Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістандық әнші (1926–2011)
Indian playback singer (1926–2011)
Бхупен Хазарика (8 қыркүйек 1926 – 5 қараша 2011) – үндістандық әнші, лирик, музыкант, ақын, актер, суретші, редактор, режиссер, профессор және саясаткер, Ассамнан шыққан, «Судха Контхо» (құмырсқа, әдеби мағынасында – «нектар тамағы») деген атақпен кеңінен танымал. Оның әндері негізінен ассам тілінде жазылып, өзі орындаған, адамгершілік пен әмбебап бауырластықпен ерекшеленеді және көптеген тілдерге, ең бастысы бенгал және хинди тілдеріне аударылып, орындалған. Оның әндері діни келісім, әмбебап әділдік және мейірімділік тақырыбына негізделген, Ассам, Батыс Бенгал және Бангладеш халқы арасында ерекше танымал. Ол сонымен қатар Ассам және Солтүстік-Шығыс Үндістанның мәдениеті мен халық музыкасын хинди киносына ұлттық деңгейде таныстырған деп есептеледі. 1975 жылы «Үздік музыкалық режиссура» номинациясы бойынша Ұлттық кино сыйлығын, 1987 жылы Сангит Натак Академиясы сыйлығын, 1977 жылы Падма Шри орденін, 2001 жылы Падма Бхушан орденін, 1992 жылы Дада Сахеб Фалке сыйлығын (Үндістандағы киноның ең жоғары сыйлығы) және 2008 жылы Сангит Натак Академиясының ең жоғары сыйлығын алды. 2012 жылы ол қаза болғаннан кейін Үндістанның екінші жоғары азаматтық ордені – Падма Вибхушанмен және 2019 жылы Үндістанның ең жоғары азаматтық ордені – Бхарат Ратнамен марапатталды. Хазарика 1998 жылдың желтоқсанынан 2003 жылдың желтоқсанына дейін Сангит Натак Академиясының төрағасы болып қызмет етті. == Өмірбаян ==
Bhupen Hazarika (8 September 1926 – 5 November 2011) was an Indian playback singer, lyricist, musician, poet, actor, artist, editor, filmmaker, professor and politician from Assam, widely known as Sudha Kontho (meaning cuckoo, literally "nectar throated"). His songs were written and sung mainly in the Assamese language by himself, are marked by humanity and universal brotherhood and have been translated and sung in many languages, most notably in Bengali and Hindi. His songs, based on the themes of communal amity, universal justice and empathy, are especially popular among the people of Assam, West Bengal and Bangladesh. He is also acknowledged to have introduced the culture and folk music of Assam and Northeast India to Hindi cinema at the national level. He received the National Film Award for Best Music Direction in 1975, the Sangeet Natak Akademi Award (1987), Padma Shri (1977), and Padma Bhushan (2001), Dada Saheb Phalke Award (1992), the highest award for cinema in India and Sangeet Natak Akademi Fellowship (2008), the highest award of the Sangeet Natak Akademi. He was posthumously awarded both the Padma Vibhushan, India's second highest civilian award, in 2012, and the Bharat Ratna, India's highest civilian award, in 2019. Hazarika also held the position of the Chairman of the Sangeet Natak Akademi from December 1998 to December 2003. == Biography ==
Ерте өмір
Хазарика 1926 жылдың 8 қыркүйегінде Ассамның Брахмапутра өзенінің жағасындағы Садия қаласында Нилаканта мен Шантиприя Хазарика отбасында дүниеге келді. Оның әкесі бастапқыда Шивасагар ауданындағы Назира қаласынан шыққан. Он баланың ең үлкені болған Бхупен Хазарика (оның туыстары да) анасының музыкалық әсеріне беліп, ол оны Ассамның дәстүрлі музыкасымен және қаралы әндермен таныстырды. 1929 жылы әкесі Гувахатидің Бхаралумух аймағына, ал 1935 жылы Тезпур қаласына көшті.
Hazarika was born on 8 September 1926 to Nilakanta and Shantipriya Hazarika in Sadiya, an interior town of Assam on the bank of river Brahmaputra. His father was originally from Nazira, a town located in Sivasagar district. The eldest of ten children, Bhupen Hazarika (as well as his siblings) was exposed to the musical influence of his mother, who exposed him to lullabies and traditional Music of Assam. His father moved to the Bharalumukh region of Guwahati in 1929, and in 1935 to Tezpur.
Кейінгі өмірі
Ол 1970 жылдардың басында балалық шақтағы досы және Үндістанның ең ірі шай өсірушісі Хемендра Прасад Баруаның арқасында Калькуттада Кальпана Ладжмимен танысты. Баруа Хазариканың музыкасын қойған Ладжмидің "Ек Пал" атты тұңғыш көркем фильмін өндірді. Кейін Ладжми оған өмірінің соңына дейін кәсіби және жеке тұрғыда көмектесті. "Ек Пал" (1986) фильмінен бастап қайтыс болғанға дейін Бхупен Хазарика көбінесе хинди фильмдеріне ден қойды, олардың көпшілігін Кальпана Ладжми түсірді. Осы кезеңнің маңызды фильмдері – "Ек Пал" (1986), "Рудаали" (1993) және "Даман: Әйелдерге қарсы зорлық-зомбылықтың құрбаны" (2001). Оның көптеген ертерек әндері хинди тіліне аударылып, осы фильмдерде фонограмма ретінде қолданылды. Бұл әндер хинди киносының талаптарына бейімделіп, әлеуметтік белсенділік тақырыбын қарапайым халыққа түсінікті етуге тырысты. Ол 1967-1972 жылдары Ассам заңнамалық жиналысына Наобойча округінен тәуелсіз депутат болып сайланды. 2004 жылғы Лок Сабха сайлауында Гувахати округінен Бхаратия Джаната партиясынан үміткер ретінде қатысты, оған Чандан Митра арқылы Кальпана Ладжми көндірді, бірақ ол Үнді ұлттық конгресінің үміткері Кирип Чалихадан жеңіліске ұшырады.
He was introduced to Kalpana Lajmi in the early 1970s by his childhood friend and India's top tea planter Hemendra Prasad Barooah in Kolkata. Her first feature film Ek Pal with music score by Hazarika was produced by Barooah. Subsequently, Lajmi began assisting him professionally and personally till the end of his life. In the period after the release of Ek Pal (1986) until his death, Bhupen Hazarika mainly concentrated on Hindi films, most of which were directed by Kalpana Lajmi. Ek Pal (1986), Rudaali (1993) and Daman: A Victim of Marital Violence (2001) are major films of this period. Many of his earlier songs were re written in Hindi and used as played back songs in these films. These songs tried to cater to the Hindi film milieu and their social activist lyrics were browbeaten into the lowest common denominator. He served as an MLA (Independent) during 1967–72 in the Assam Legislative Assembly from Naoboicha Constituency. He contested as a Bharatiya Janata Party candidate in the 2004 Lok Sabha elections from the Guwahati constituency, persuaded by Chandan Mitra via Kalpana Lajmi which he lost to the Indian National Congress candidate Kirip Chaliha.
Өлім
Хазарика 2011 жылы Мумбайдағы Кокилабен Дхирубай Амбани ауруханасы мен медициналық зерттеу институтында жатты. Ол 2011 жылдың 30 маусымында жансақтау бөліміне түсті. 2011 жылдың 5 қарашасында көп органдық жеткіліксіздіктен көз жұмды. Оның денесі Гуахатидегі Судьялар алаңында қойылды және 2011 жылдың 9 қарашасында Гаухати университеті ұсынған жерде, Брахмапутра өзенінің жанында кремацияланды. Оның қаназасына шамамен жарты миллион адам қатысты.
Hazarika was hospitalized in the Kokilaben Dhirubhai Ambani Hospital and Medical Research Institute in Mumbai in 2011. He was admitted to the intensive care unit on 30 June 2011. He died of multi organ failure on 5 November 2011. His body lay in state at Judges Field in Guwahati and cremated on 9 November 2011 near the Brahmaputra River in a plot of land donated by Gauhati University. His funeral was attended by an estimated half a million people.
Мұрасы мен ықпалы
Әнші ретінде Хазарика баритон дауысымен, лирик ретінде – романтикадан әлеуметтік және саяси тақырыптарға дейінгі мәселелерді қамтыған поэзиялық шығармалар мен теңдемелермен, ал композитор ретінде – халық музыкасын пайдалануымен әйгілі болды. Бангладеште өткізілген сауалнамада оның «Manush Manusher Jonno (Адамзат – адамзат үшін)» әні Бангладеш Республикасының Мемлекеттік Әнұранынан кейін екінші орынды иеленді. Оның ең танымал шығармаларының бірнешесі – 1950-жылдардың басында Нью-Йоркте танысқан Пол Робсоннан үйренген афроамерикандық рухани әндерінің бейімделулері. Оның «Bistirno Parore» әні Пол Робсонның «Ol' Man River» әнінен күшті ықпал алған. Өмірі бойында, 1986 жылы Гувахати қаласындағы Низарапар тұрғын үйінде, марқұм Ваескурни Бора мен Арнаб Жан Деканың бірлескен режиссерлігімен «Мен – саяхатшымын» (Moi Eti Zazabor) атты толық метражды деректі фильмнің түсірілімі басталды. Бұл фильмге музыканы 5 рет Халықаралық үздік музыка сыйлығын жеңіп алған, тек қана ассамдық музыкант, әнші, композитор және ән жазушы Джим Анкан Дека жазды, ол сонымен қатар осы фильмнің бас ассистент режиссері болды. Келесі екі онжылдық бойында бірлескен режиссерлер, марқұм Бора мен Дека, фильм үшін оның Үндістанның түкпір-түкпіріндегі түрлі қоғамдық шаралардағы тірі өнерін, сондай-ақ оның жеке және әлеуметтік өміріндегі көптеген сәттерді түсірді. Арнаб Жан Дека фильм үшін оның өмірі мен шығармашылығы туралы ұзақ сұхбаттар алды, олар әртүрлі ірі қалалар мен Ассамның шалқарына саяхаттары кезінде жазылған. Фильм 1986 жылдан бері түсіріліп келеді, қазіргі уақытта Бомбей (Мумбай), Калькутта (Колката) және Мадрас (Ченнай) қалаларындағы киностудияларда 16 сағаттан астам материал сақталған. Фильмді доктор Бхупен Хазариканың тірі кезінде, 2008 жылы көрсету жоспарланған. Алайда, 2008 жылдың қараша айында режиссерлердің бірі Ваескурни Бораның күрт қайтысынан кейін түсірілім тоқтатылды. Соңында, доктор Хазариканың қайтысынан кейін, аман қалған режиссер Арнаб Жан Дека фильмді аяқтау және оны ағылшын, ассам, бенгал және хинди тілдерінде көпшілік назарына ұсыну үшін қажетті жұмыстарды жүргізіп жатыр, бұл жұмыстарға марқұм Ваескурни Бораның жесірі Назма Бегум және доктор Хазариканың отбасы мүшелері, оның ішінде әйелі Приям Хазарика мен Теж Хазарика қолдау көрсетуде. Осы арада, осы маңызды деректі фильмнің түсірілімі кезіндегі есте қаларлық оқиғалар туралы екі кітап жазылды, олардың авторы – режиссер Арнаб Жан Дека, кітаптардың атауы «Anya Ek Zazabor» және «Mor Sinaki Bhupenda». Бірінші кітап 1993 жылдың ақпанында, Үндістан кинофедерациясының президенті, әлемдік рекордты тікелей ұстаған «Шолай» фильмінің продюсері, доктор Бхупен Хазариканың ұйымдастырған ресми шарасында жарияланды.
As a singer, Hazarika was known for his baritone voice; as a lyricist, he was known for poetic compositions and parables which touched on themes ranging from romance to social and political commentary; and as a composer, for his use of folk music. In a poll conducted in Bangladesh, his song, Manush Manusher Jonno (Humans are for humanity)' was chosen to be the second most favorite number after the National anthem of Bangladesh. Some of his most famous compositions were adaptations of American Black Spiritual that he had learned from Paul Robeson, whom he had befriended during his years in New York City in the early 1950s. His famous song "Bistirno Parore" is heavily influenced by Ol' Man River sung by Paul Robeson. During his lifetime, a full length documentary feature biopic film on his life titled Moi Eti Zazabor('I am a Wanderer') jointly directed by Late Waesqurni Bora and Arnab Jan Deka was launched in 1986 at his Nizarapar residence in Guwahati city. Music for this biopic film has been scored by 5 time International Best Music Awards winner only Assamese musician, songwriter, composer and singer Jim Ankan Deka, who also worked as Chief Assistant Director of this film. During the next two decades, the joint directors Late Bora and Deka shot him live for the film during his various public performances all over India, as well as many private moments in his domestic and social life. Arnab Jan Deka also extensively interviewed him regarding his life and its creative aspects for the film, which had been recorded during their joint travel to different metropolises and remote corners of Assam and rest of India. The film has been under production since 1986 with film negative footage of more than 16 hours currently preserved in different film laboratories in Bombay (Mumbai), Calcutta (Kolkata) and Madras (Chennai). The film was targeted for public release during the lifetime of Dr Bhupen Hazarika in 2008. But the production was halted after sudden demise of one of the co directors Waesqurni Bora in November 2008. Eventually, after the death of Dr Hazarika, the film's subject, the surviving co director Arnab Jan Deka is currently carrying out necessary works to finish the film at the earliest and release for public consumption in several language versions including English, Assamese, Bengali and Hindi, with support from Late Waesqurni Bora's widowed wife Nazma Begum and Dr Hazarika's bereaved family members including his wife Priyam Hazarika and Tej Hazarika. Meanwhile, two books describing the unforgettable experiences of the making of this milestone biopic film had been authored by its co director Arnab Jan Deka titled Anya Ek Zazabor and Mor Sinaki Bhupenda, first of which had been officially released in February 1993 by Late G P Sippy, then President of Film Federation of India and producer of world record holder Hindi film Sholay at a public function organised by Dr Bhupen Hazarika himself.