Тимор-Лестің мемлекеттік эмблемасы – «Белак» аталатын дискі тәрізді символ. 2007 жылы жаңартылды, тарихы 1975 жылға дейін жетеді. Тау бейнесі, түстер мағынасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Тимордың ұлттық нышаны — Шығыс Тимордың (ресми атауы: Timor Leste) ұлттық символдарының бірі.
National emblem of East Timor
The national emblem of East Timor (officially: Timor Leste) is one of the national symbols of East Timor.
Қазіргі эмблема
Белгі, сондай-ақ Белак (тетум тілінде "диск" деген мағынаны білдіреді), 2007 жылдың 18 қаңтарында 2/2007 заңымен бекітілді, бұл 2002 жылы тәуелсіздік алғаннан бері қолданылып келген Тимор Ұлттық Кеңесінің (CNRT) қалқанына негізделген бұрынғы елтаңбаны алмастырды. Қазіргі елтаңба – Индонезия оккупациясы кезінде Шығыс Тимор өкілдері қолданған белгінің бір түрі. Ол алғаш рет ел 1975 жылдың 28 қарашасында тәуелсіздік жариялаған кезде пайдаланған дизайнға негізделген.
The emblem, also known as Belak (Tetum for "Disk"), was introduced on 18 January 2007 by Law 2/2007, replacing the coat of arms based on the shield of the National Council of Timorese Resistance (CNRT), which had been used since independence in 2002. The current coat of arms is a variant of the emblem used by East Timorese representatives during Indonesian occupation. It is based on a design first used when the country unilaterally declared independence on 28 November 1975.
Дизайн
Гербтің ортасында Шығыс Тимордың ең биік тауы – Татамаилау (Фохо Рамелау) бейнеленген. Ол ұлттық түстердегі "рубиндін қызыл" сыртқы жиегімен, ішкі бөлігі қара түсті және жіңішке алтын сары жиекпен ақ фонда орналасқан. Пішіні үш бұрышы төмен, біреуі жоғары қаратылған төртбұрышты пирамидаға ұқсайды, қабырғалары дөңгелектелген. Таудың жоғарғы бұрышының ортасында бес қабырғалы ақ жұлдыз орналасқан. Жұлдыздың бір ұшы, оған тиместен, таудың жоғарғы бұрышына бағытталған. Жұлдыздан бес ақ, пирамида пішіндес сәуле шығып, таудың қара бөлігінің жоғарғы жағында орналасқан ашық кітаптың үстінде аяқталады. Кітаптың мұқабасы рубин қызыл, жиектері алтын сары. Кітаптың оң жағында төрт қара сызық, сол жағында бес сызық бар. Беттерінің төменгі жағында алтын сары жолақ орналасқан. Кітап алтын түсті тік тұрған тіреуі бар алтын түсті дөңгелектің алдында тұр. Дөңгелектің оң жағында екі жапырақты және он бір дәнді күріш масағы, сол жағында екі жапырақты жүгері көсегі бейнеленген. Екеуі де алтын сары түсті және ұштары төмен қаратылған. Дөңгелек пен кітаптың астында, артқы бөлігі сол жақта, домалағы оң жақта орналасқан ақ түсті Калашников мылтығы бар. Домалағы артқы бөлігінен сәл жоғары, бірақ дөңгелекке тимейді. Мылтықтың артында алтын сары түсті тиморлық сүйек (диман) жатыр, ұшы сол жаққа бағытталған. Мылтықтың астында, таудың қара бөлігінің ортасында сары алтын түсті тиморлық садақ (Рама инан) орналасқан, оның ішегі жоғары қарай бағытталған. Таудың астында толқынды, "жарық қызыл" жиекпен шеңберленген ақ ту орналасқан, оған португал тілінде жаңа ұлттық ұран: "Unidade, Acção, Progresso" жазылған. Бұл жолақ таудың контурының жиегіне параллель толқындармен өтеді. Тау мен туды екі жіңішке қою қызыл шеңбер қоршап тұр. Шеңберлердің арасында португал тілінде елдің ресми атауы – República Democrática de Timor Leste, ақ фонда, жоғарғы бөлігінде рубин қызыл әріптермен жазылған. Жазу Татамаилау тауының төменгі сол бұрышынан төменгі оң бұрышына дейін шеңбер бойымен жүреді. Шеңбердің төменгі бөлігінде ел атауының аббревиатурасы RDTL орналасқан.
The center of the coat of arms shows the outline of the highest mountain in East Timor, the Tatamailau (Foho Ramelau), on a white background in the national colors "ruby red" on the outside, black on the inside with a thin golden yellow border. It is shaped like a square pyramid with three corners pointing down and one pointing up. The edges are arched. In the center of the top corner of the mountain is a five pointed white star. One of the points of the star, without touching it, points to the top corner of the mountain. Out of the star come five white, pyramidal rays, ending at the top of an open book located in the upper part of the black part of the mountain. The book has a ruby red cover, the edges are golden yellow. There are four black lines on the right side of the book and five on the left. There is a golden yellow band at the bottom of the pages. The book is in front of a golden yellow cog wheel standing on a golden yellow pedestal. To the right of the gear wheel and book is an ear of rice with two leaves and eleven grains, to the left is a corncob, also with two leaves. Both are golden yellow and turned tip down. Below the gear and book is a white rimmed Kalashnikov with butt to the left and barrel to the right. The barrel is slightly higher than the butt, but does not touch the gear. A golden yellow, Timorese spear (diman) lies behind the weapon, the tip of which points to the left. Below the rifle, in the middle of the black part of the mountain, is a yellow gold, Timorese bow (Rama inan), the string of which points upwards. Below the outline of the mountain is a wavy, "light red" framed, white banner on which the new national motto is written in ruby red in Portuguese: "Unidade, Acção, Progresso". This band runs in waves parallel to the edge of the mountain outline. The mountain and banner are surrounded by two thin dark red rings. Between the circles is the official country name in Portuguese, República Democrática de Timor Leste, on a white background with ruby red writing in the upper part The inscription runs on the ring from the level of the lower left corner of Mount Tatamailau to the level of the lower right corner. In the lower part of the ring is the abbreviation of the country name RDTL.
Мағынасы
Герб Шығыс Тимордың жер шарын бейнелейді, сонымен бірге ұлттық бірлікті көрсетеді. Сақина, жұлдыз және сәулелердегі ақ түс бейбітшілікті символдайды. Елтаңбадағы сары түс байлықты, қара түс жеңілуге тиіс қараңғылықты, ал қызыл түс отанға деген махаббатты және ұлттық азаттық үшін күресті білдіреді. Жұлдыздың бес ұшы жомарттық пен адалдықтың нұрын символдайды, ол халықты бейбітшілікке бастайды. Оның сәулелері әмбебап ынтымақтастық пен бүкіл әлемге бейбітшілік әкелу ниетін көрсетеді. Татамайлау тауының төрт бұрышы билік бөлінісінің (президент, парламент, үкімет және сот) принципін және мемлекеттік органдардың тәуелсіздігін білдіреді. Ашық кітап, тісті дөңгелек, күріш пен жүгері сабағы – білім, мәдениет, әлеуметтік әділдік, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп салаларындағы даналықты және халықтың даму қабілетін символдайды. Мылтық, найза және садақ – Шығыс Тимордың егемендігі мен қадір-қасиеті үшін ұлттық азаттық пен өзін-өзі қорғау жолындағы ғасырлар бойғы күресінің құндылықтарын көрсетеді. Мылтық Мозамбик елтаңбасына жасалған құрмет болуы мүмкін. Шығыс Тимордың FALINTIL ұлттық азаттық күресінде Калашниковты пайдаланбаған. Португал тіліндегі "Unidade, Acção, Progresso" ("Бірлік, іс-қимыл, прогресс") ұраны ел мен халықтың өмірін басқаратын саясат пен этиканың негізгі құндылықтарын білдіреді. Үш бөліктен тұратын қалқанның бірінші бөлігінде күміс фонға бес көк қалқан бейнеленген, әрқайсысында крест құрайтын бес күміс монета (киналар) бар; бұл Португалия елтаңбасының орталық элементі. Португалдық Тимордың елтаңбасы басқа португалдық колониялардың (кейіннен теңіз арты провинцияларының) форматын ұстанды, мұнда аумақ Доминикан орденінің Шығыс Тиморды Рим католицизміне өткізудегі рөлін мойындау үшін қара және ақ Доминикан кресімен бейнеленген. Фон күміс/қара сегіз бұрышты, күміс/қара лилия кресімен, сондай-ақ крестің ортасында квина болды. Үшінші бөлігінде күміс фонға жасыл толқындар бейнеленген.
The coat of arms symbolizes the globe with the country of East Timor and at the same time stands for national unity. The white background color within the ring, star and rays symbolizes peace. The yellow in the coat of arms signifies wealth, black symbolizes the eclipse that must be conquered, and red represents love of homeland and the struggle for national liberation. The five points of the star symbolize the light of generosity and honesty leading the people to peace. Its rays represent the light of solidarity and the will to bring peace to the whole world. The four corners of the outline of Mount Tatamailau represent the principle of the separation of powers (president, parliament, government, and judiciary) and the independence of state organs. The open book, cogwheel, ear of rice and corncob symbolize wisdom and the people's ability to advance in the fields of education, culture, social justice, agriculture and industry. The rifle, spear and bow represent the values of the people's centuries long struggle for national liberation and self defense for the honor and dignity of East Timor's sovereignty. The rifle may be a homage to the emblem of Mozambique. The FALINTIL East Timor did not use a Kalashnikov in the liberation struggle. The motto in Portuguese, "Unidade, Acção, Progresso" ("Unity, Action, Progress"), states the basic values of politics and ethics that govern the life of the nation and the people. The three part shield shows in the first field on silver five blue shields, each with five silver coins (quinas) forming a cross; the central element from the coat of arms of Portugal. The arms of Portuguese Timor followed the same format of other Portuguese colonies (later overseas provinces) with the territory being represented by the black and white Dominican cross in recognition of the role played by the Dominican Order in converting the East Timorese to Roman Catholicism. The field was silver/black eightfold confessed with a silver/black fleur de lys cross, additionally there was a quina in the centre of the cross. In the third field there are green waves on silver.
Жапондықтар басып алған (1942-1945 жж.)
Жапонияның императорлық мөрі Жапонияның Тиморды оккупациялауы кезінде осы аумақта пайдаланылды.
The imperial seal of Japan was used in the territory during the Japanese occupation of Timor.
Тәуелсіздіктің бір жақты жариялануы (1975)
Шығыс Тимор 1975 жылғы 28 қарашада бір жақты түрде тәуелсіздік жариялағаннан кейін, Шығыс Тимор Демократиялық Республикасы 2007 жылы қабылданған қазіргі елтаңбаға ұқсас ұлттық белгіні пайдаланды.
After East Timor unilaterally declared independence on 28 November 1975, the Democratic Republic of East Timor used a national emblem similar to the current emblem that was adopted in 2007.
Индонезияның басып алуы (19751999)
Индонезия 1975 жылдың 7 желтоқсанында Шығыс Тиморға басып кірді, Шығыс Тимордың Уақытша үкіметін құрды және келесі жылы оны өзінің 27-ші провинциясы – Тимор-Тимур ретінде қосып алды. Тимор-Тимур провинциясының елтаңбасы 1999 жылы Индонезия аннексиясын кері қайтарғанға дейін қолданыста болды. Индонезия геральдикалық стилінде жасалған елтаңба алтын қалқаннан тұрады, онда бидай мен мақтадан жасалған гүл шоқтары шеңберленген, ал олардың ішінде көк түсті дөңгелек орналасқан, оның ішінде стильделген дәстүрлі Тиморлық қасиетті үй (ума лилик) бейнеленген. Бұл бір Құдайға сенімді білдіретін алтын жұлдызы бар көк қалқанмен толықтырылған. Көк қалқанның астында "Хури Отас, Хури Вайн, Оан Тимор Асва'ин" деген ұран жазылған қызыл ту орналасқан, ол тетум тілінде "Көне заманнан бері, бүгінге дейін біз Тиморлық жауынгерлерміз" деп аударылады. Дөңгелектің астында "Тимор Тимур" деген жазуы бар алтын түсті дәстүрлі Тиморлық бас киімі (Кайбаук) бейнеленген.
Indonesia invaded East Timor on 7 December 1975, established a Provisional Government of East Timor and annexed it the following year as its 27th province of Timor Timur. The province of Timor Timur had its own emblem which remained in use until Indonesia rescinded its annexation in 1999. The emblem, in the Indonesian heraldic style, consisted of a golden shield containing wreaths of wheat and cotton enclosing a blue roundel containing a stylised traditional Timorese holy house (uma lulik). This was surmounted by a blue shield depicting a gold star representing the faith in one God. Below the blue shield followed a red banner with the motto "Houri Otas, Houri Wain, Oan Timor Asswa'in" in Tetum translated as "From the ages past, from today, we are Timorese warriors". Below the roundel appeared a golden traditional Timorese headdress (Kaibauk) bearing the inscription "Timor Timur".
Біріккен Ұлттар Ұйымы басқаратын Шығыс Тимор (1999-2002)
Біріккен Ұлттар Ұйымы басқаратын Шығыс Тимор ресми мақсаттар үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының эмблемасын, астында UNTAET деген жазумен қолданды. 2000 жылдың шілдесінде құрылған алғашқы ауыспалы әкімшілік Шығыс Тимор аралының картасын бейнелейтін логотипті пайдаланды, онда Шығыс Тимор бөлігі ерекшеленген және астында «Шығыс Тимор ауыспалы әкімшілігі» деген жазу болды. 2001 жылдың тамызында өткен сайлаулардан кейін, жаңадан құрылған ауыспалы үкімет Тимор аралының контурын, крокодилді, дәстүрлі бас киім мен тайс өрнектерін бейнелейтін мөрді қолданды. Мөрде тетум тілінде «Тимор Лороса’э» және «Governu» немесе португал тілінде «Тимор-Лесте» және «Governo» деген сөздері жазылған.
United Nations Administered East Timor used the emblem of the United Nations with the legend UNTAET below for official purposes. The initial transitional administration formed in July 2000 used a logo depicting a map of Timor Island with East Timor highlighted with the words East Timor superimposed above and the legend East Timor Transitional Administration below. Following elections held August 2001, the newly established transitional government used a seal depicting an outline of the island of Timor, a crocodile, traditional head dress and tais patterns. The seal included the words Timor Lorosa’e and Governu in Tetum or Timor Leste and Governo in Portuguese.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы эмблема (2002-2007)
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі Шығыс Тимордың алғашқы эмблемасында Тиморлық Ұлттық Кеңесінің (Conselho Nacional de Resistência Timorense) қалқаны бейнеленген. Бұл қалқан 1987 жылы Тимор қарсылық қозғалысының әскери күші – Фалинтилден шыққан. Басты элементтері – екі қиылысқан сурик (тиморлықтардың дәстүрлі қылыштары), сондай-ақ найза, жұлдыз және екі жебе. Ішкі қызыл қалқан жоғарғы бөлігінде кеме тоқтау буйының пішінінде жасалған. Елдің атауы португал тілінде қалқанды айналатын көк сақинада және 14 сәулелі күнде көрсетілген. Туда жазылған ұран: "Құрмет, Отан және Ел".
The first emblem of post independence East Timor contained the shield of the Conselho Nacional de Resistência Timorense (National Council of Timorese Resistance). The shield originated from the military arm of the Timorese resistance group, Falintil, in 1987. The main elements were two crossed Suriks (traditional Timorese swords), together with a spear, a star, and two arrows. The inner red shield takes the form of a quay buoy on the upper side. The country's title, in Portuguese, is on a blue ring around the shield and a sun with 14 rays. The motto in the banner translated as: "Honour, Homeland, and People".
Ұлты төменгі елтаңбалары
Шығыс Тимордың кейбір муниципалитеттері өздерінің таңбаларын қабылдады.
Some of the Municipalities of East Timor have adopted their own emblems.