. 2019 жылдың соңында үш жас ағаш кесуші Наратхиват провинциясының Ранге ауданындағы Бо Нго ауылында тайлық әскерлер тарапынан өлтірілді. Үкімет бастапқыда оқиғаның жарымәскери рейнджерлер мен террористер арасындағы қақтығыс кезінде болғанын мәлімдеді. Бірақ кейіннен Төртінші армия аймағының қолбасшысы тағайындаған Адам құқықтарын қорғау комитеті әскерлердің қаза тапқандарды террористер деп жаңылысқандарын және қашып бара жатқанда оларды өлтіргенін анықтады. Қайтыс болғандардың отбасы мүшелері жастардың тек ағаш кесу құралдары болғанын айтты. Әлеуметтік желілерде тараған өлгендердің суреттерінде олардың әрқайсысының басына оқ тигені көрінді – екеуі жерде отырып, алға еңкеліп, қолдары кесілген күйде болды. Төртінші армия аймағының қолбасшысы кешірім сұрады, әрбір қаза болған үшін 500 000 бат өтемақы төледі және 45-ші рейнджерлер полкінің жауапты командирін басқа жерге ауыстырды. 2019 жылдың қазан айында Ханкакорн Пианчананың өзіне-өзі қол жұмсауы оңтүстіктегі мұсылман қауымдастығындағы әділеттілік жүйесін жақсарту қажеттігін көрсетті. Сот судьясы Ханкакорн айыпталушы бес мұсылман мен олардың отбасы мүшелеріне дәлелдердің жеткіліксіздігіне байланысты оларды ақтағысы келгенін, бірақ жоғарыдан айыптау үкімі шығаруға мәжбүрленгенін айтты. 2004 жылдың қаңтарынан 2020 жылдың маусымына дейін Паттани, Яла және Наратхиват провинцияларында, сондай-ақ Сонгкла провинциясының төрт ауданында кем дегенде 20 323 зорлық-зомбылық оқиғасы тіркелді, нәтижесінде кем дегенде 6 997 адам қаза тауып, 13 143 адам жарақат алды, олардың 61%-ы азаматтық тұрғындар еді. Вьетнамдық журналист Труонг Дуй Нхат 2019 жылдың 26 қаңтарында Бангкокта БҰҰ-ның Босқындар Жоғары комиссариатынан (БЖЖК) пана сұрағаннан кейін Ханойда ұсталды (Вьетнам билігі мойындағандай). Адам құқықтары жөніндегі халықаралық ұйым Amnesty International мәліметінше, қазір тайлық билік Нхатты ұрлап, қамауға алуға тайлық полицияның қатысы бойынша тергеу жүргізуге қысым көрсетуде.

Бірмалық босқындар

Тайландтағы Бирма босқындары Бирмамен шекараласқан босқындар лагерьлерінің бірінде тұруға мүмкіндік алады, бұл лагерьлер оларды тұтқындаудан және Бирмаға қайтарып жіберуден қорғайды, бірақ оларға еркін қозғалуға немесе жұмыс істеуге рұқсат жоқ. Әлде, олар лагерьтерден тыс жерде өмір сүре де, жұмыс істей де алады, бірақ көбінесе ешқандай заңды мәртебесіз, бұл оларды тұтқындау және депортациялау қаупіне ұшыратады. 2005 жылдан 2011 жылға дейін 76 000-нан астам Бирма босқыны шекаралық лагерьлерден үшінші елдерге қайта орналастырылды, бірақ лагерьде тұратын адамдардың жалпы саны шамамен 140 000-ға жуық қалды. Лагерьтен тысқары шыққан босқындар Тайланд үкіметі тарапынан заңсыз иммигранттар деп есептеледі және тұтқындалуы мүмкін. Тайланд полициясы немесе жартылай әскери күштері лагерь тұрғындарын үнемі ұстап алып, егер босқындар жеткілікті пара берсе, оларды лагерьге қайтарады немесе Таиландтың иммиграциялық ұстау орталықтарының біріне жіберіп, содан кейін Бирмаға депортациялайды.

Сот жүйесі

Таиландта сот жүйесіндегі мәселелер, Ханакорн Пянчана атты тайланд судьясының 2019 жылдың қазан айында сот жүйесіне араласуға қарсы наразылық білдіру үшін жасаған өзіне-өзі қол жұмсау әрекеті мен 2020 жылдың наурыз айындағы қайғылы аяқталған екінші әрекетінде айқын көрінеді. Оның әрекеттерінен кейін жүргізілген тергеулерге ұшырағаннан кейін ол қайтыс болды. Алғашқы әрекет жасаған кезде ол Таиландтың оңтүстігіндегі Яла провинциялық сотының аға судьясы қызметін атқарды.

Тай үкіметі

19 ақпанда ұлттық полиция бастығының орынбасары генерал Шривара Рангсипраманукул Чучарт Канпайды осықталды, оның клиенті Билал Мохаммедтің (Адем Карадаг) 2015 жылы Бангкоктегі Эраван киелі орындағы жарылысқа кінәлі екенін мойындауға мәжбүрлегені туралы жалған мәлімдеме жасап, оны қорлау және жала жапқандық үшін сотқа бермекке қорқытты. 2017 жылдың соңында адам құқықтары жөніндегі белсенді Арнон Нампа сотты оның клиенттерінің тобына бір-бірімен кездесуге тыйым салып жазалауына сын көтерді. Ол соттың мұндай бұйрық беруге құқығы жоқ екенін айтты. 5 желтоқсанда лейтенант-полковник Суфрат Кам оған Компьютерлік қылмыстар заңы мен сотқа деген құрметсіздік танытқандығы бойынша айып тақты. Ол барлық айыптауларды жоққа шығарды және мұның сөз бостандығын жүзеге асыруға бағытталған саяси қудалау екеніне сенді. Адам құқықтары жөніндегі үкіметтік емес ұйымдар әскери хунтадан қоғамдық қатысуға қарсы стратегиялық сот процесін (SLAPP) тоқтатуды талап етті. Front Line Defenders әскери хунтаны оған қатысты сот арқылы қысым көрсетуіне айыптап, мұның оның адам құқықтары жөніндегі адвокаттық міндетімен байланысты екеніне сенді және хунтадан оған қатысты барлық айыптауларды түсіруді талап етті.

Кәсіпкерлік сала

Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссардың (БҰҰ адам құқықтары) кеңсесі Тайландтың құс өсіруші компаниясы Thammakaset компаниясының адам құқығын қорғайтын және оны қорғайтын қызметкерлерді үндетпей қалу үшін әділет жүйесін теріс пайдалануына қатты алаңдаушылық білдірді. Бұл құқық қорғаушылар мен журналистерге "қатысу әсерін" туғызуы мүмкін және басқа да бизнесті осыған ұқсас жағдай жасауға, әсіресе әйелдерге қарсы. Адам құқықтары жөніндегі кеңес Таиландқа сот жүйесінің заңсыздықтарын жоюға және адам құқықтарын қорғаушыларды қорғауға қысым жасады. Аңқана Нилапайжит де қорғаушылар қатарында. 2013 жылдың ақпан айында тай ананасы компаниясы "Natural Fruit" Энди Холлға қарсы компьютерлік қылмыстар мен жамандау үшін төрт азаматтық және қылмыстық іс қозғады, оның ішінде 300 миллион тай бат азаматтық жамандау ісі. Холл Финляндияның "Finnwatch" бейөкмөт ұйымына Прачуап Хири Хандағы зауытта ауыр еңбек құқық бұзушылықтары туралы хабарлаған. Ол сондай-ақ, әл-Жазира телеарнасына да сұхбат берді. Хабарламада айтылғандай, "Арзанның бағасы қымбат: Тайландта халықаралық жеке фирмалық өнімдер мен азық-түлік өндірісіне қатысты жауапкершілік мәселелері, соның ішінде жалақының төмендігі, бала еңбегі, көшіп-қонушы жұмысшылардың құжаттарын жоғалту және еңбек демалысын заңдастыруға мүмкіндік бермеу туралы айыптаулар бар.

Азаптау

Тайланд Конституциясы азаптау әрекеттеріне тыйым салады, бірақ Тайландтың заң жүйесінде азаптау туралы анықтама жоқ және азаптау Тайландтың заң жүйесінде қылмыс ретінде танылмайды. "Ертеңге дейін ол сөйлейтіндей болсын" деген тақырыптағы есепте: Тайландта азаптау және басқа да қатыгездік көрсету, 2016 жылдың 28 қыркүйегінде Бангкокта ресми түрде жариялануға тиіс болған, Amnesty International Тай полициясы мен әскерін қатыгездіктің 74 жағдайына кінәлі деп айыптады. Amnesty International ұйымының баспасөз конференциясында есепті ұсыну жоспарланған кезде, Тайланд билігі Тайландтың еңбек заңнамасына сілтеме жасап, шетелдіктерге Тайландта жұмыс істеуге тыйым салды және оны тоқтатты. Баяндамамен сөз сөйлеуге шақырылған үш шетелдік спикер – Amnesty International-дың Оңтүстік-Шығыс Азия және Тынық мұхиты айманы бойынша директоры Рафенди Джамин, құқық қорғау ұйымы үшін жұмыс істейтін заңгер Юбал Гинбар және БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссарының Оңтүстік-Шығыс Азия өкілі міндетін атқарушы Лоран Мейлан болды. Тайланд үкіметі азаптау туралы айыптауларды жоққа шығарды. Үкімет өкілі, генерал Сансерн Кевкамнерд: "Біздің мұндай айыптауларды тергеу барысында ешқандай азаптау белгісі табылмады, мен де, тайлық халық та азаптау белгісін көрген жоқпыз", - деп мәлімдеді. Бұл оқиға Таиландта азаптауды құжаттаған адам құқықтарын қорғаушыларды мазалаудың жаңа үрдісінің тағы бір айқын мысалы", - деді ол. Таиланд 2007 жылдың 2 қазанынан бастап БҰҰ-ның азаптауға қарсы конвенциясына қол қойды. Тайландтың 2016 жылғы Конституциясының 28-бабында: "Азаптау, қатыгездікпен немесе адамдыққа жатпайтын тәсілдермен жасалған қатыгездік немесе жазалауға тыйым салынады" делінген. 2021 жылдың 5 тамызында тай полициясы 24 жасар есірткіге күдікті Жирапонг Танапатты тергеу кезінде оны жасырын метамфетаминді табуға және босату үшін екі миллион бат немесе 60 000 АҚШ доллары көлемінде пара беруге мәжбүрлеу үшін ұрып-сапалады. Видеода Муанг Нахон Саван провинциясының полиция бөлімшесінің директоры Титисан Уттанафон, "Джо Феррари" деген лақап атымен танымал, және басқа полиция қызметкерлері Танапатты пластик қаппен тұншықтырып, оның есінен танып, қайтыс болуына себеп болған көрінеді. Полиция Саванпрачарак ауруханасының дәрігерлеріне Жерапонгтың өлімінің себебі метамфетамин дозасын артық пайдалану екенін медициналық есепке жазуды бұйырған. 2022 жылдың маусым айында Титисан адам өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

2003 жылғы есірткіге қарсы соғыс

2003 жылы үкімет тарапынан есірткіге қарсы күрес жүргізілуі нәтижесінде есірткі тасымалдаушы деп күдіктелген 2500-ден астам адам соттан тыс қырғынға ұшырады. Түрме жағдайлары және кейбір провинциялық көші-қон ұстау орындары нашар деп сипатталады. 2004 жылы түрмеде немесе полиция күзетінде 1600-нан астам адам қайтыс болды, олардың 131-і полицияның әрекеттерінен қаза тапты. Төтеннен атқылаулар және олардың бейкүнә құрбандары болды, мысалы, анасымен бірге атып өлтірілген 16 айлық қыз, Раиван Хвантонгьен, Даране Тасанавади, ата-анасының өлтірілуіне жалғыз куәгер болған 8 жасар бала, Жирасак Унтонг, жергілікті телеарнаның 23 жасар операторы Сувит Байсон, Таксин Шинаватра алдында тізе бүгіп, жас күйінде өлтіруді тергеп беруді өтінді. Оның ата-анасы үйге қайтып келгенде атып өлтірілді. Сувит, оның ауданындағы тағы 10 адам полицияға бағынып бергеннен кейін де өлтірілгенін айтты. Хунта премьер-министрі Сураюд Чуланонт, Таксин мырзаның жасаған қателіктерін түзеуге уәде берді. Human Rights Watch мәлімдемесіне göre, комиссияның бастапқы есебінде қарулы топты қозуға ынталандырған саясаткерлердің есімдері аталған. Бірақ 2007 жылғы сайлауда PPP жеңіске жеткеннен кейін, бұл есімдер алынып тасталды.

Адам саудасы

Адам саудасы Таиландта маңызды мәселе болып табылады. Бұл саудагерлердің Камбоджадан адамдарды алдап, ұрлап, Тайланд шығанағы мен Оңтүстік Қытай теңізінде заңсыз балық аулайтын кемелерге сатуын қамтиды. Бұл адамдарға жақсы жалақылы жұмыс ұсынылады, бірақ олар 3 жылға дейін теңіз құлы ретінде жұмыс істеуге мәжбүр болады. The Guardian, AP және The New York Times сияқты көптеген халықаралық жаңалықтар агенттіктері бұл мәселені кеңінен жариялады; әсіресе Associated Press өз материалдары үшін маңызды наградалар жеңіп алды (дегенмен, трафикке қарсы күрестегі өз рөлін асыра көрсеткені үшін пікір қақтығыстары болды). Балалардың сатуы да Таиландтағы өзекті мәселе, онда Бангкок және Пхукет сияқты ірі қалаларда сексуалдық құлдыққа салу үшін төрт жастағы балалар күштеп ұрланады. Мұндай құбылыстар Таиландтың ауылдық аймақтарында кеңінен таралған. Балық және шаға өнеркәсібіндегі мәжбүрлі еңбек, сондай-ақ порнография индустриясындағы бала еңбегі Таиландта әлі де кездеседі және 2013 жылғы АҚШ Еңбек департаментінің бала еңбегінің ең нашар түрлері туралы есебінде және 2014 жылғы Бала еңбегі немесе мәжбүрлі еңбекпен өндірілген тауарлар тізімінде көрсетілген. Таиландта адам саудасын тергеп жүрген жоғары лауазымды полиция офицері Павин Понгсирин 2015 жылы Австралияда пана сұрады. Павин көптеген жоғары дәрежелі полиция және армия офицерлерін тергегеннен кейін, биліктен кек алудан қорқып, Сингапурге қашып, одан Австралияға өтті.

Әскери міндеттілік

Тайландта 1905 жылы әскери шақыру енгізілді. Корольдіктің Конституциясына сәйкес, қарулы күштерде қызмет ету – барлық тай азаматтарының конституциялық міндеті, бірақ әскери мекемеде адам құқықтары ескерілмейді. Жыл сайын шақырулыларға қатысты зорлық-зомбылық, азаптау және өлтіру туралы хабарлар жиі жарияланады. Тай әскери мәдениетінде «жөндеу» деп аталатын қатыгез жазалау (тай: ซ่อม) 2009 жылдан 2018 жылға дейін 11 шақырулының өліміне себеп болды. 2017 жылы Премьер-министрдің орынбасары және Қорғаныс министрі Правит Вонгсувон құрбандарға деген қайратсыздық танытып, мұның тай әскери мәдениетінде жиі кездесетін жағдай екенін айтты. 2020 жылдың наурызында Amnesty International ұйымы тай әскери шақырулыларының әскери билік тарапынан жүйелі түрде жасырылатын институционалды зорлық-зомбылыққа ұшырайтынын мәлімдеді. Amnesty-дің сөзінше, бұл тәжірибе «тай қоғамында ұзақ жылдар бойы ашық сыр ретінде танылған». 2011 жылы 10 офицер Вичиан Пюэксомды өлімге дейін азаптаған оқиға да кеңінен танымал. Бүгінгі күнге дейін кінәлілерге ешқандай үкім шығарылмады.

Балалық жезөкшелік

Таиланд, өкінішке орай, балалар секстік туризмі мен балалардың секс-қызмет көрсету орталығы ретінде жаман танымал. Ішкі және халықаралық органдар балаларды сексуалдық зорлық-зомбылықтан қорғауға күш салса да, мәселе Таиландта және Оңтүстік-Шығыс Азияның көптеген басқа елдерінде әлі де жалғасуда.

Балаларды қорлау

Тайландта балаларды зорлау, зорлау немесе жүкті болу жағдайларын қоспағанда, көп жағдайда байқалмайды. Тайландта инцест пен педофилияға қатысты оқиғалар қарапайым қарастырылды, өйткені тай қоғамы "Олардың жеке отбасылық мәселесі, біз бұған араласпаймыз" деген әйгілі тай мақал-мәтелін ұстанады. 2021 жылдың қазан айында танымал музыкалық продюсер Жаққауал "Нёнг" Саотонгиутитум Instagram-да көптеген пост жазды. Ол тоғыз жасар қызымен бірге ойыншықтармен бірге жүріп, оның жамбасына тигізіп, қолын екі қолымен оның көлеңкесінің астына салып, құрсағын құшақтап, жыртқан көрінеді. TikTok-та оқиғаның видеосы жарияланғаннан кейін, 1,84 миллион рет аталып өткен бұл посттардың жыныстық сипатына байланысты қоғамдық наразылық туды. Жакавалға ешқандай айып тағылмаған және ол осы оқиғадан кейін кеңеске барудан бас тартқан.

Үкіметтік емес ұйымдарға және белсенділерге қатысты үкіметтің ұстанымы

2021 жылдың басында премьер-министр Прают Чан-оча басқаратын Тайланд үкіметі үкіметтік емес ұйымдарды (ҮЕҰ) реттеу мақсатында "Коммерциялық емес ұйымдардың жұмысы туралы" заң жобасын қабылдады. Amnesty International бұл заң жобасын азаматтық қоғам мен ҮЕҰ-ларды үнсіздендіруге бағытталған репрессивті заңнаманы қабылдау әрекеті деп атады. 2021 жылдың қарашасында Прают үкіметі Amnesty International Thailand (AITH) қандай да бір заңды бұзды ма деген тергеуді бастады. Бұған себеп, ультра-роялистер AITH-ты демократияны қолдаған белсенділер, мысалы Панусая (Рунг) сияқты, патшалыққа қарапайым қара сөздермен қорлық жасады деген айыппен қудаланғандықтан, елден қууды талап еткені болды. Патшалықты қорлауға қарсы қатаң заңдарға сәйкес, 1600-нан астам белсендіге қауіпсіздік заңдары бойынша айып тағылды, оның ішінде кем дегенде 160 адамға 15 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы көзделді. Прают ішкі істер министрлігі мен Тайланд полициясына бұл мәселені қарауды тапсырды, ал үкіметті қолдайтын "сары жейделілер" тобы Бангкоктегі Силом кешенінің алдына жиналып, AITH-ты Тайландтан қуу науқанына қолдау білдіру үшін 1 миллионға жуық қол жинады. 1976 жылы Тайланд полициясы, әскери қызметкерлер және басқалары Таммасат университетінде наразылық білдіргендерге оқ атқан. Көптеген адамдар қаза тапты, ал аман қалғандары зорлық-зомбылыққа ұшырады.