Кіріспе

Нитрозобензол — C6H5NO формуласына ие органикалық қосылыс. Ол классикалық органикалық нитрозо қосылыстарының бірі. Оның функционалдық тобына тән ерекшелік — ол ашық сары түсті димерімен тепе-теңдікте болатын қою жасыл түсті зат. Мономер де, димер де диамагниттік қасиетке ие.

Мономер-димер тепе-теңдігі

Нитрозобензол және басқа нитрозоарендер әдетте мономер-димер тепе-теңдігіне қатысады. Димерлер көбінесе қатты күйде басым болады, ал терең түсті мономерлер сұйытылған ерітіндіде немесе жоғары температурада басым. Димерлер Ar(O−)N+=N+(O−)Ar формуласымен көрсетілуі мүмкін. Олар N–N екі байланысының болуына байланысты цис және транс изомерлері түрінде кездеседі. Димерлер кейде азобензол диоксидтері деп аталады. Цис-транс изомерлену мономердің аралық қатысуы арқылы жүзеге асады. Нитрозобензолдың өзінің метастабильді мономерлік түрі салқын бетке сублимациялау арқылы алынуы мүмкін. Мономерлік материал молекулалық салмағы төмен болғандықтан іріктеп сублимацияланып, салқын бетте жылтыр, қою жасыл түсті кристалдар түрінде жиналады. Уақыт өте келе мономерлік материал димеризацияланып, бастапқы азобензол диоксидін ақшыл сары түсті қатты зат ретінде береді. Ле-Шателье принципіне сәйкес, нитрозобензол ерітінді фазасында мономер мен димердің динамикалық тепе-теңдіктегі қоспасы түрінде болады, оның құрамы температураға (мономер жоғары температурада басым), концентрацияға (мономер төмен концентрацияда басым) және ортаның табиғатына (газ фазасы немесе еріткіш) байланысты.