Кіріспе
Ежелгі Үндістанның Чеди патшалығы – Кен өзені бойымен Ямуна өзенінің оңтүстігінде орналасқан Мадхья-Прадеш аймағының Бундельханд бөлігіне жататын патшалық. Оның астанасы санскрит тілінде Суктимати деп аталған. Махабхарата бойынша, Чеди патшалығын Магадханың Джарасандхасы мен Курудың Дурйодханасының одақтасы Шишупала басқарды. Ол өзінің әйелінің ұлы Васудева Кришнаның қарсыласы болды. Оны Васудева Кришна Панда патшасы Юдхиштхираның Раджасуя құрбандығы кезінде өлтірді. Накуланың әйелі Чедиден шыққан. Құрушетра соғысы кезінде танымал Чедилер: Дамагоша, Шишупала, Дриштакету, Сукету, Сарабха, Накуланың әйелі Каренумати, Дриштакетудың ұлдары. Басқа Чедилерге патша Упаричар Васу, оның балалары, патша Суваху, патша Сахаджа кірді. Алғашқы кезеңдерде оны Пурава патшалары, ал кейін елдің орталық бөлігінде Ядава патшалары биледі.
Chedi was a kingdom which fell roughly in the Bundelkhand division of Madhya Pradesh regions to the south of river Yamuna along the river Ken. Its capital city was called Suktimati in Sanskrit. According to the Mahabharata, the Chedi Kingdom was ruled by Shishupala, an ally of Jarasandha of Magadha and Duryodhana of Kuru. He was a rival of Vasudeva Krishna who was his uncle's son. He was killed by Vasudeva Krishna during the Rajasuya sacrifice of the Pandava king Yudhishthira. Nakula's wife was from Chedi. Prominent Chedis during the Kurukshetra War included Damaghosha, Shishupala, Dhrishtaketu, Suketu, Sarabha , Nakula's wife Karenumati, Dhrishtaketu's sons. Other Chedis included King Uparichara Vasu, his children, King Suvahu, King Sahaja. It was ruled during early periods by Paurava kings and later by Yadava kings in the central part of the country.
Пурандарда
Шеди тайпасы мен мемлекетін Видарбханың ұлы, Ядава әулетінен шыққан Шеди қалыптастырған. Кейін Чедиді Индраның бұйрығымен Пурурава патшасы Васу Упаричара жаулап алып, биледі. Упаричараның түкпілден келген ұрпағы – Шишупала.
Чедди ежелгі Үндістан патшалығы ретінде аталады (Бхарата Варша)
Құру панчалалар, салвалар, мадрейялар, жангалалар, сурасеналар, калингалар, водхалар, маллалар, мацьялар, саувальялар, кунталалар, каси косалалар, чедилер, карушалар, бхожалар (6,9)
Чеди патшалығы – Пандавалардың 13-ші жылдық сүргінін өткізуге таңдалған патшалықтардың бірі болды. Құрулар патшалығының төңірегінде Панчала, Чеди, Матсия, Сурасена, Паттахчара, Дасрна, Наварастра, Малла, Салва, Югандхара, Саурастра, Аванти және кең жайылған Кунтирастра сияқты көптеген әдемі және астыққа бай елдер орналасқан. (4,1)
Патша Упаричар Васу және бамбук бағанасының фестивалі
Упаричара Васу – Пуру әулетінен Чеди патшасы. Ол Индраның досы ретінде танымал болды. Оның билігінде Чеди патшалығында жақсы экономикалық жүйе қалыптасты және көптеген минералды байлықтар жиналды, соның арқасында әлемнің түкпір-түкпірінен саудагерлер патшалыққа келді. Ол мал мен астыққа толы болды. Патшалықта көптеген қалалар мен ауылдар болды. Оның ерекше күймесі болған. Ол өзінің патшалығында Индра құрметіне мереке ұйымдастырды. Мереке барысында жыл сайын Индра құрметіне бамбук бағана орнатылып, содан кейін патша қалалары мен патшалығының кеңеюі үшін дұға жасалған. Ол Чедиден үлкен аумақты басқарды және ұлдарын түрлі аймақтардың әкімдері етіп тағайындады. Оның ұлы Врихадратха (Махаратха) Магадхада билік құрды, ол кейіннен император Джарасандханың әкесі болды. Оның басқа ұлдары – Пратьяграха, Кусамва (Манивахана), Мавелла және Яду да түрлі аймақтарда әкімдер болды. Осылайша Чеди патшасы император дәрежесіне көтеріліп, оның патшалығы кең империяға айналды. Ол астанасын суару үшін Суктимати өзенінің суын Колахала тауының жарықтарынан бұрып жіберді және оны Суктимати деп атады. (1,63) Чедилердің бұл әдемі қаласы Ойстердің құрметіне аталған. (14,83)
Оның әйелі Гирика Колахала аңғарынан шыққан. Гириканың бауыры Васу әскерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды. Бес патша ұлынан басқа, ол балықшы әйелінен ұл мен қыз өмірге келдірді. Ұлы кейіннен Мацья патшалығын құрып, Мацья әулеті деп аталатын патшалық әулеттің негізін қалады. Қызы балықшылар қауымының мүшесі ретінде өмір сүрді. Оның ұрпақтары Ямуна өзенінің жағасында Куру патшалығында балықшылар болып қоныстанды. Атақты Куру патшасы Сантанудың әйелі Сатьявати осы балықшылар қауымынан шыққан. Махабхаратаның авторы Кришна Двайпаяна Вьяса және Куру патшалары Читрангада мен Вичитравирья – Сатьяватидің ұлдары болды. Пандавалар мен Кауравалар Вичитравирьяның немерелері еді. (1,63)
Тағы бір оқиға Васуды ежелгі Үндістандағы вегетариандықпен байланыстырады. Ет жеудің дұрыстығына күмән келтірген бірнеше даналар Упаричара Васудан оларға жауап беруін сұрады. Патша Васу ет жеуге болмайтынын білгенімен, жеуге болатынын айтты. Сол сәтте Васу аспаннан жерге құлап түсті. Одан кейін ол пікірін қайталады, соның салдарынан жер астына түсуге мәжбүр болды. (13,115)
Осыған ұқсас оқиға Васуды мал құрбандығы мәселесімен байланыстырады. Оның пікірінше, құрбандық мал сойылып немесе сойылмайынша да жасалуы мүмкін. (14,91)
A similar story connects Vasu with the issue of animal sacrifices. In his opinion sacrifices could be performed with or without the slaughter of animals. (14,91)
Шедидің патшасы Дриштакету
Дриштакету, Чеди патшасы (3,12), Шишупала патшаның үлкен ұлы ретінде сипатталған (5,50). Дриштакету тұсында да Суктимати Чеди астанасы болды. Дриштакету Курукшетра соғысында Пандавалар әскерінің генералы болды. Ол Чеди, Каси және Каруша (5,199) әскерлерінің басшысы болды. Бишманың (5,172) бағасы бойынша ол Махаратха (үлкен күймелік жауынгер) болды. Оның бір ұлы да соғысқа қатысты (5,57). Оны Дрона (7,128), (11,25) өлтірді. Дриштакету де Дронамен шайқаста қаза тапты. Чеди ханшайымы Каренумати Пандава Накулаға үйленді, ал ханзада Наримитра – олардың ұлы болды (1,95). Оның Каренуматиның сіңілісі болғаны белгісіз. Дегенмен, оның сіңілісі Пандавалардың (3,22) (15,1) бірінің әйелі болғандығы айтылады. Дриштакету қайтыс болғаннан кейін Шишупаланың ортаңғы ұлы Сарабха Чеди патшасы болды. Ол Курукшетра соғысынан кейін Арджунаның әскери жорығы кезінде шайқаста қаза тапты (14,83). Шишупаланың кіші ұлы Махипала Курукшетра соғысының тоғызыншы күні Дуссасананың жарылғыш жебесімен өлтірілді.
Mahipala, the youngest son of Shishupala, was killed by Dussasana with an exploding arrow on the 9th day of the Kurukshetra War.
Шедидің басқа патшалары
Субаху патшасы Чеди патшасы ретінде сипатталған. Нишада патшасы Нала мен Рама Иесі заманында оның әйелі Дамаянти, Видарбха ханшайымы, орманға жалғыз қалды. Ол Чедиге қарай бет алған саудагерлер керуенін кездестірді. Олармен бірге ол Чеди астанасына жетіп, Чеди сарайында патшайымның қызметшісі ретінде өмір сүрді. (3–64,65)
Чедилер мен Мацзялар арасындағы Сахаджа патша өз руын жойған деп сипатталды (5,74). Ол Рама Иесінің одақтасы болды.
King Sahaja among the Chedis and Matsyas, were described as an annihilator of his own race (5,74). He was the ally of Lord Rama.
Курукшетра соғысындағы шеділер
Шеди патшалығының патшасы Дриштакету, Шишупаланың ұлы (Кришна Юдхиштхираның Раджасуя Ягна күні өлтірген) және оның ұлдары (кем дегенде 3-еуі) Курукшетра соғысына Пандавалар жағынан қатысты. Дриштакетуді соғыстың 14-ші күні Гуру Дроначарья өлтірді. Шеди патшалығының ханзадасы (Дриштакетудің ұлы) соғыстың 15-ші күні Ашваттаманың қолынан қаза тапты.
Танымал мәдениетте
2012 жылы жарық көрген "Кришна кілті" антропологиялық триллерінде Чеди руының тегі Ядавалармен байланыстырылған. Доктор Девендра Чеди - романның негізгі кейіпкерлерінің бірі, ол генетикалық сарапшы.