Кіріспе

Ристоцетин – Amycolatopsis lurida-дан алынатын гликопептидті антибиотик, бұрын стафилококк инфекцияларын емдеу үшін қолданылатын. Қазіргі уақытта клиникалық тәжірибеде қолданылмайды, себебі ол тромбоцитопения мен тромбоциттердің агглютинациясын тудырады. Бүгінде ол тек in vitro жағдайларда осы функцияларды зерттеу үшін, мысалы, фон Виллебранд ауруы (vWD) және Бернард-Сульер синдромы сияқты ауруларды диагностикалау үшін ғана қолданылады. Ристоцетиннің әсерінен тромбоциттердің агглютинациясы тек фон Виллебранд факторының мультимерлері болғанда ғана жүзеге асады, сондықтан егер ристоцетин фактор жетіспейтін қанға (немесе оның рецепторына) қосылса, тромбоциттер бірігіп жабыспайды. Белгісіз механизм арқылы ристоцетин антибиотигі фон Виллебранд факторын тромбоцит рецепторының Ib (GpIb) гликопротеінімен байланысуға итермелейді, сондықтан ристоцетинді қалыпты қанға қосса, ол агглютинацияны тудырады. vWD-ның кейбір түрлерінде (2B және тромбоциттерге қатысты типтерінде) пациенттің тромбоциттерге бай плазмасын қолданғанда, ристоцетиннің тіпті өте аз мөлшері де тромбоциттердің агрегациясын тудырады. Бұл парадокс осы типтердегі пайдалы мутациялармен түсіндіріледі, олар vWD жоғары молекулалық салмақты мультимерлердің тромбоциттердегі рецепторларына (гликопротеин Ib (GPIb) рецепторларының альфа тізбектеріне) күштірек байланысуына себеп болады. 2B типті vWD жағдайында пайдалы мутация фон Виллебранд факторына (VWF геніне) қатысты, ал тромбоциттерге қатысты vWD жағдайында мутацияның нысаны рецептор болып табылады (GPIb). Бұл байланыстың күшеюі vWD-ны тудырады, өйткені жоғары молекулалық салмақты мультимерлер плазмадағы айналымнан шығарылады, себебі олар пациенттің тромбоциттеріне бекініп қалады. Сондықтан, егер пациенттің тромбоциттері аз плазмасы қолданылса, ристоцетин кофакторының талдауы формалинде бекітілген стандартталған тромбоциттерді (яғни, қалыпты донорлардан алынған және формалинде бекітілген жинақталған тромбоциттерді) агглютинацияламайды, бұл басқа vWD түрлеріне ұқсас. Ристоцетин талдауының барлық түрлерінде тромбоциттер талдау жүргізілгенге дейін формалинде бекітіледі, бұл тромбоциттер гранулаларында сақталған фон Виллебранд факторының босап, тромбоциттердің жинақталуына қатысуын болдырмау үшін жасалады. Осылайша, ристоцетин кофакторының активтілігі тек плазмадағы фактордың жоғары молекулалық мультимерлеріне ғана байланысты.