Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан революциялық ұйымы (1924–40)
Indian revolution organization (1924 40)
Хиндустан Социалистік Республика Ассоциациясы (ХСРА), бұрын Хиндустан Республика Армиясы және Хиндустан Республика Ассоциациясы (ХРА) деп аталған, радикалды солшыл үнді революциялық ұйымы Сачиндранат Саньял, Шаньял Бабу құрған, ал кейіннен басқалар да қосылған. Шәһид Әзам Бхағат Сингхтің жаңа идеологиясы мен орыс революциясының ықпалымен олар Фероз Шах Котла алаңында жиналыстар өткізіп, өздерінің атына «социалистік» деген сөзді қосты. Рам Прасад Бисмил, Ашфақулла Хан, Сахиндра Натх Бакши, Сачиндранат Саньял және Жогеш Чандра Чаттерджи сол кездегі жетекшілері болды. ХРА-ның «Революционер» атты манифесті мен жазбаша конституциясы 1925 жылғы Какори қастандық ісінде дәлел ретінде ұсынылды.
Hindustan Socialist Republican Association (HSRA), previously known as the Hindustan Republican Army and Hindustan Republican Association (HRA), was a radical left wing Indian revolutionary organisation were founded by Sachindranath Sanyal Shanyal Babu and later on it other joined. After changes of Shaheed E Aazam Bhagat Singh's new ideology and the influence of the Russian Revolution, they held meetings in Feroz Shah Kotla Maidan and added the word socialist to their name. Ram Prasad Bismil, Ashfaqulla Khan, Sachindra Nath Bakshi, Sachindranath Sanyal and Jogesh Chandra Chatterjee were then leaders. HRA's manifesto titled The Revolutionary and written constitution were produced as evidence in the Kakori conspiracy case of 1925.
Өмірбаян
1919 жылғы ынтымақтастықтан бас тарту қозғалысы Үндістан халқының британ үкіметіне қарсы кең ауқымды жұмылдыруына әкелді. Бұл қозғалыс зорлық-зомбылықсыз қарсылық ретінде жоспарланғанмен, көп ұзамай зорлыққа ұласты. Чаури-Чаура оқиғасынан кейін Махатма Ганди зорлықтың күшеюіне жол бермеу үшін қозғалысты тоқтатты. Бұл, қозғалысты тоқтатудың мерзімінен бұрынғы және негізсіз екенін ойлаған ұлтшылдардың бір бөлігін көңілсіздікке түсірді. Қозғалысты тоқтатудың нәтижесінде саяси бос орын пайда болды, бұл британ үкіметін құлатуды көздеген радикалды жандардың революциялық қозғалыстарын құруына себеп болды.
The Non cooperation movement of 1919 led to large scale mobilization of the Indian population against the British Raj. Though intended as a Nonviolent resistance movement, it soon turned violent. After the Chauri Chaura incident, Mahatma Gandhi suspended the movement to prevent the escalation of violence. This disillusioned a section of nationalists who felt the suspension was premature and unwarranted. The political vacuum created by the suspension led to the formation of revolutionary movements by the more radical amongst those who sought to overthrow British Raj.
Гаядағы конгресте Гандиге қарсылық
1922 жылдың ақпан айында Чаури-Чаурада полиция бірнеше наразы шаруаларды өлтірді. Соның салдарынан, халық Чаури-Чаура полиция бөліміне шабуыл жасап, 22 полицейді тірідей өртеп жіберді. Осы оқиғаның мән-жайын анықтамай ақ, Махатма Ганди Конгресс атқару комитетінің ешбір мүшесімен ақылдаспай, өзі шақырган ынтымақсыздық қозғалысын (кәсіби емес қозғалысты) дереу тоқтату туралы жариялады. Рам Прасад Бисмил және оның жас серіктері 1922 жылы Гая конгресінде Гандиге қарсы күшті шықты. Ганди өз шешімінен бас тартқанда, Ұлттық Конгресс екі топқа бөлінді – бірі либералдық, екіншісі көтерілісшіл. 1923 жылдың қаңтар айында либералдық топ Моти Лал Неру мен Читтаранжан Дастың бірлескен жетекшілігімен жаңа Сварадж партиясын құрды, ал жастар тобы Бисмилдің жетекшілігімен революциялық партия құрды.
In February 1922, some agitating farmers were killed in Chauri Chaura by the police. Consequently, the police station of Chauri Chaura was attacked by the people and 22 policemen were burnt alive. Without ascertaining the facts behind this incident, Mahatma Gandhi, declared an immediate stop to the Non cooperation movement (he himself had given a call for it) without consulting any executive committee member of the Congress. Ram Prasad Bismil and his group of youth strongly opposed Gandhi in the Gaya Congress of 1922. When Gandhi refused to rescind his decision, the Indian National Congress was divided into two groups – one liberal and the other for rebellion. In January 1923, the liberal group formed a new Swaraj Party under the joint leadership of Moti Lal Nehru and Chittaranjan Das, and the youth group formed a revolutionary party under the leadership of Bismil.
Сары кітаптың құрылуы
Лала Хар Даяльдың келісімімен Бисмил 1923 жылы Сачиндра Нат Саньял және Бенгалияның тағы бір революционері, доктор Джадугопал Мукерджидің көмегімен партияның конституциясын жасау үшін Аллахабадқа барды. Ұйымның негізгі атауы мен мақсаттары сары қағазға теріліп, кейіннен 1924 жылғы 3 қазанда Біріккен провинциялардың Каунпур қаласында Саньял төрағалығымен Конституциялық комитет отырысы өтті.
With the consent of Lala Har Dayal, Bismil went to Allahabad where he drafted the constitution of the party in 1923 with the help of Sachindra Nath Sanyal and another revolutionary of Bengal, Dr. Jadugopal Mukherjee. The basic name and aims of the organisation were typed on a Yellow Paper and later on a subsequent Constitutional Committee Meeting was conducted on 3 October 1924 at Cawnpore in the United Provinces under Sanyal's chairmanship.
Жауапкершілікті бөлу
Бұл кездесуде партияның аты Хиндустан Республикалық Ассоциациясы (ХРА) болады деп шешілді. Бисмил Шахжаханпур ауданының ұйымдастырушысы және қару-жарақ бөлімінің бастығы, сондай-ақ Біріккен провинциялардың провинциялық ұйымдастырушысы болып жарияланды. Сахиндра Нат Саньял Ұлттық ұйымдастырушы, ал тағы бір аға мүшесі Жогеш Чандра Чаттерджи Анушилан Самитінің үйлестірушісі болды. Каунпурдағы кездесуге қатысқаннан кейін Саньял мен Чаттерджи Біріккен провинциядан шығып, ұйымды одан әрі кеңейту үшін Бенгалияға бағыт алды. ХРА Агра, Аллахабад, Бенарес, Каунпур, Лакхнау, Сахаранпур және Шахжаханпурда бөлімшелер құрды. Олар сондай-ақ Калькуттада – Дакшинесвар мен Шовабазарда, сондай-ақ Джаркхандтағы (бұрынғы Бихар провинциясы) Деогарда бомбалар жасады. 1925 жылы полиция Калькуттадағы шеберханаларды, ал 1927 жылы Деогардағы шеберханаларды тапты.
This meeting decided the name of the party would be the Hindustan Republican Association (HRA). Bismil was declared the District Organiser for Shahjahanpur and chief of arms division, as well as provincial organiser of United Provinces. Sachindra Nath Sanyal became National Organiser and another senior member, Jogesh Chandra Chatterjee, was Coordinator of the Anushilan Samiti. After attending the meeting in Cawnpore, both Sanyal and Chatterjee left the United Province and proceeded to Bengal for further extension of the organisation. The HRA established branches in Agra, Allahabad, Benares, Cawnpore, Lucknow, Saharanpur and Shahjahanpur. They also manufactured bombs in Calcutta – at Dakshineswar and Shovabazar and at Deoghar in Jharkhand (then Bihar province). The Calcutta workshops were discovered by the police in 1925 and those in Deoghar were found in 1927.
"Революциялық
Саньял ХРА үшін «Революциялық» атты манифест жазды. Бұл манифест 1925 жылдың 1 қаңтарында Солтүстік Үндістанның ірі қалаларында таратылды. Онда британдық отаршылдық үкіметті құлату және оны «Үндістанның Біріккен Штаттарының Федеративтік Республикасы» деп аталатын жаңа мемлекетпен алмастыру ұсынылды. Бұдан өзге, ол барлық адамға сайлау құқығын және «адамды адам пайдаланудың кез келген түрін мүмкін ететін барлық жүйелерді» жоюға бағытталған социалистік мақсатты көздеді. Гандидің саясаты сынға алынып, жастар ұйымға қосылуға шақырылды. Полиция қолданылған тілге таңғалып, Бенгалияда олардың жетекшісін іздеді. Саньял осы үнжазбаны көптеп тарату үшін кеткен кезде Банкурада (Батыс Бенгал) тұтқындалды. Саньял тұтқындалғанға дейін, Жогеш Чандра Чаттерджи Калькуттаның Хаура теміржол стансасында полициямен ұсталған еді.
Sanyal wrote a manifesto for the HRA entitled Revolutionary. This was distributed around large cities of North India on 1 January 1925. It proposed the overthrow of British colonial rule and its replacement with what it termed a Federal Republic of the United States of India. In addition, it sought universal suffrage and the socialist oriented aim of the abolition of "all systems which make any kind of exploitation of man by man possible"
The policies of Gandhi were criticised and youths were called to join the organisation. The police were astonished to see the language used and sought its leader in Bengal. Sanyal had gone to despatch this pamphlet in bulk and was arrested in Bankura, West Bengal. Before Sanyal's arrest, Jogesh Chandra Chatterjee had also been caught by police at Howrah railway station of Calcutta, Bengal Presidency.
Алғашқы іс-әрекеттері
1922–1923 жылдары Дварьякапур және Бичпуридегі ауылдық шенеуніктердің үйлерін тонау сияқты, тәртіпсіздік тудыру және қаржы алуға жасалған көптеген алғашқы әрекеттер болды, бірақ Какори пойыз тонауы – ертедегі ХРА-ның ең танымал әрекеті болды. Какори оқиғасы 1925 жылғы 8 тамызда болды, ХРА мүшелері Лакхнаудан шамамен 16 км қашықтықтағы пойызды тонап, мемлекеттік қаражатты ұрлады және осы процесте бір жолаушыны қаза таптырды. ХРА-ның маңызды мүшелері осы оқиғаға және оған дейін болған басқа да оқиғаларға қатысқандары үшін тұтқындалып, сотқа тартылды. Нәтижесінде 1927 жылғы желтоқсанда төрт жетекші – Ашфақулла Хан, Рам Прасад Бисмил, Рошан Сингх және Ражендра Лахири – дарға асылды, ал тағы 16 адам ұзақ мерзімге түрмеге қамалды. ХРА қатысушыларының патриоттық әндер орындауы және түрлі қарсылық түрлерін көрсетуі сот процесінің нәтижесінде ХРА басшылығына ауыр зиян келтіріп, оның қызметіне елеулі соққы берді. Соттан қашып құтылған ХРА-мен байланысты көптеген адамдар бақылауға алынды немесе түрлі себептермен ұсталды. Чандра Шехар Азад – негізгі жетекшілердің ішінде тұтқындалудан қашып құтылған жалғыз адам болды, ал Банвари Лал кінәсін мойдалады.
There were many early attempts at disruption and obtaining funds, such as the robbery of the houses of a village officials at Dwarikapur and Bichpuri in 1922–23, but the Kakori train robbery was the most prominent of the early HRA efforts. The Kakori event occurred on 8 August 1925, when HRA members looted government money from a train around 10 mile (16 km) from Lucknow and accidentally killed a passenger in the process. Significant members of the HRA were arrested and tried for their involvement in that incident and others which had preceded it. The outcome was that four leaders – Ashfaqullah Khan, Ram Prasad Bismil, Roshan Singh and Rajendra Lahiri – were hanged in December 1927 and a further 16 imprisoned for lengthy terms. The result of the trial, in which the HRA participants sang patriotic songs and displayed other forms of defiance, seriously damaged the leadership of the HRA and dealt a major blow to its activities. Many associated with the HRA who escaped trial found themselves placed under surveillance or detained for various reasons. Chandra Shekhar Azad was the only one of the principal leaders who managed to escape arrest whereas Banwari Lal became an approver.
Негізгі қызметтері
1928 жылы британ үкіметі Үндістандағы саяси жағдай туралы баяндама жасау үшін сэр Джон Саймон басқаратын комиссия құрды. Кейбір үнділік белсенділер тобы комиссияға қарсылық білдірді, себебі оның құрамында бірде-бір үнділік болмады, бірақ барлығы да наразылық білдірген жоқ. Бұл әртүрлі белсенді топтарды оппозицияда біріктірді. 1928 жылы отаршылдыққа қарсы сезім күшейгеніне жауап ретінде ХРА (HRA) Хиндустан Социалистік Республикалық Ассоциациясы болып қайта құрылды, атаудың өзгеруіне Бхагат Сингхтің ықпалы зор болды. Какори тонауы мен одан кейінгі сот процесі кезінде Бенгалия, Бихар және Пенджаб сияқты аймақтарда түрлі революциялық топтар пайда болды. Осы топтар мен ХРА 1928 жылдың 8-9 қыркүйегінде Делидегі Фироз-Шах-Котла кешенінде кездесіп, осы кездесудің нәтижесінде ХСРА (HSRA) құрылды. Бұрынғы ХРА манифесінде айтылған социалистік идеялар бірте-бірте марксизмке жақындады, ал ХСРА «пролетариат диктатурасын» орнату және «паразиттерді саяси биліктен» қуу үшін халықтың күресін қамтитын революция туралы сөз қозды. Олар өзін осы революцияның алдыңғы шебінде деп санап, идеяларын таратып, халықтың қарулы күші ретінде әрекет етті. Оның идеалдары сол кездегі басқа да қозғалыстарда көрініс тапты, оның ішінде жұмысшылардың коммунистік идеяларға негізделген өндірістік әрекеттері мен ауылдық шаруалар қозғалысы да бар еді. Бхагат Сингхтің өтініші бойынша, жаңадан құрылған ХСРА Саймон комиссиясының мүшелерін бомбалауға және байларды тонауды тоқтатуға шешім қабылдады, себебі Какори заговоршылары осындай адамдардың көрсеткен куәлігінен көп зиян шеккенін түсінді. Сол кезде ХРА ХСРА-ға айналып, жаңа ұйымның Коммунистік Интернационалмен ынтымақтаса жұмыс істейтіні белгіленді. ХСРА-ның «Бомба философиясы» атты манифестін Бхагавати Чаран Вохра жазған.
In 1928, the British government set up the Commission, headed by Sir John Simon, to report on the political situation in India. Some Indian activist groups protested the commission, because it did not include a single Indian in its membership, although by no means all did so. The effect was to unite various activist factions in opposition. Responding to the rise in anti colonial sentiment in 1928, the HRA became the Hindustan Socialist Republican Association, with the change of name probably being largely due to the influence of Bhagat Singh. Around the time of the Kakori robbery and the subsequent trial, various revolutionary groups had emerged in places such as Bengal, Bihar, and Punjab. These groups and the HRA met at Feroz Shah Kotla, in Delhi, on 8–9 September 1928, and from this emerged the HSRA. The socialist leanings voiced in the earlier HRA manifesto had gradually moved more towards Marxism and the HSRA spoke of a revolution involving a struggle by the masses to establish "the dictatorship of the proletariat" and the banishment of "parasites from the seat of political power". It saw itself as being at the forefront of this revolution, spreading the word and acting as the armed section of the masses. Its ideals were apparent in other movements elsewhere at that time, including incidents of communist inspired industrial action by workers and the rural kisan movement. At the request of Bhagat Singh, the newly named HSRA resolved to bomb members of the Simon Commission and also to cease robbing rich people, the latter being a realisation that the Kakori conspirators had suffered most from the evidence given by such people. At that time the HRA was being transformed into the HSRA and it was decided that the new organization would work in cooperation with the Communist International. The HSRA's manifesto titled Philosophy of the Bomb was written by Bhagwati Charan Vohra.