Кіріспе
Динглидегі арба жолдарының жинағы, Мальта. Мисра Гар-ил-Кбир (бейресми түрде Клэпхэм бұрылысы деп аталады) – Мальта аралының оңтүстігіндегі Сиджжиевиде орналасқан тарихи ескерткіш, Дингли жартастарының жанында. Бұл орын "арба жолдарымен" танымал, олар – таста қашалған күрделі жолдар желісі. Жолдардың жасы мен мақсаты әлі анықталмаған, олардың пайда болу мерзімі неолиттен орта ғасырға дейін, оның ішіндегі кез келген кезеңге жатуы мүмкін. Бірнеше зерттеушілер олардың әртүрлі дәуірлерде, тіпті әртүрлі мақсаттар үшін қолданылған болуы мүмкін екенін болжайды. Осы жолдар б.з.д. 700 жылдан кейін жасалмағаны анық, ал кейбір деректер ғибадатхана кезеңіне, шамамен б.з.д. 3800-2500 жылдарға сілтеме жасайды. Археолог Дэвид Х. Трамп бұл орынды Лондонның Клэпхэм бұрылысы теміржол станциясын еске сақтағаны үшін "Клэпхэм бұрылысы" деп атағандығы хабарланған.
the collection of cart ruts
Misrah Ghar il Kbir (informally known as Clapham Junction) is a prehistoric site in Siġġiewi, in the south of the Island of Malta, near the Dingli Cliffs. It is best known for its "cart ruts", a complex network of tracks carved in the rock. The age and purpose of the tracks is uncertain with estimates of their origins ranging from the Neolithic to Medieval times and all points in between. Several researchers have suggested they may have been used in different periods perhaps even for different activities. It appears the ruts could only have been made no later than c.700BC with several examples pointing to a Temple Period date c. 3800 2500BC. It is reported that the "Clapham Junction" nickname was given by archaeologist David H. Trump, who reported that it reminded him of the busy railway station Clapham Junction in London.
Жолдардың шығу тегі
Осындай іздер (Мальтада "Cart Ruts" деп белгілі) екі үлкен аралдың да көптеген жерлерінде кездеседі. Сент-Полс шығанағындағы Бусевдиен, Наксар, Сан-Жванн және Бидния негізгі аралдағы жақсы мысалдар. Гозодағы ең жақсылары Та’ Ċенċ үстіртінде, Саннатта орналасқан. Мираћ Гар-ил-Кбирдегі іздер тереңдікке дейін жетеді және олардың арасындағы орташа қашықтық шамамен 7 км құрайды. Кейбіреуі қиылысады, ал басқалары тораптар құрап, үлкен теміржол ауласы сияқты көрінеді. Мальтадағы кейбір жерлерде, мысалы, Биржеббуғадағы Сент-Джордж шығанағында, іздер теңізге дейін созылып, су астында жалғасады, бұл олардың соңғы мұз дәуірінде, теңіз деңгейі төмен болған кезде жасалғаны туралы медиада әртүрлі болжамдарға әкелді. (Мальтада адамдардың қоныстанғандығының ең ерте дәлелі шамамен б.з.д. 5900 жылға дейін жетеді). 2008 жылы жарияланған зерттеулер оларды ағаш дөңгелекті арбалардың жұмсақ әктасты тозуынан туындаған деп сипаттайды. Арбаның іздерге сәйкес келетін күшін талдау жүргізілді. Портсмут университетінің профессоры Моттерсхед: "Мальтадағы тау жынысы нашар, ал ылғал болғанда күшінің 80 пайызын жояды. Арбалар бастапқыда топыраққа із салады, бірақ ол тозып кеткеннен кейін дөңгелектері тікелей тасқа түсіп, басқа арбалардың да солай жүруіне мүмкіндік береді".