Кіріспе

Мадра патшалығы – ежегіткен Үндістандағы патшалық.

Ежегіткен тайпа.

Мадра патшалығы (;) Махабхарата дастанындағы батыс патшалықтарының бірі болып есептеледі. Оның астанасы Мадра аймағындағы Сагала, қазіргі Пәкістанның Пунджаб провинциясындағы Сиалкот қаласы болды. Кұру патшасы Пандудың (Панду) екінші әйелі Мадра патшалығынан шыққан және Мадри (;) деп аталды. Пандава егіздері Накула мен Сахадева – оның ұлдары. Мадридің інісі Шалия Мадра патшасы болды. Пандаваларға деген құрметіне қарамастан, ол Дюрьоданаға көмектесуге алданып, Курукшетра соғысында Пандаваларға қарсы күресті. Оны ең үлкен Пандава Юдхиштхира өлтірді. Сагала астанасы болған Мадра патшалығынан (Шығыс Мадра немесе Пурва Мадра) басқа, Батыс Мадра (Апара Мадра) және Солтүстік Мадра (Уттара Мадра) да болған деген сенім бар.

Шығу тегі

Ваю Пуранаға сәйкес, Мадра патшалығын Ану руының патшасы Ушинара Шиби құрған. Ану – Яятидің ұлы. Бхагавата Пуранаға сәйкес, Мадра патшалығы Трета Югада Ану патшасы Шибидің ұлы Мадрамен құрылған.

Мадра мәдениеті

Бахлика тайпасы Веда мәдениетінің "сырттан келгендері" саналды, Бхаратваршаның басқа тайпасы ретінде қарастырылды. Бахлика деген ат Мадра, Синдху, Кекея, Гандара және Камбоджадан мүлдем бөлек патшалықты атау үшін де қолданылды. Куру патшасы Шантану, Кауравтар мен Пандавтардың арғы атасы, Бахлика патшалығын билеген бауыры болған.

Мадра - бахлика елі

Бахлика немесе батыс елдері суық аймақтар болған, сондықтан адамдар жамылғылар қолданған. Олар қой өсіріп, қой сүті ішкен. Түйелер туралы жақсы білімге ие болған. Оларда сапасы өте жақсы жылқылар болған. Олардың жылқылары мен атты әскерлері Арияварта (Солтүстік Үнді мемлекеттері, онда ведалық мәдениет басым болған) патшалары арасындағы соғыстарда қолданылған. Олардың әскерлері екі тарапқа да ақы алып көмектескен. Бұл, сірә, Шаля, Мадра патшасының Курукшетра соғысында Дюрьодана жағына қосылу себебі болған, өйткені оны Дюрьодана жағына қосылғаны үшін ақы қабылдауға алдаған. Батыс мемлекеттерін білдіретін тағы бір жиынтық атау – Араштра немесе Аратта, яғни патшасыз ел. Егер сөздің оң мағынасын қарастырсақ, бұл елдер сайланған басшылар басқаратын республикалар болған болуы мүмкін. Ал сөздің теріс мағынасында Араштра – бақылаусыз немесе толық тәртіпсіздік орнаған мемлекетті білдіреді.

Асвапати патшасы

Асвапати – Мадраның (Мадра патшалығының негізін қалаушы) ұлы, Шиби патшаның немересі және Савитридің әкесі, Мадраның әйгілі ханшайымы, кейіннен әйгілі Салва ханзадасы Сатьяванның сүйіктісі (және әйелі) болды. Асвапатидің әйелі Малава тайпасынан шыққан, оны Малави деп атады (3291). Асвапати мен Малавидің ұлдары кейіннен қуатты Малава патшалары болды. Олар өз патшалықтарын Авантиге (Уджайн, Мадхья-Прадеш) дейін кеңейтті. Осылайша, Малавалардың патшалық руы Мадра (Пәкістанның Пәнджаб провинциясы) патшасы Асвапатиден бастау алды (3297).

Патша Шаля / Мукаппан

Шаля Мадраның ең танымал патшасы болды. Ол Курукшетра соғысының соңғы күні Каурава әскерінің бас қолбасшысы болды. Курукшетра соғысындағы ең тәжірибелі найзагер Шаля болды. Драупадидің (1,192) өз күйеуін таңдау рәсімінде, Бхима Шаляны танымай тұрып, алжапқышпен жеңді. Ол Курукшетра соғысының соңғы (18-ші) күні Пандава патшасы Юдхиштхираның қолынан қаза тапты. Бхишма Шаляны Атиратха (үлкен арба күресушісі) деп бағалаған (5,166). Шаля жылқы білімімен және соғыс алаңында арбаны жүргізу шеберлігімен де көзге түсті (8,31). Осы себепті, Шаля соғыс барысында бір күн бойы Карнаның арбашысы болуға мәжбүр болды. Шаляның Рукмангада және Рукмаратха (1,188) есімді екі ұлы болды. Рукмаратха соғысқа қатысқандығы айтылады. Сондай-ақ, Шаляның көптеген бауырлары да соғыста күш көрсетті. Оның кіші інісін Әбіманю өлтірді (8,5). Оны Мукаппан деп те атайды. (1,95) Пандава Сахадеваның әкесі ретінде Дютимат сияқты басқа Мадра патшалары да есімдері жиі кездеседі.

Мадра Курукшетра соғысында

Мадра патшасы Шалия, Ақшоухини әскерімен бірге Пандавалар әскеріне қосылуға келді, себебі оның немерелері, яғни егіздер Накула мен Сахадева, кіші Пандавалар еді. Оның әскері күн сайын Мадрадан (Пәкістанның Панжаб провинциясы) Упаплавияға (Раджастан мен Харьяна шекарасындағы Маця қаласы, Пандавалардың тұрағы) баяу жол тартты. Әскері Куружангалаға (Пандавалардың патшалығы, қазіргі Харьяна) жеткенде, Дюрьёдананың адамдары оларды тосқауылдады. Өздерін таныстырмай, Шалия мен оның әскерін күтіп алып, шатырлар тігіп, барлық жайлылықпен қамтамасыз етті. Мадра сарбаздары Курукшетра соғысына қатысқандығы үшін Дюрьёдананың офицерлерінен жалақы алды. Шалия шындықты білгенге дейін Дюрьёдана үшін күресуге міндетті болды. (5,8). Шалияның садақпен шайқастағы басты қарсыласы Юдхиштхира патшасы болды (5,57). Олар көп рет шайқасты (6 45 және т.б.). Ол сондай-ақ Накула мен Сахадевамен да көп шайқастар өткізді. Вирата мен Друпада сияқты көптеген батырларды жеңді. Шалия 17-ші күні (8,36) Карнаның күймесіне жайдарман болды. Соңғы күні Юдхиштхира Каурава әскерінің бас қолбасшысы болған шалғысы Шалияны өлтірді (9,17). Мадра әскері Тригарттар, Кекейлер, Гандаралар, Явандар, Синдхулар, Саувиралар, Амвашталар және т.б. сияқты басқа батыс әскерлерімен бірге шайқасты (6 51 және т.б.). Шалияны Карнаның күймесіне жайдарман етуге мәжбүрлеген күні олардың арасында дау туды (8 40,44). Бұл дауды сипаттаған мәтіндер осы жауынгерлер арасындағы мәдени айырмашылықтарды көрсетеді. (Толығырақ Бахлика мәдениеті туралы қараңыз).

Гупта дәуірі

Гупта империясы кезінде үнді императоры Самудрагупта (б.з. 350-375 жылдары билік құрған) Мадраканы жыл сайын салық төлейтін "шекаралық мемлекет" ретінде тіркеген. Бұл Самудрагуптаның Аллахабад жотасына жазылған жазуында 22-23 жолдарда көрсетілген: "Самудрагупта, оның зор билігіне барлық салықтардың төленуімен, бұйрықтардың орындалуымен және Саматата, Давака, Камарупа, Непал және Картрипура сияқты шекаралық билеушілердің, сондай-ақ Малавалардың, Арджунаяндардың, Яудхейялардың, Мадракалардың, Абиралардың, Прарджуналардың, Санаканикалардың, Какастардың, Харкаспарикалардың және басқа да халықтардың құрмет көрсету үшін (оның сарайына) келулерімен құрмет көрсетілді." Самудрагуптаның Аллахабад жота жазуының 22-23 жолдары (б.з. шамамен 350-375 жылдары).