Кіріспе

Хазарияның Ханука ханы – 9-шы ғасырдың ортасынан соңына дейін билік еткен хазар ханы. Ханука – Обадияның бауыры және оның шөбересі Манассе I-ден кейін таққа отырды. Оның билік кезеңінен заманауи жазбалар жеткен жоқ; алайда, ол Хисдай ибн Шапрут пен хазар патшасы Иосиф арасындағы хат алмасу арқылы белгілі. Оның есімін атаған жалғыз құжаттың тарихи дұрыстығы мен нақтылығы күмәнді. Ханукадан кейін оның ұлы Ысқақ билікке келді.

Билік

Ол Обадияның бауыры саналады, және бұл Жүсіп патшаның хатында расталған. 825 жылы Менаше I қайтыс болғаннан кейін, Туған қаған жаңа қаған болып сайланды. Ол шамамен 830 жылы тақтан түсірілді, бірақ кейін Хануканың құлатылған қағанмен және оның одақтастарымен (угриялықтар мен поляктармен) күресі 830-шы жылдар бойына жалғасты. Ханука Тарханды қаған ілебі ретінде тағайындап, Обадия заманындағыдай тәртіп орнатты. Хануканың Лебедий басқаратын венгр бірлестігіне және Поляна тайпалар одағына билігін қайтаруға жасаған тыңайыстары сәтсіз аяқталды. Сондықтан Ханука Византия империясымен одақты жаңартты, император Теофилден 837 жылға дейін Дон өзенінде Саркель бекінісін салған шеберлерді алды, ол бұрынғы қаған Туван, венгрлер және поляктардың шабуылына қарсы қорғаныс қызметін атқарды. Ол сонымен қатар Дондағы хазар сауда және қолөнер орындарын дамытуға кірісті. Осымен қатар, хазар билеушісі Византияның Херсонес және Батыс Қырымдағы билігін мойындады. Ханука шамамен 840 жылы немесе одан кейін қайтыс болды. Оның ұлы Исаак I билікті мұра етті.