Кіріспе

Calyptra туысы – Erebidae тұқымдасының Calpinae кіші тұқымдасына жататын көбелектер тобы. Олар Кальпини тайпасының мүшесі болып табылады, оның нақты шекарасы анық емес, бірақ оған қазіргі уақытта Calpinae-ге жатқызылатын, жемістерді тесіп жейтін немесе көз айналасында жиі кездесетін басқа да туыстар кіреді.

Этимология

Бұл түрлердің көпшілігіне берілген жалпы атау – вампир көбелек, олардың омыртқалы жануарлардың қанын сору әдетіне байланысты. Жақында жасалған зерттеуге сәйкес, олардың кейбіреуі (C. thalictri) тіпті тері арқылы адам қанын іше алады. Дегенмен, бұл көбелектер адамдарға ешқандай қауіп келтірмейді деп есептеледі.

Тіршілік ету ортасы

Кейінгі жылдары Калиптра шыбығының қоныс аумағын өзгертетіні байқалды; Калиптра таликтри түрі бастапқыда Малайзия, Урал және Оңтүстік Еуропаға тән болған, бірақ Солтүстік Еуропада да кездеседі. 2000 жылы олар Финляндияда, ал 2008 жылы Швецияда, одан да батысқа қарай табылған. Швециядағы байқау Стокгольмнің солтүстігіндегі Скутскэрде жасалды, ал Финляндиядағы кездесулер көбірек тіркелді. Ол Оңтүстік Финляндияда, әсіресе оңтүстік-шығысында таралған. Калиптра көбінесе көлдер, тоғандар сияқты сулы жерлерде мекендейді. Олар суға тартылады, себебі ол ылғалды және жылы болады. Сонымен қатар, олар ауада жылдам және тиімді ұша алады, бұл оларға тамақ іздеуге көмектеседі. Күндіз әдетте белсенді болмаса да, түнде салқындағанда олар белсенділік көрсетеді. Calyptra thalictri шыбығын жайылымдық рута (медоўніца) өсімдігімен байланыстыруға болады.

Теріге ену

Жәндіктердің сүтқоректілердің терісін тесуі мысал ретінде шыбын-шіркейлер сияқты жануарларда кең таралған, бірақ көбелектер бұқа сияқты жануарлардың терісіне ену үшін арнайы дамыған сорғысын қолданады. Малайзияда екіге бөлінген, іші қуыс сорғысы бар түр байқалды. Жәндік сорғысын бір жақтан екінші жаққа қарай қозғап, теріге тигенше қысым түсіреді. Содан кейін, ол сорғыны теріге тереңірек енгізу үшін басын шайқап қозғалтады. Жәндіктің қан қысымы сорғыдағы тікпелерді көтеріп, оның оңай жұлынып кетпеуіне мүмкіндік береді. Бұл қабілет тек аталық көбелектерде ғана байқалады, шыбын-шіркейлерде керісінше, аналықтары қан ішеді. Көбелектердің жануарлардың терісін тесіп, қан ішу қабілеті бұрын жемісті тесіп, шырын іздеу қабілетінен пайда болған болуы мүмкін. Осылай тесілген адам терісі қызарып, бірнеше сағат бойы ауыруы мүмкін, содан кейін қышымалы бөртпе пайда болады. Шағуы шыбын-шіркей шағуынан ауыр болғанымен, көбелектер адамдарға қауіпті емес. Азияда көбелектердің адамдарды шаққандығы туралы хабарлар болған. Алайда, 1999 жылдың жазында ғана орыс ғалымы Владимир Кононенко бұл көбелек түрінің адам қанымен қарнының ішін толтыра алатынын байқады.