Кіріспе

Моулинс триптихi, шамамен 1498 жыл, майлы бояу, ағаш панель, Моулинс соборы.

Жан Хей (немесе Жан Хей) (шамамен 1475 – 1505 жылдары өркендеген), қазіргі уақытта бұрынғы Мулен шебері деп белгілі суретшімен бірдей екені қабылданды, Францияда және Бургундия герцогтығында жұмыс істеген, сондай-ақ Бурбон герцогтарының сарайымен байланысы бар ерте Нидерланд суретшісі.

Өмір жолы және шығармашылығы

Гей туралы көп мәлімет жоқ, оның стилі Гюго ван дер Гоеспен оқыған болуы мүмкін деген пікірлерге себеп болды. Ол өмірінің соңғы жылдарын Парижде өткізген болуы ықтимал. Гейдің ең белгілі туындысы – Моулин соборындағы триптих, ол 15 ғасырдың соңында жасалған. Орталық бөлігінде періштелерге табынған Мадонна мен Бала бейнеленген, екі жағында герцог Пьер II және герцогиня Анна де Божо мен олардың қызы Сузаннаның портреттері орналасқан. Триптихтің сақталу деңгейі көбінесе өте жақсы, бірақ 1830 жылдарға дейін қанаттарының жоғарғы және төменгі бөліктері қиылып қысқартылған (сол қанаты төменгі жағынан, оң қанаты жоғарғы жағынан).

Таңдаушының кім екенін анықтау

1902 жылы Брюггеде өткен «Фламанд примитивтерінің көрмесіне» дейін Моулинс триптихының суретшісінің аты белгісіз болды, бірақ өнер тарихшылары осы суретшінің қолынан шыққан басқа да көптеген туындыларды анықтады. Жорж Хулин де Лу алғаш рет Леон де Сомзе коллекциясынан алынған Мария Магдалинаның киімдері мен жеңдерін Моулинс триптихымен салыстырып, осы суретші мен париждік Жан Перреалдың арасындағы байланысты анықтады. 1961 жылы Мадлен Хюйе д'Истрия жазған «Моулинс шебері» атты алғашқы монографиясында бұл суретшінің шын мәнінде болмағаны және оған дәстүрлі түрде жатқызылатын туындылардың барлығына 12-ден астам суретші жауапты екендігі айтылды. Шебердің кім екені Бельгия Корольдік Көркем өнер музейлеріндегі (Брюссель) зақымдалған «Тікенді тәжді Мәсіх» (1494) картинасының артындағы жазу табылып, суретшінің аты Жан Хей, «тевтоник» және «ерекше суретші» (лат. *pictus egregius*) деп көрсетілгеннен кейін анықталды, ал картинаның тапсырыс берушісі корольдің хатшысы және Бурбон әулетінің өкілі Жан Кюейлет екені белгілі болды. Бұл картинаның стилі Мюльн шеберіне жатқызылатын туындылармен үлкен ұқсастықтарды көрсетеді. Сонымен қатар, 1502–03 жылдарға қатысты сақталған мәліметтер сарай суретшісінің аты Жан екенін көрсетеді; бұрын сенімді деп есептелген Жан Перреал және Жан Прево (лиондық суретші, витраж өнерінде жұмыс істеген) сияқты кандидаттар кейінгі зерттеулер нәтижесінде негізсіз болып шықты. «Тевтоник» немесе «неміс» термині сол кезде фламандтарды да қамтыды.