Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
J. R. R. Толкиннің әңгімелеріндегі халық
Race from J. R. R. Tolkien's legendarium
J. R. R. Толкиннің Ортажер әлемінің әңгімелерінде еуропалық аңыздарға негізделген, бірақ олардан өзгеше, жеке тұлғасы бар айдаһарлар кездеседі. Мысалы, Fafnir және Беовульф айдаһарларының қасиеттерін бойына сіңірген ақылды Смауг. Айдыһарлар "Жоғалған ертегілер кітабының" алғашқы әңгімелерінде, соның ішінде "Гондолиннің құлауының" механикалық соғыс айдаһарларында бейнеленеді. Толкин "Хоббитте" күшті және қорқынышты қарсылас Смаугты жаратты, ал "Сақиналардың иесінде" айдаһарлар туралы тек қысқаша айтылады. Толкиннің айдаһар туралы түсінігі оның Ортажер жазбаларына негізделген ойындарда және басқа фантастикалық авторлардың туындыларында қолданылды. Бірнеше таксондар Толкиннің айдаһарларының құрметіне аталды, олардың арасында жойылған және қазіргі кезде тіршілік ететін түрлер бар. Белдікті кесірткелер, қалқаншалар және құмырсқалар сияқты бірнеше таксондар Смауг есімін алып жүреді.
J. R. R. Tolkien's Middle earth legendarium features dragons based on those of European legend, but going beyond them in having personalities of their own, such as the wily Smaug, who has features of both Fafnir and the Beowulf dragon. Dragons appear in the early stories of The Book of Lost Tales, including the mechanical war dragons of The Fall of Gondolin. Tolkien went on to create Smaug, a powerful and terrifying adversary, in The Hobbit; dragons are only mentioned in passing in The Lord of the Rings. Tolkien's conception of the dragon has been adopted both in games loosely based on his Middle earth writings, and by other fantasy authors. Several taxa have been named after Tolkien's dragons, including both extinct and living species. Several taxa, including girdled lizards, shield bugs, and ants, carry the name Smaug.
Даму
[[Файл:Хайлестад I, оң жақта Фафнир мен Сигурд. Хайлестад шіркеуінің ағаш кескіндемесі, 12–13 ғасырлар. Смаг Фафнирге бірнеше жағынан ұқсас. "Аждаһа" сияқты, Толкин оларды "драк" (көне ағылшын тілінде draca, латын тілінде draco және грек тілінде δράκων сөздерінен алынған) және "құрт" (көне ағылшын тілінде wyrm, "жылан", "аждаһа" мағынасында) деп атады. Толкин Орта Жер туралы жазбаларында төрт аждаһардың атын атады. Ежелгі скандинавиялық аждаһа Фафнир сияқты, олар да сөйлей алады және сөйлеуде де сыпайы болады. "Гондолиннің құлауы" алғашқы нұсқаларында, "Сильмариллионның" негізі болған Жоғалған ертегіде, Қараңғы Лорд Моргот (бұл жерде Мелкор деп аталады) қалаға қарсы аждаһар пішіндес механикалық соғыс машиналарын жібереді; кейбіреулері орктарды тасымалдау үшін қолданылады. Бұл Кристофер Толкин өңдеген, қалаға нақты аждаһалар шабуыл жасайтын, жарияланған "Сильмариллионда" кездеспейді. Легендариумдағы аждаһалардың кейінгі түсінігіндегідей, Моргот Гондолин құлаған кезде қанатты аждаһаларды әлі ойлап таппаған. Бірінші қанатты аждаһалар Қара Анкалагонмен бірге пайда болды.
[[File:Hylestad I, right Fafnir and Sigurd. jpg|thumb|upright|Sigurd kills the dragon Fafnir. Wood carving in Hylestad Stave Church, 12th–13th century. Smaug resembles Fafnir in several respects. As well as "dragon", Tolkien called them "drake" (from Old English draca, in turn from Latin draco and Greek δράκων), and "worm" (from Old English wyrm, "serpent", "dragon"). Tolkien named four dragons in his Middle earth writings. Like the Old Norse dragon Fafnir, they are able to speak, and can be subtle of speech. In the earliest drafts of "The Fall of Gondolin", the Lost Tale that is the basis for The Silmarillion, the Dark Lord Morgoth (here called Melkor) sends mechanical war machines in the form of dragons against the city; some serve as transport for Orcs. These do not appear in the published Silmarillion, edited by Christopher Tolkien, in which real dragons attack the city. As in the later conception of the dragons in the Legendarium, the winged dragons had not yet been devised by Morgoth at the time of the Fall of Gondolin. The first winged dragons appeared at the same time as Ancalagon the Black.
Сипаттамалары
Толкиннің шығармаларында айдаһарлар төрт аяқты болып келеді, олар Глаурунг сияқты қанатсыз немесе Смауг сияқты қанатты болуы мүмкін. Қанатты айдаһарлар алғаш рет Бірінші дәуірді аяқтаған Қаһарлы соғыс кезінде пайда болды. Кейбір айдаһарлар, "Отты айдаһарлар" ("Урулоки" квеня тілінде) деп белгілі, отты демдей алады. "Урулоки" тек қана қанаты жоқ, бірақ отты демдей алатын Глаурунг сияқты алғашқы айдаһарларды ғана білдіре ме, әлде отты демдей алатын кез келген айдаһарды, соның ішінде Смаугты да қамти ма, бұл әлі толық анық емес. "Сақиналардың Иесі" кітабының А қосымшасында Толкин І Дайн, эльфтер патшасы, және оның ұлы Фрор "Суық айдаһар"дың қолынан қаза тапқанын, осының салдарынан олардың халқы Сұр тауларды тастап кетуге мәжбүр болғанын айтады. Бұл айдаһардың отты демдемейтін түрі екені жөнінде кең таралған пікір бар. Аждаһаның оты (тіпті қара Анкалагонның оты да) Бір Сақинаны балқытуға жеткілікті ыстық емес деп сипатталған, бірақ төрт эльф Сақинасы аждаһаның отымен жанып кетеді. Толкиннің барлық айдаһарлары қазынаға (әсіресе алтынға) құштарлық, өткір акыл-ой, зор айлакерлік, күшті дене күші және "айдаһар сиқыры" деп аталатын гипноздық қабілетке ие. Олар өте күшті және қауіпті, бірақ өте баяу жетіледі. Осы себепті Мелкордың оларды жауларына қарсы қолдануға жасаған алғашқы тыңайсыздары сәтсіз аяқталды, өйткені олар әлі шайқаста тиімді болу үшін жеткілікті күшті емес еді.
In Tolkien's works, dragons are quadrupedal, and may be either flightless, like Glaurung, or winged, like Smaug. Winged dragons first appeared during the War of Wrath, the battle that ended the First Age. Some dragons, known as "Fire drakes" ("Urulóki" in Quenya), are capable of breathing fire. It is not entirely clear whether the "Urulóki" were only the first dragons such as Glaurung that could breathe fire but were wingless, or to any dragon that could breathe fire, and thus include Smaug. In Appendix A of The Lord of the Rings, Tolkien mentions that Dáin I, King of the Dwarves, and his son Frór were killed by a "Cold drake", prompting their people to leave the Grey Mountains. It is commonly assumed that this indicates a dragon which could not breathe fire. Dragon fire (even that of Ancalagon the Black) is described as not being hot enough to melt the One Ring; however, four of the Dwarven Rings are consumed by Dragon fire. All Tolkien's dragons share a love of treasure (especially gold), subtle intelligence, immense cunning, great physical strength, and a hypnotic power called "dragon spell". They are extremely powerful and dangerous but mature very slowly. Because of this, Melkor's first attempts to use them against his enemies failed, as they were not yet powerful enough to be useful in battle.
Глауринг
Глаурунг, алғаш рет "Сильмариллионда" таныстырылған, Толкиннің әлемінде Аждаһалардың Әкесі және Ангбандтың От драктары – Урулокидің біріншісі ретінде сипатталады. Ол "Хуриннің балалары" шығармасындағы басты қарсыласы болып табылады, онда ол басты кейіпкер Турин Турамбардың өзіне-өзі қол жұмсауына алып келетін оқиғаларды бастайды, содан кейін Турин оны өлтіреді. Глаурунг өзінің санасы арқылы Адамдарды бақылап, құлдыққа салу қабілетін пайдаланады, Туриннің қарындасы Ниенордың есте сақтауын жояды, бірақ Глаурунг жойылғаннан кейін ол қайта қалпына келтірілді. Оның төрт аяғы және отты демалау қабілеті бар, бірақ қанаты жоқ.
Glaurung, first introduced in The Silmarillion, is described as the Father of Dragons in Tolkien's legendarium, and the first of the Urulóki, the Fire drakes of Angband. He is a main antagonist in The Children of Húrin, in which he sets in motion events that bring about the protagonist Túrin Turambar's eventual suicide before being slain by him. Glaurung is shown to use his ability to control and enslave Men using his mind to wipe the memory of Túrin's sister Nienor, though it was restored after Glaurung had perished. He is described as having four legs and the ability to breathe fire, but no wings.