Кіріспе

Түркияның Йозгат провинциясындағы археологиялық орын Алишар Хююк (қазіргі Түркияның Йозгат провинциясында) ежелгі Таяу Шығыс қаласы болған. Ол қазіргі Алишар ауылының жанында, СогӀун ауданында орналасқан.

Тарих

Алишар-Хююк неолит кезеңінен бастап, халколит, қола дәуірі мен хеттілер, сондай-ақ фригиялық дәуірге дейін қоныстанған. Кейінгі Рим немесе Византия шіркеуінің қалдықтары да табылды. Неолит дәуірінде (үйінді бетінен 26 метр тереңдікте және табиғи топырақтан 11 метр биіктікте) бұл жер көлдің ортасында орналасқан және қоныстану үйіндімен шектелген. Халколит дәуірінде аймақ құрғаған сайын, қоныс үйіндіден баяу таралып, сыртқы қорғаныс құрылыстары салынды. Ақырында, ерте қола дәуірінде қақпалары бар үлкен қорғаныс қабырғасы тұрғызылды. Онда 53 (көшірмелерді ескере отырып) ежелгі ассириялық тілінде, Каппадокия түріндегі клинопись тақташалар табылды. Тақташалар сол кездегі Анатолиядағы ассириялық сауда бекетіне тән болып көрінеді. Екі жағдайда автор Залпуадан (Залпа) оралғанын айтады, ал тағы біреуінде Канеш пен Хаттуса есімдері кездеседі. Бір тақташада Амур Ассур деген саудагер туралы айтылған, ол Култепедегі карумдағы тақташаларда да аталған. Екі тақташада "Анитта ханзаданың" мөрі бар, бұл б.з.д. 1700 жылдардың соңында Кушара патшасы болған Анитта болған деген болжамға әкелді. Соңында, бір тақташада Шамши Адад I-нің соңғы жылдарына жатқан Адад бани есімі жазылған. Бұл тақташалардағы Анква қаласының аталғандығы, басқа хеттік мәтіндердегі Анквамен байланысты болуы мүмкін деген пікір тудырды.

Шатырлы үй

Алишар-Хююкке солтүстік-батыстан шамамен 12 км қашықтықта Кадир-Хойюк (түрік әліпбиінде Çadır Höyük) деп аталатын тағы бір маңызды археологиялық орын орналасқан. Кадир-Хойюк қазбаларын жүргізушілер бұл орынды уақытша түрде хеттік Зиппаланда қаласымен байланысты деп санайды.