1959 ж. Гвинея-Бисаудағы Пиджигитидегі қырғын: Португал полициясы ереуілші жұмысшыларды атып тастады. 25-тен астам адам қаза болды, тәуелсіздік күресі күшейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1959 жылы Португалиялық Гвинеяның Бисау қаласында мемлекеттік полиция (PIDE) ереуілдегі жұмысшыларды жаппай өлтірді. Пиджигуити қырғыны (кейде Пиджигуити деп те жазылады) – 1959 жылдың 3 тамызында Португалиялық Гвинеяның Бисау қаласындағы Бисау портының Пиджигуити доктарында болған оқиға. Порт жұмысшылары жалақыны көтеру талабымен ереуілге шықты, бірақ басқарушы PIDE, португалиялық мемлекеттік полицияға шақырды, олар халыққа оқ атып, кем дегенде 25 адамды өлтірді. Үкімет Гвинея және Кабо-Верде тәуелсіздігі үшін Африкалық партия (PAIGC) революциялық тобын кінәлады және оның бірнеше мүшелерін қамауға алды. Бұл оқиға PAIGC-ті зорлықсыз қарсылық науқанын тоқтатуға мәжбүр етті, нәтижесінде 1963 жылы Гвинея-Бисау Тәуелсіздік соғысы басталды.
1959 mass killing of striking workers by state police (PIDE) in Bissau, Portuguese Guinea
The Pidjiguiti massacre (also spelled Pijiguiti) was an incident that took place on 3 August 1959 at the Port of Bissau's Pijiguiti docks in Bissau, Portuguese Guinea. Dock workers went on strike, seeking higher pay, but a manager called the PIDE, the Portuguese state police, who fired into the crowd, killing at least 25 people. The government blamed the revolutionary group African Party for the Independence of Guinea and Cape Verde (PAIGC), arresting several of its members. The incident caused PAIGC to abandon their campaign of nonviolent resistance, leading to the Guinea Bissau War of Independence in 1963.
Өмірбаян
1950 жылдары португалдық Companhia União Fabril конгломераты Casa Gouveia деп аталатын еншілес компаниясы арқылы Пиджигуити доктеріндегі коммерцияның көп бөлігін бақылады. Португалияның отаршылдық үкіметі сол жылдары аймақтағы отаршылдыққа қарсы және тәуелсіздік көзқарастарын басу үшін бірқатар реформалар жүргізгенімен, төмен жалақы мен нашар жұмыс жағдайлары әлеуметтік толқулардың ынталандырғышы болып қала берді. Casa Gouveia компаниясының қызметкерлері арасындағы алғашқы ірі док жұмысшыларының ереуілі 1956 жылдың 6 наурызында болды. Осы оқиғада Португалияның қауіпсіздік күштері мен ПИДЕ (саяси полиция) ереуілші жұмысшыларға күш қолданбауға бұйрық алды, бұл қақтығыстың ушығуын болдырмау мақсатында жасалған болжам. Жұмысшылар осы жағдайды сезініп, доктерді күшпен басып алуға тырысты, соның салдарынан полиция күштері қосымша шақырылды. Біраз уақыттан кейін ұсталғандар болды, бірақ бұл оқиға полицияны ұятқа қалдырды. 1956 жылғы ереуіл жалпы алғанда сәтсіз аяқталды және жалақы деңгейі өте төмен қалды. Порт жұмысшылары арасындағы наразылықтың үдеп бара жатқаны жоғары лауазымды отаршылдық шенеуніктерге де анық болды, оның ішінде армияның мемлекеттік хатшысы Франсиско да Коста Гомес 1958 жылдың соңында док жұмысшыларының көтерілісі болуы мүмкін екенін айтты және тұрақтылықты сақтау үшін губернаторға жұмысшылардың жалақы талаптарын қанағаттандыруды кеңес берді. Алайда, бұл кеңеске ешқандай шара қабылданбады. 1959 жылдың шілде айының соңында келесі ереуілге дайындық жұмыстары ұйымдастырылды, жұмысшылар нақты мәселелерді талқылау үшін док маңындағы пальма ағаштарының астында жиналды. Шындығында, Амилкар Кабрал кейде бұл оқиғаны «Пиджигуити догінің қырғыны» деп атады.
In the 1950s, the Portuguese conglomerate Companhia União Fabril controlled much of the commerce on the Pijiguiti docks through a subsidiary called Casa Gouveia. Although the Portuguese colonial government had enacted a number of reforms in these years to try and quell the growing anti colonial and pro independence sentiments in the region, low wages and poor working conditions still served as catalysts for social unrest. The first major dock workers' strike by employees of Casa Gouveia occurred on 6 March 1956. On this occasion, the Portuguese security forces and PIDE (political police) were ordered not to use force against the striking workers, presumably to avoid escalating the conflict. The workers, realizing this development, attempted to take the docks by force, and police reinforcements were required. Arrests were eventually made, but the episode left the police humiliated. The 1956 strike was overall unsuccessful, and wages remained extremely low. The continued growing unrest among the port workers was evident even to high ranking colonial officials, including Army Under Secretary of State Francisco da Costa Gomes who remarked in late 1958 that a dock workers' revolt was likely and advised the governor to grant the wage demands of the workers in the interest of stability. This advice, however, was never acted upon. Preparations for another strike were organized in late July 1959, with workers meeting under the quay palm trees to discuss the specifics. Indeed, Amílcar Cabral sometimes referred to the incident as "the massacre of Pijiguiti Quay".
Қазалау
3 тамыз күні таңертең порт жұмысшылары "Каса Гувея" компаниясының басқарушысы Антонио Каррейрамен еңбекақыны көтеру мәселесін талқылау үшін кездесуге дайындалып жатты. Егер талаптары орындалмаса, сағат 15:00-де жұмысты тоқтатуға бұрыннан келісіп алған. Кездесу жемісті болмады, жұмысшылар жоспарланғандай жұмысты тоқтатты. Каррейра ПИДЕ-ні шақыртты, олар сағат 16:00 шамасында келді және жұмысшылардан жұмысты жалғастыруды талап етті. Ереуілшілер бас тартты және кемежай қақпаларын жауып, өздерін жапты. Ереуілшілер ескектер мен гарпундарды ұстап, полицияның шабуылына кедергі келтіруге тырысты.
On the morning of 3 August, the dock workers were set to meet with Antonio Carreira, the manager of Casa Gouveia, to negotiate their wage increase. They had decided beforehand to stop working altogether at 3 o'clock in the afternoon should their demands not be met. The meeting did not prove fruitful, and the workers ceased their labour as planned. Carreira summoned the PIDE who arrived around 4 o'clock and demanded the workers resume their work. The strikers refused, and proceeded to barricade themselves in by closing the gates to the quay. Brandishing oars and harpoons, the strikers armed themselves in an attempt to deter the police from rushing in.
Салдары
Билік ПАИГК-ті жұмысшылар арасында наразылық қоздыруда айыптап, партияның қолдаушылары өз мақсаттарына жету үшін ұзақ мерзімді стратегияларын қайта қарастыруға мәжбүр болды. 1959 жылдың қыркүйегінде Кабрал мен бірнеше ПАИГК мүшелері Бисауда кездесіп, қаладағы бейбіт наразылықтың өзгеріс әкелмейтініне келісті. Олар тәуелсіздікке жетудің жалғыз үміті қарулы күрес екеніне қорытынды жасады.
The authorities blamed the PAIGC of fomenting discontent among the workers, and the party's supporters had to rethink long range strategies for achieving their goals. In September 1959 Cabral and several PAIGC members met in Bissau and decided nonviolent protest in the city would not bring about change. They concluded that the only hope for achieving independence was through armed struggle.
Еске алу
3 тамыз Гвинея-Бисауда жаппай қырғын болған күнді еске алу күні болып табылады. Кемежай маңында қаза тапқандарға арналған ескерткіш ретінде орнатылған үлкен қара муштум, "Тимбаның қолы" деп белгілі.
The day of the massacre, 3 August, is a public day of remembrance in Guinea Bissau. Near the docks, there is now a large black fist known as the Hand of Timba which was erected as a memorial to those killed.