Кіріспе
Карнатака штатындағы қала, Үндістан
Сырсы – Үндістанның Карнатака штатындағы Уттара Каннада ауданының қаласы және талуқ орталығы. Сонда әулеті тұсында Қалиана Паттана деп те аталып келген. Бұл мәңгі жасыл орман мен сарқырамалары бар туристік орын, сонымен қатар сауда орталығы. Қала маңындағы негізгі кәсіптер көбінесе қарапайым өмір мен ауыл шаруашылығына негізделген. Арека жаңғағы немесе бетел жаңғағы, жергілікті жерде Адике (сондай-ақ супари деп те аталады) деп белгілі, жақын ауылдарда өсірілетін басты дақыл болып табылады, осылайша ол арека жаңғағы үшін маңызды сауда орталықтарының біріне айналды. Аймақ кардамон, қара бұрыш, бетел жапырақтары және ваниль сияқты дәмдеуіштермен де танымал. Басты азық дақылы – күріш.
География
Сирси (Grid Square MK74) орналасқан. Оның биіктігі теңіз деңгейінен 1860 футтан 2600 футқа дейін жетеді және Батыс Гатының ортасында орналасқан. Сирси Бангалордан шамамен арақашықтықта. Ең жақын әуежай Хубаллиде, шамамен және Белагави әуежайы, шамамен Сирсиден қашықтықта орналасқан. Ағанашини өзені Сирси қаласының жанындағы "Шанкара Хонда" деген жерден басталып, батысқа қарай Араб теңізіне құяды. Өзен бойында көптеген сарқырамалар да бар. Бұл қала Шимогадан 144,4 км және Карнатаканың Сагара қаласынан 72,2 км қашықтықта жатыр.
Климат
Сирси тропикалық муссондық климатқа жатады. Сирсиде жыл бойына ыстық немесе жайлы түстен кейінгі және жайлы таңертеңгі температуралар байқалады. Сирсидің жылдық орташа температурасы – [температура]. Бұл қалада жылына шамамен 25 күн ыстық болады. Наурыз және сәуір айларында ең ыстық күндер тіркеледі, бұл аймақтағы жаз маусымы. Сирси климаты муссонға күшті тәуелді, климат тропикалық, теңізге жақындығының арқасында жұмсақ. Муссон кезінде аймақ Уттара Каннада ауданындағы ең көп жауын-шашын алады. Осының нәтижесінде аймақта жануарлар әлемінің алуан түрлілігі байқалады. Аймақтағы өсімдіктер негізінен ылғалды жапырақты орманды құрайды, ал ормандарда құнды ағаш түрлері жиі кездеседі. Өсімдік және жануарлар әлемінің байлығына байланысты соңғы жылдары орманды жою және браконьерлік алаңдау тудырып отыр. Сирсиге жыл сайын 2500 мм-ден 3500 мм-ге дейін жауын-шашын жауады. Сирси климаты жыл бойына қолайлы және орташа, ылғалдылығы жоғары, күндізгі температура көбінесе жайлы болады. Жылдық орташа есеп бойынша Сирсиде 25 күн ыстық күндер (температурасы [температурадан жоғары]) және 124 күн жайлы күндер ([температурадан] аралығында) болады, ал қалған жылдың басым бөлігінде (шамамен 215 күн) температура төмен болады. Күндізгі ең жоғары температура шілде немесе тамыз айларында орташа [температура] градусқа дейін төмендейді, ал наурыз айында орташа [температура] градусқа жетеді, қысқы температура сирек жағдайда [температурадан] төмендейді.
Сирси аймағының ауа райы
Сампакханда, Каккали, Девимане Гат, Бандла, Хебре жақын жерлерде орналасқан және Сырсы Талугіна қарасты. Сампакханда – қыс айларында температура жиі төмендейтін, тіпті жазда да мұзды болып кететін ең суық жер. Бұл жер Уттара Каннада ауданында ғана емес, сонымен қатар Карнатака штатында, әсіресе жаз айларында ең суық жер ретінде тіркелген.
Демография
2011 жылы Сирси қаласының шегіндегі халық саны 62 335 адамды құрады. Халықтың 51% ер адамдарды, ал 49% әйел адамдарды құрады. Сирсидегі сауаттылық деңгейі 92,82% болды, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (74,05%) әлдеқайда жоғары. Ер адамдардың сауаттылығы 95,26%, әйел адамдардың сауаттылығы 90,43% құрады. Халықтың шамамен 12% 6 жасқа дейінгі балалар еді. Сирси қалалық муниципалдық кеңесінде әйелдерге қатысты жыныс арақатынасы 1014 болса, Карнатака штаты бойынша орташа көрсеткіш 973-ті құрады.
Пойызбен
Ең жақын теміржол станциялары Талгупа мен Кумтада орналасқан. Талғұпа Сырсиден шамамен жатыр. Кумта да Сырсиден шамамен жатыр. Хавери теміржол станциясы Сырсиден шамамен қашықтықта және ол Хубли, Давангери, Бангалор, Мумбаи, Пуна, Салем, Мадурай, Тирунелвели сияқты ірі қалаларға теміржол желісімен байланысты. Талғұпа теміржолы Карнатакадағы Сагар арқылы Бенгалуру қаласына дейін созылады. Кумта теміржолы Маңгалур және Карвар арқылы Кочи мен Мумбаиді байланыстырады. Басты теміржол торабы – Хубли, ол Оңтүстік-Батыс теміржолының аймақтық бас штабы болып табылады.
Әуе көлігімен
Ең жақын әуежай Хоблиде, ал екіншісі Белагавиде, олар Сирсиден шамамен 2,5 сағат және 5 сағаттық жерде орналасқан. Белагави Бангалормен байланысты, ал Хобли Бангалормен (күніне төрт рейс), Мангалормен (бір аялдамамен, бір ғана ұшақпен), Ченнаймен (түзу рейстер), Джабалпурмен (бір аялдамамен, бір ғана ұшақпен) және Мумбаймен (күніне екі рейс) әуе арқылы байланысты. Ең жақын халықаралық әуежай – Гоадағы Даболим әуежайы.
Өнер және мәдениет
Яксхагана – Карнатака штатында, негізінен Уттара Каннада, Шивамогга, Удупи, Дакшина Каннада және Керала штатының Касарагод аудандарында кең таралған классикалық би-драма. Сирси және оның төңірегінде көптеген Яксхагана әртістері бар, және ол Сирсиде үнемі қойылады. Дәстүр бойынша, Яксхагана түннің кеш сағаттарында басталып, түгел түн бойы жалғасатын. Бхагавата, оған Чанде мен Маддаледе ойнайтын әнші-күйшілердің тобы қосылады, осылар "химмела" деп аталады. Ал, түрлі-түсті костюмдер киіп, әңгіменің әртүрлі рөлдерін сомдайтын актерлер "муммела" құрайды. Яксхагана кейде коңкани және каннада тілдерінде жай ғана "Аатаа" (ойын) деп аталады. "Якша-гана" сөзінің мағынасы – Якшаның әні ("гана"). Якшалар – ежелгі Үндістанның санскрит әдебиетінде еске алынған ежелгі тайпа. Сирсиде Холи мерекесі бірегей карнавалмен тойланады. "Бедара Веша" деп аталатын халық биі мереке күніне бес күн бұрынғы түндерде орындалады. Бұл фестиваль қалада екі жылда бір рет өткізіледі, және ол бес күн бойы Үндістанның әртүрлі аймақтарынан көптеген адамдарды тартады. "Долу Кунита" – Бедара Веша және Марикамба жәрмеңкесі кезінде орындалатын Сирсидің тағы бір халық биі.
Сирси Супари
Бұл аймақта ареканат кеңінен өсіріледі. Сирсиде өсірілетін ареканаттың дөңгелек және жалпақ монета пішіні, ерекше текстурасы, мөлшері, көлденең қимасы, дәмі сияқты ерекшеліктері бар. Оның орташа құрғақ салмағы 7,5 г, ал орташа қалыңдығы 16 мм. Бұл ерекше ареканатқа географиялық көрсеткіш белгісі (GI) берілді.
Бюджеттік ақпарат
2021–22 жылдарға арналған CMC Sirsi-дің жылдық бюджеті 128,28 крор рупийді құрайды, оның ішінде 781,20 лакх рупий капиталдық шығыстарға, 462,45 лакх рупий жоспарланған кірістерге, 232,09 лакх рупий ерекше төлемдерге, ал SC&ST дамуына 9,86 лакх рупий бөлінген.
Сырсидің дәмді және тәтті тағамдары
Тодадеву – жас қант қамысының соғынан жасалған жұқа доса. Сирсидің көптеген жергілікті десерттерінде қанттың орнына жаға тәттілігі қолданылады. Кадубу: Негізгі ингредиенттері – жаңғақ косы және жаға. Қамыр қосымша ингредиенттермен араластырылып, ыдысқа салынып, буға пісіріледі. Бұл жергілікті деликатес, оны ыстық күйінде маймен бірге береді. Қарақали – колоказия жапырақтарынан дайындалатын ащы соус. Кесари – саннаки деп аталатын иісті ұсақ дәнды күріш, шафран және майдан жасалған тәтті тағам. Көбінесе тойларда дайындалады. Шүнти Кадди – имбирь пастасы мен жағадан жасалған тәтті. Ең көп Сирси Жатрэ кезінде ұсынылады. Бенду Баттасу – Сирси Жатрэ кезінде қол жетімді тәтті. Чакке Полдья – жаңғақтан жасалған ащы тағам.
Марикамба ғибадатханасы
Сирсидегі Марикамба ғибадатханасы 1688 жылы салынған және белгілі бір уақыт аралықтармен жаңартылып келеді. Марикамба қасиетті әйел құдайына арналған "Марикамба жаатры" фестивалі ғибадатхана басшылығымен екі жылда бір рет өткізіледі. Шамамен 100 000 индус діндарлары елдің түкпір-түкпірінен бұл фестивальге қатысып, Оңтүстік Үндістандағы ең ірі фестивальдардың біріне айналдырады.
Банаваси Мадукешвара ғибадатханасы
Банаваси – Карнатака штатының ең көне қаласы. Ол 5 ғасырда салынған Шива құдайына арналған Мадукешвара ғибадатханасының төңірегінде дамыған. Шива – индуизмнің маңызды тармағы – Шейвизмдегі жоғарғы құдай. Банаваси Оңтүстік Үндістандағы ең ежелгі сәулеттік ескерткіштердің біріне ие.
Шри Сварнавалли Маха Самштана
Шри-Мата Шалмала өзенінің жасылғыл ормандарының арасында, Уттара Каннада ауданының Сирси талугінде орналасқан. Оның тарихы Адвайта философиясын уағыздаған және оны тарату үшін Маталарды құрған Ади Шанкарачарья заманына дейін жетеді. Бұл танымал діни орталық, Үстіңгі қапталда 16 сема, Төменгі қапталда бірнеше жерлер және бүкіл Үндістанда көптеген ізбасарлары бар. Хавяка брахмандары, Рамакшатриялар, Шелигалар, Сиддхилер, Маратхилер, Гулилер, Бхандарилер және Кунбилер, сондай-ақ тағы да көптеген адамдар осы Матаның дәстүрлі ізбасарлары болып табылады. Содхе немесе Сонда немесе Свади Виджаянагар империясы кезінде гүлденген және индуистер мен джайндар үшін қасиетті орын саналады. Сонда Шри Вадираджа Матасымен, Шри Сварнавалли Матасымен мәшһүр және Сирсиден шамалы қашықтықта орналасқан.
Манжугуни Венкатарамана ғибадатханасы
Манжугуни – Карнатака штатының Уттара Каннада (Солтүстік Канара) ауданындағы танымал қасиетті орындардың бірі. Бұл жер Сырси қаласынан 26 шақырым қашықтықта орналасқан. Мұндағы храм Венкатарамана және Падмавати құдайларына арналған. Сенушілер Манжугуниді «Карнатаканың Тирупатиі» деп атайды. Храм Батыс Гаты белдеуінде, көбінесе Сахадри таулары деп аталатын жерде орналасқан. Қыс мезгілінде бұл аймақты қалың тұман (каннада тілінде: Манжу) жауып, содан осылай «Манжугуни» деп аталған. Венкатарамана құдайының храмы – Виджаянагара стилінде салынған үлкен кешен. «Шри Венкатеша Махатмия» бойынша, бұл храмның негізін қалаушы – қасиетті адам Тирмула Йоги.
Жаңай матасы
Онда джайнизм матасы бар, оны Бхаттарака Свасти Шри Бхаттакаланка басқарып келеді. Сонда джайнистік матасы Свади джайнистік матасы деп те белгілі.
Шіркеулер
Сент-Энтони шіркеуі Сырси қаласында, қала орталығында орналасқан және аймақтағы христиан азшылықтарының басты шіркеуі болып табылады. Тағы бір шіркеу – Хубли жолындағы Сент-Джон Боско шіркеуі. Тағы бір шіркеу – Агасебагилдегі Сәби Иса шіркеуі. Сент-Пол Мар-Тома шіркеуі Зоопарк айналымының жанында орналасқан.
Сирси талугіндегі және оның айналасындағы көрнекті орындар
Банаваси, Карнатака штатындағы ежелгі патшалықтың астанасы, Кадамба әулетімен басқарылатын, Сирси қаласының орталығынан 24 км қашықтықта орналасқан. Банаваси Карнатака штатының "бірінші" астанасы саналады, ал қазіргі астанасы – Бангалор. Банавасидегі әулеттің ежелгі шарапатының көп бөлігі жоғалғанмен, Мадукешвараға (Шива Иесіне) арналған ежелгі храмның көп бөлігі сақталған және Үндістанның археологиялық зерттеу қызметі оны тарихи маңызы бар ескерткіш деп жариялаған. Сахасралинга (санскритте – мың Шива лингасы) – тағы бір маңызды орын, онда мыңдаған жылдар бұрын тасқа қашалған Шива мүсіндерін ағып жатқан өзеннің ортасында табуға болады. Өзенді жасыл, пыш ормандар қоршап тұр, бұл орын қала орталығынан 10 км қашықтықта орналасқан. Бұл жер "Маха Шиваратри" мерекесінен басқа уақытта тым оңаша, бірақ сол күндері айналасынан көптеген қажылар келеді. Сри Вадираджа Матасы және Сварнавалли Муттысымен танымал Сонда, Сирсиден шамамен орналасқан. Унчалли шарлауы (Кеппа Жога деп те аталады, бұл жақын маңдағы Жог шарлауына сілтеме) Сирсиден шамамен орналасқан және Сирси маңындағы ең танымал туристік орындардың бірі. Шарлауы Янаның бөлігі, ол ерекше тау жыныстарымен белгілі. Ол Сирсиден орналасқан.