Кіріспе

Түпкілікті американдықтар мен алғашқы халықтар рәсімдері

Дәстүрлі шөптерді (мысалы, ақ шалфей) немесе шалаларды жағу сияқты рәсімдер, Американың кейбір түпкілікті халықтарының ұстанатын дәстүрі болып табылады. Бұл рәсімдер, түтін қолданылатын басқа да әлемдік мәдениеттердегі рәсімдерге (мысалы, австралиялық түтін шашу рәсімі, кейбір түрлері саулау) ұқсас болғанымен, олардың мақсаттары мен ерекшеліктері, сондай-ақ қолданылатын заттар тайпалар, топтар мен ұлттар арасында, тіпті әлемнің әртүрлі мәдениеттерінде де кеңінен өзгешеленеді. Әсіресе, түтін рухани тазару немесе бата беру үшін қолданылатын жағдайларда осы айырмашылықтар көрінеді. Дәстүрлі қауымдастықтарда ақсақалдар осы рәсімдерге қатысты ережелерді сақтайды және мәдени ерекшеліктерді ескере отырып, нұсқаулар береді. «Смаджинг» рәсімі, түрлі атаулармен, түпкілікті қауымдастықтардан тыс адамдар тарапынан Жаңа дәуір немесе коммерциялық мақсатта қолданылып келеді, бұл рәсімдерде қолданылатын кейбір өсімдіктердің көптеп терілуіне әкеп соқты. Мысалы, кейбір мәдениеттерде қызыл аршаның түтіні олардың тазару және емдеу рәсімдерінің бір бөлігі ретінде қолданылады. Кейде ауруханаларда «жаман ықпалдан тазару және оны жою» үшін осылай істеледі. Шалфей көбінесе «смаджингпен» байланыстырылады, ал бірнеше американдық, алғашқы халықтар, инуиттер немесе метистер мәдениеттері өз аймақтарына тән шалфей түрлерін қолдануы мүмкін, бірақ шалфейді пайдалану баршаға ортақ емес, сондай-ақ көптеген адамдар ойлағандай кеңінен таралған да емес.

Дау

Калифорниялық ақ шалфей қазіргі уақытта жойылу қаупіндегі тізімде болмаса да, коммерциялық сатушылардың шамадан тыс жинауы салдарынан қолжетімді көлемі күрт азайды және көптеген адамдар оның жақын арада жойылуы немесе құрып кетуі мүмкін деп қорқады. Жергілікті халық өкілдерінің мәлімдемесінше, соңғы жылдары дәстүрлі шалфей жинау орындарына барғанда, олардың жеке шалфей қоры жаңа дәуір, хиппилер және басқа да коммерциялық браконьерлердің тонауынан айырылған, олар өсімдіктерді тамырымен жұлып алып, осы орындарды "құртқан". Түпкілікті емес адамдардың арасында қолданылатын кейбір терминдер, мысалы, американдық ағылшын тіліндегі "түтін таяқшасы" термині, көбінесе американдық түпкіліктілердің қасиетті рәсімдерін еліктеушілердің арасында қолданылады. Дегенмен, коммерциялық "түтін таяқшаларында" немесе "шалфей шоғырларында" қолданылатын шөптер және олармен түпкілікті емес адамдар орындайтын рәсімдер, дәстүрлі американдық түпкіліктілер қолданатын нақты материалдар мен рәсімдерге сирек кездеседі. Тағы бір оқиғада Цинциннатидегі американдық түпкілікті азамат, жергілікті ауруханалардағы басқа түпкіліктілер үшін дұға ету рәсімінің бір бөлігі ретінде шалфеймен түтін шығару рәсімін орындауға тек дін қызметкерлерінің ғана құқығы бар деген талапты орындау үшін Universal Life Church-тен сертификат алды.

Түтіннің басқа мәдениеттердегі қолданылуы

Әлемдегі басқа мәдениеттерде рухани мақсаттармен, мысалы, түкірту рәсімдерінде, кейбір түрлерінде "сәйн" жасауда немесе хош иісті құрыштарды қолдану сияқты амалдарда шөптер мен құрыштар жағылуы мүмкін. Дегенмен, әр мәдениеттің өзіндік дәстүрлері мен осы рәсімдік амалдарға және түтіннің рәсімдік қолданысына қатысты нанымдары болады.