Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Можмир II (лат. Moymirus, чех және словак тілдерінде: Mojmír II., 871 жылдан кейін туылған, 901 жылдан кейін қайтыс болған) – Можмир әулетінің мүшесі және 894 жылдан бері Ұлы Моравияның соңғы белгілі билеушісі. Ол, шамасы, 10 ғасырдың басында мадьярлармен болған шайқаста қаза тапқан.
Mojmir II (Latin: Moymirus, Czech and Slovak: Mojmír II., born after 871, died after 901) was a member of the House of Mojmir and since 894 the last known ruler of Great Moravia. He probably died in the beginning of the 10th century in a battle against the Magyars.
Өмірбаян
Можмир II билік жүргізген кезде Сватоплюк I-нің ұлы және (Кезаның Симонына сәйкес) Мороттың немересі (Брактариді жеңіп, болгарлар мен моравиялықтардың императоры болған Польша князі) билік етті. Морот князі Кришананы және сол жерде тұратын козар тайпаларын бағындырды. Сватоплюк I арқылы осы Морот князінің немересі Менуморут (Моруттың бұқасы) деп аталды. Венгр тарихындағы "Менумарот" бойынша, Можмир II 894 жылы әкесі Сватоплюк I-нің орнына Ұлы Моравияның патшасы болды. Сонымен қатар, Нитра княздігі оның інісі Сватоплюк II-ге иелік ретінде берілді. Бірақ Сватоплюк II, Шығыс Франкияның королі Каринтиялық Арнульфтың қолдауымен, 895 және 897 жылдары Можмир II-ге қарсы көтеріліс жасады, сонда Арнульфпен ынтымақтастық туралы келісімге келді. Осының нәтижесінде Можмир II інісіне шабуыл жасады, бірақ Сватоплюк II-нің көтерілісін басу үшін жіберілген шығыс франк әскерлері тарапынан жеңіліске ұшырады. Ішкі жанжалдардан әлсіреген Ұлы Моравия шеткі аймақтарын жоғалтты: 894 жылы мажар тайпалары бұл аймақты тонағаннан кейін Балтатон княздігін Шығыс франктарына өткізді. Келесі жылы Ұлы Моравиядан бөлінген Богемия Арнульфтың вассалы болды, ал 897 жылы Лузатия да соған қосылды. Мажарлар Карпат тауларын кесіп өтіп, Карпат ойпатында тұрақты қоныстанғанда (895/896) тағы бір қауіп пайда болды. 896 жылы олар Ұлы Моравияның сирек қоныстанған аймақтарына қоныстанды немесе қоныстандырылды, 900/901 жылдары Жоғарғы/Орта Тиса өзені маңында орналасты. Еуропада бірнеше тонау шабуылдарынан кейін олар Трансдунайға көшті. Осы апаттарға қарамастан, Можмир билігін нығайта алды. 898 жылы ол өз еліндегі баварлық дін қызметкерлерінің ықпалын азайту үшін Пападан Ұлы Моравияның жаңа дін қызметкерлерін қадағалауын сұрады. 898 жылғы талаптан кейін баварлықтар (Шығыс франктары) Ұлы Моравияға әскер жіберді, бірақ Можмир оларды жеңді. Сонымен қатар, Можмир әлі де көтерілісшіл Сватоплюк II-ні тұтқындады, бірақ соңғысын баварлық әскерлер құтқарып, онымен бірге Германияға қашты. Арнульф қайтыс болғаннан кейін Папа 899 жылы Ұлы Моравияның архиепископын және үш епископты қадағалау үшін өзінің легаттарын жіберді, осылайша баварлық дін қызметкерлерінің ықпалын азайтты. Біз олар туралы білетініміз – архиепископ литургияларды Ескі шіркеу славян тілінде (латын литургиясына қарсы) өткізуге рұқсат берді және олардың біреуі Нитрада тұрды. Жоғарыда айтылғандай, 900 жылы мажарлар Трансдунайға (бұрынғы Ұлы Моравия аймағы, оны франктар басып алған) басып кірді және Можмир әскерлерімен бірге Баварияға шабуыл жасады. Шығыс Франкия 901 жылы Ұлы Моравиямен бейбітшілік шартына келуге мәжбүр болды, ал Можмир осы шамада Ұлы Моравияға оралған інісімен татуласты. Шығыс франктарымен жасалған бейбітшілік шарты 895 жылдан бері жалғасып келе жатқан Ұлы Моравия мен франк вассалы Богемия арасындағы соғыстарды да тоқтатты. Қазіргі Польшаның оңтүстік аймағы Ұлы Моравиядан қашан бөлінгенін білуге болмайды. Можмир II мен Сватоплюк II 906 жылы қайтыс болған болуы мүмкін. 907 жылы мажарлар Братислава шайқасында баварлық әскерді үш рет жеңді. Осы маңызды шайқастарда Можмирдің немесе оның ізбасарының есімі еске алынбады. 907 жылдан кейін Ұлы Моравия империясы ыдырады. Ұлы Моравияның негізгі аймағының қалдықтары жаңа құрылған Богемия және Венгрия Корольдігі арасында бөлінді, ал қазіргі Словакияның таулы аймақтарында шағын жергілікті билеушілер бірнеше ондаған жылдар бойы билік етуді жалғастырды.
Mojmir II ruled at the same time as the son of Svatopluk I and grandson (according to Simon of Kéza) of Morot (a Prince of Poland who had subdued Bractari and ruled as Emperor of the Bulgars and Moravians). Prince Morot conquered Crișana and the people that are called Cozar inhabiting that land. This grandson of Prince Morot through Svatopluk I was called Menumorout (Stallion of Morout). As in the Hungarian "Menumarot" version of history, Mojmir II succeeded his father Svatopluk I as the king of Great Moravia in 894. At the same time, the Principality of Nitra was given as an appanage to his brother Svatopluk II. But Svatopluk II, supported by Arnulf of Carinthia, king of East Francia, rebelled against Mojmir II in 895 and again in 897, when he concluded an agreement of cooperation with Arnulf. As a result, Mojmir II attacked his brother, but was defeated by East Frankish troops sent to support Svatopluk II's rebellion. Weakened by internal conflict, Great Moravia lost its peripheral territories: It ceded the Balaton Principality to the Eastern Franks in 894, after Magyar tribes had looted this region. Bohemia, seceding from Great Moravia in the following year, became Arnulf’s vassal, and Lusatia followed suit in 897. Another danger emerged, when Magyars crossed the Carpathians to settle permanently in the Carpathian Basin (895/896). In 896, they settled or were settled in the scarcely populated territories of Great Moravia, residing around the upper/middle Tisza River in 900/901. After several looting raids in Europe, they moved to Transdanubia. Despite these disasters, Mojmir managed to consolidate his power. In 898 he asked the Pope to consecrate new Great Moravian clerics in order to decrease the influence of Bavarian clerics in his country. The Bavarians (Eastern Franks), upset by the 898 demand, sent troops to Great Moravia, which Mojmir defeated. Moreover, Mojmir captured the still rebellious Svatopluk II, but the latter was eventually rescued by the Bavarian troops, with whom he fled to Germany. After the death of Arnulf, the Pope finally sent his legates to consecrate a Great Moravian archbishop and three bishops in 899, thus decreasing the influence of the Bavarian clergy. The only thing we know about them is that the archbishop allowed liturgies to be conducted in Old Church Slavonic again (i. e., as opposed to Latin liturgies) and one of them had his seat in Nitra. As mentioned above, in 900 the Magyars invaded Transdanubia (a former Great Moravian territory occupied by Franks) and raided Bavaria together with Mojmir’s troops. Eastern Francia was compelled to conclude a peace treaty with Great Moravia in 901 and Mojmir was reconciled with his brother, who is assumed to have returned to Great Moravia about this time. The peace treaty with the Eastern Franks also put an end to wars between Great Moravia and the Frankish vassal Bohemia lasting since 895. When and whether the territory that is now southern Poland seceded from Great Moravia is unknown. Mojmir II and Svatopluk II probably died in 906. In 907, the Magyars routed the Bavarian army at the three battles of Bratislava. Mojmir or any name of a successor is not mentioned in connection with these important battles. After 907 the Great Moravian Empire began to disintegrate. The remnants of the core territory of Great Moravia were divided between the newly established states of Bohemia and the Kingdom of Hungary, and small local rulers continued to rule for some decades in the mountains of what is now Slovakia.