Кіріспе

Карнак ғибадатхана кешеніндегі зал

Ұлы гипостиль залы Амон-Ре аймағында, Карнак ғибадатхана кешені ішінде орналасқан. Бұл Ежелгі Мысырдың ең көп талданған ескерткіштерінің бірі. Құрылысы шамамен б.з.д. 1290–1224 жылдар аралығында, Египеттің 19-шы династиясы кезінде салынған. Оның дизайнын бастапқыда Хатшепсут Дейр-эль-Бахридің жоғарғы террасасындағы Амонға арналған солтүстік-батыс шағын ғибадатханасында қолданған. Атауы гипостильді сәулеттік үлгіге сілтеме жасайды.

Сәулет және құрылыс

Үлкен гипостильді залдың аумағы, қазір құлаған төбесі 16 қатардағы 134 бағанамен тіреліп тұрған. Ортаңғы екі қатары қалғандарынан биік (айналымы және биіктігі ). 134 папирус бағанасы – жаратылыстың басында Нун суларынан өздігінен пайда болған Атум құдайының пайда болған алғашқы папирус батпағын бейнелейді. Бұл залды бұрынғы ғалымдар ойлағандай Хоремхеб немесе Аменхотеп III салған жоқ, оны Сети I толықтай салған және залдың солтүстік қанатына жазулар қашап қойған. Оңтүстік қанатты безендіруді 19-шы династияның перғауыны Рамсес II аяқтаған.

Жазулар мен рельефтер

Бірқатар кейінгі фараондар қабырғалар мен бағаналарға өздерінің алдыңғылары бос қалдырған жерлерге, соның ішінде Рамсес III, Рамсес IV және Рамсес VI жазулар қосты. Залдың солтүстік жағы көтерілген бейнелеумен безендірілген және негізінен Сети I-нің жұмысы болды. Залдың оңтүстік жағын Рамсес II батып кеткен бейнелеумен аяқтады, бірақ ол өзінің билігінің басында көтерілген бейнелеуді қолданды, содан кейін батып кеткен бейнелеу стиліне ауысып, өзінің көтерілген бейнелеулерін қайта өңдеді. Рамсес II залдың негізгі солтүстік-оңтүстік және шығыс-батыс процессиялық жолдарында әкесінің бейнелеулерін өзгертіп, кездейсоқ бақылаушыға ғимаратты өзі салғандай сезім тудырды. Дегенмен, залдың солтүстік бөлігіндегі Сети I-нің бейнелеулерінің көпшілігі сақталды. Сыртқы қабырғаларда соғыс көріністері бейнеленген, солтүстікте Сети I, оңтүстікте Рамсес II. Бұл бейнелеулер діни және идеологиялық мақсаттарға қызмет етсе де, олар осы патшалардың соғыстарының маңызды куәліктері болып табылады. Залдың оңтүстік қабырғасына іргелес жатқан қабырғада Рамсес II билігінің 21-ші жылында қол қойған Египет-Хетті бейбіт шарты туралы жазба бар. 1899 жылы Ұлы гипостильді залдың он бір массивті бағанасы тізбекті құлауға ұшырады, себебі олардың негіздері жер асты суларымен әлсіреген еді. Сол кездегі аймақтың бас археологі Жорж Легран, 1902 жылдың мамыр айында аяқталған қайта құру жұмыстарын бақылады. Кейіннен ғибадатхананың қалған бағаналарын нығайту үшін де ұқсас жұмыстар атқарылды.