Кіріспе

Пацифисттік нанымдарға байланысты салық төлеуден бас тарту

Әскери салық салуға көңілдік қарсылық (COMT) – көптеген үкіметтердің әскери қызметке шақырудан бас тартушыларға беретін жеңілдіктерді салық салу саласына таратуға тырысатын құқықтық теория. Бұл көңілдік қарсылық білдірушілерге салық төлемдерінің әскери мақсаттарға жұмсалмайтынын талап етуге мүмкіндік береді. Кейбір салық төлеуден бас тартушылар КОМТ құқығының заңды түрде мойындалуын жақтайды, ал басқалары өз ұстанымының заңдық бекітілуіне қарамастан, көңілдік қарсылық білдіреді.

Терминология

Салық саласында, салық төлемін нақты бір мақсаттан шектеу немесе салық төлемін нақты бір мақсатқа бағындау ипотека деп аталады.

Тарихи прецеденттер мен заңнамалық ұсыныстар

Жалпы алғанда, ипотекалық несиелер саласында бұрыннан қалыптасқан прецеденттер бар: олардың ішінде АҚШ-та көлік инфрақұрылымын қаржыландыруға бөлінетін жанармай салығы бар. Әскери салаға қатысты ипотеканың ерекше түрінде кем дегенде бір заңды, үкіметтік тарихи прецедент болды: 1841 және 1849 жылдар аралығында Үстірт Канадада сегіз жыл бойы милиция міндеттемесіне байланысты «балама салық» болды, бұл туралы төмендегі цитатадан көруге болады: 1793 жылы Үстірт Канаданың губернаторы Джон Грейвс Симко меннониттерге, квакерлерге және Мәсіхшілерге Канадаға көшіп келулерін ынталандыру мақсатында милиция міндеттемесінен босатуды ұсынды. Бірақ олар өздерінің орнына басқалар қызмет ете алуы үшін төлем жасауға міндетті болды. 1841 жылы, көп жылдық лоббилеуден кейін, үкімет бұл салықты қоғамдық жұмыстарға жұмсауға келісті. 1849 жылы салық жойылды. Жоғарыдағы цитатада «милиция міндеттемесі» үшін салық төленгені айтылған, ал милиция жабдықтары және т.б. туралы ештеңе жазылмаған. Осы тұрғыдан алғанда, оны ар-ожданнан бас тартушыларға арналған азаматтық қызметтің тағы бір түрі деп қарастыруға болады. Дегенмен, бұл салық әлі де прецедент болып саналады, себебі салық салу жүйесіне өзгеріс енгізілді (балама азаматтық қызметті міндетті етудің орнына). 1960 жылдары АҚШ-та квакерлер тобы ар-ожданнан бас тартушыларға салықтарын АҚШ Қаржы министрлігіне емес, ЮНИСЕФ-ке төлеуге мүмкіндік беретін заң жобасын жасады. АҚШ-та 1972 жылдан бері Конгресте «Бейбітшілік салық қоры» құру туралы заң ұсынылып келеді. 2021 жылғы жағдай бойынша, ағымдағы ұсыныс «Діни бостандық және бейбітшілік салық қоры» заңы деп аталады. Осыған ұқсас заңдар көптеген басқа елдерде де қарастырылуда, ал мұндай заңдарды қолдау мақсатындағы халықаралық науқан 1975 жылы басталды, бірақ ешбір ел салық төлеушінің салықтарын әскери мақсаттарға ғана бағыттауға заңдық құқығын мойындамайды. 1983 жылы Канада Парламентіне заң жобасы ұсынылды, содан бері бірнеше заң жобасы ұсынылды, бірақ қабылданбады. Жаңа демократиялық партиясының депутаты Билл Сиксай 2005 жылдың мамырында C 397 (38-ші Парламент) және 2009 жылдың мамырында C 390 (40-шы Парламент) заң жобаларын ұсынды. Бұл заңның соңғы нұсқасы 2011 жылы C 363 заң жобасы ретінде пайда болды. Бұл – Жаңа демократиялық партиясының депутаты Алекс Атаманенко ұсынған жеке заң жобасы. Ол COMT-ға (әскери қызметке қарсы шығушылар) мүше болып тіркелген канадалықтардың табыс салығын арнайы шотқа аударуды, оны Парламенттік бюджеттік кеңсе жыл сайын тексеруді және тек бейбітшілік құру мақсатында ғана пайдалануды көздеді. Армияға қызмет етуден бас тартушылар Канадалық кіріс агенттігіне тіркелуге мүмкіндік алатын еді, сонда олардың салығы әскери салаға бағытталмайтын еді.

Қарсылық

COMT-қа қатысты бірнеше жиі кездесетін қарсылықтар бар. Кейбір адамдар тіпті әскери қызмет және қазыналық шақыруға қатысты ар-ожданға қарсылықты заңмен тануға да қарсы шығады, барлық азаматтар ел қажет еткен кезде әскерде болуға міндетті екенін, ал ешкімнің ар-ождан негізінде ерекше үміттенуі керек емес деп есептейді. Бұл аргумент COMT-ге де сол сияқты, немесе одан да нашар қолданылады. Басқалары COMT-ні іске асырудың өте қиын болатынын айтады. Тағы бір көп кездесетін қарсылық – егер COMT-ге рұқсат берілсе, ол жеке салық төлеушілерге салық қаржыландыратын кез келген іс-әрекетке, мысалы, мемлекеттік білім беру мен денсаулық сақтауға қатысты үлес қоспауға жалпы еркіндік құратын үрдіс жасап, соның нәтижесінде заңдық прецеденттер тудырады. Анархистер үкіметке қаржы жұмсау – зорлық-зомбылықты қаржыландыру екенін мәлімдейді, сондықтан толыққанды пацифистік намыспен салықтан бас тарту – толық салық төлеуден бас тарту болып табылады.

Ар-ұжданнан бас тартқан салық төлеушілердің қарсылықтары

Кейбір салық төлеушілердің COMT-ке (ар-ождан бойынша салық төлеуден бас тартуға) қатысты пікірлері өзгеше. Олардың ойынша, қазірге дейін ұсынылған заң жобалары COMT-ны заңдастырса, керісінше, ар-ожданға қарсылық білдірушілерді бұрынғыдан да көп соғысқа қаржы жұмсауға итермелейтін парадоксалды нәтижеге алып келуі мүмкін. Олар үкіметтің бюджетінде ақшаны оңай түрде бір жерден екінші жерге жылдыру қабілетін, сондай-ақ қаржы жетіспесе, қарыз алу мүмкіндігін атап көрсетеді. Егер бұрын салық төлеуден бас тартқан ар-ождан иесі "бейбітшілік салық қорына" төлемдер жасаса, бұл үкіметке қосымша қаржы жұмсауға мүмкіндік береді, ал оның салдары ретінде әскери шығындар артуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-тағы діни бостандық және бейбітшілік салық қоры туралы заң үкіметтің салық түсімдерін арттырады, бірақ бұл қаражаттың қаншасы немесе қандай пайызы әскери мақсаттарға жұмсалатынына өзгеріс енгізбейді. Бұл сыншылар пікірінше, ар-ожданға қарсылық білдіруді әскери қызметке теңеу – қателік. Ар-ожданға қарсылық білдіруші адам қару алып, кісі өлтірмейді. Мүмкін, оның орнына басқа адам шақырылса да, ар-ождан иесі оған қатыспайды. Ал бейбітшілік салық қорына төлем жасаушы, қарапайым салық төлеуші сияқты, сомасын толық төлейді, бірақ ақшасы бейбіт мақсаттарға жұмсалған деген сезімде болады. Бұл үкіметтің ар-ождан иесіне, олар да басқалар сияқты қару алып, жауға шабуыл жасауы керек екенін айтқанымен тең, бірақ егер олар кісі өлтірсе, оны өз есебіне жазбауға рұқсат беруіне ұқсайды. Тағы бір қарсылық – COMT-ны заңдастыру оны жамандыққа қарсы наразылық немесе күреске емес, оның орнына онымен келісімге келтіруге айналдырады. Бір христиан салық төлеуден бас тартушы былай деп жазды: "Дүниелік басымдықтарға сөзбен де, іспен де қарсылық білдіру керек. Егер қарсылық білдірушілік әрекеттер заңмен рұқсат етілсе, олар аз немесе ешқандай наразылық тудырмайды. Егер олар саналы түрде заңсыз болса, онда олар әлемнің құндылықтарымен келіспеуді нақты көрсетеді. Соңғысы мемлекеттің назарына түседі, ал біріншісі – түспейді."