Кіріспе

Оңтүстік көпірдің астындағы бөлмелер

Эдинбург қақпалары немесе Оңтүстік көпір қақпалары – Шотландияның Эдинбург қаласындағы Оңтүстік көпірдің он тоғыз аркасының астында пайда болған бөлмелер кешені. Бұл құрылыс 1785 жылғы Оңтүстік көпір заңының бір бөлігі болды және 1788 жылы аяқталды. Шамамен 30 жыл бойы бұл бөлмелер таверналар, аяқ киім шеберлері мен басқа да қолөнершілердің шеберханалары, сондай-ақ саудагерлердің тауар сақтау орындары ретінде пайдаланылды. Кейінірек бұл жер үйсіздер мен заңсыз құмар ойындары, заңсыз виски құю және, әңгімелерге сүйенсек, мәйіттерді ұрлап әкетушілердің түнде мәйіттерді сақтау ортасына айналды. Алайда, Берк пен Хейр атты серийлі кісі өлтірушілердің бұл бөлмелерді пайдаланғанына ешқандай дәлел жоқ. Бөлмелердегі жағдай нашарлаған сайын, негізінен ылғалдылық пен нашар ауа сапасының салдарынан, 1820 жылдары кәсіпкерлер кетіп, Эдинбургтің ең кедей халқы осы жерге қоныстанды, бірақ шамамен 1860 жылға қарай олар да кетіп қалған болуы мүмкін. Адамдар мұнда тұрғандығы 1985 жылы жүргізілген қазба жұмыстары кезінде ғана анықталды, сол кезде ойыншықтар, дәрі-дәрмек құтылары, тарелкалар және адамдардың тұрғандығын көрсететін басқа да заттар бар қоқыс үйінділері табылды.

Өмірбаян

Эдинбург 18 ғасырдың соңында дамитын қала болды және кеңеюді жеңілдету үшін екі көпір салынды, Солтүстік көпір және Оңтүстік көпір, жергілікті тұрғындар бұларды "Көпірлер" деп атады. Оңтүстік көпір, Хай-стрит пен Оңтүстік жақтағы дамитын Эдинбург университеті арасындағы Коугейт шатқалын көтеру үшін салынды, ол алғаш рет 1775 жылы ұсынылған, бірақ жұмыс 1785 жылдың тамызында ғана басталды. Эдинбургтің Оңтүстік көпіріне Ескі қаладан Оңтүстік жаққа қарапайым өткел ретінде қарауға болмайды. Шын мәнінде, бұл Эдинбургтің алғашқы мақсатты түрде салынған сауда көшесі болды, сондықтан мүмкіндігінше көп кеңістік пайдаланылды. Көпірдің өзі он тоғыз аркалы виадук, бірақ бүгінде тек бір аркасы ғана көрінеді, ол "Коугейт аркасы". Қалған он сегіз арка тұрғын үйлердің артына жасырылып, осы аймақты саудалық аудан ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. Көпірдің жасырын аркаларына өндіріс үшін қосымша қабаттар салынды. Барлығында Оңтүстік көпірдің астында шамамен 120 бөлме немесе "күрменің" орналасқан, олардың көлемі екі шаршы метрден қырық шаршы метрге дейін жетеді.

Эдинбург күмбездерінің қазіргі қолданылуы

Коугейт аркасының солтүстік жағындағы қуыстар бірнеше туннельдер мен қуыстарды құрайды және көбінесе әуесқойларға арналған экскурсиялар үшін пайдаланылады. Коугейт аркасының оңтүстік жағындағы қуыстар "Кестер" және "Ровантри" деп аталатын орынды құрайды, онда жеке шаралар, тойлар, жеке тамақтану, тікелей музыка және кейде клуб кештері өткізіледі. "Кестер" ішіндегі кейбір аймақтар Оңтүстік көпірдің салынуына орын беру үшін бұрын бұзған Адам алаңының ғимараттарының қалдықтары болып табылады. Қазу жұмыстары кезінде "Кестер" ішіндегі бір бөлмеден терракота еден плиткалары, ошақ тасы және каминнің қалдықтары табылған. "Кестер" ішіндегі тағы бір бөлмеде құдық табылды. Тамыз айында Эдинбург фестивалі кезінде "Кестер" мен "Ровантри" құрайтын қуыстар, сондай-ақ әдетте пайдаланылмаған бірнеше қуыстар күн сайын 60-тан астам түрлі қойылымдар өткізілетін ірі фестиваль алаңына айналады.

Паранормальды оқиғалар туралы хабарлар

"Ghost Adventures" телешоуы бұл жер асты қоршауларын зерттеп, онда көптеген рухтармен кездескендерін мәлімдеді. 2003 жылы "Most Haunted" телешоуы да осы қоршауларда рухтар бар деп тергеу жүргізді. 3-маусым, 3-эпизод. "Most Haunted" тобы 2006 жылғы Хэллоуинге арналған "Most Haunted Live" бағдарламасы үшін қайта оралды. 2009 жылы BBC телеарнасының түсіру тобы Джо Свашпен бірге түсірілген арнайы телешоуда, Сваш түнгі уақытта қоршауларда болған кезде түсініксіз дауыстарды жазды. Сваш сол кезде дауыстарды естімеді, бірақ олар оның микрофонында жазылған. Дауыстар жазбада шамамен 20 минут бойы естіліп, содан кейін балалардың айқайы естілгеннен кейін күрт тоқтады. BBC дыбыс инженерлері бастапқыда бұл дауыстар жақын жердегі түнгі клубтардан туннельдерге жеткен болуы мүмкін деп ойлады, бірақ дауыстардың нақты көзі анықталған жоқ. Жазбалар 2010 жылдың қаңтар айында BBC Three арнасында "Джо Сваш жын-перілерге сенді" бағдарламасының бір бөлігі ретінде көрсетілді.

Халықтық мәдениетте

2023 жылдың тамызында Эдинбург Фриндж фестивалінде Vaults туралы пьесаның тұсаукесері болды. Эдинбургте тұратын драматург Дэвид Р. Фордтың "Қысқа шам" ("Brief Candle") пьесасы, Vaults-тың жасөспірім тұрғынының көзқарасынан Эдинбургтегі Ұлы өрт оқиғасын айтады.