Кіріспе
Еудикоттардың ламид кладындағы гүлді өсімдіктер тобы Boraginales – астерид кладындағы гүлді өсімдіктер тобы, жалпы саны шамамен 125 туыс және 2700 түрді құрайды. Әртүрлі таксономиялық жіктемелерде бір ғана Boraginaceae тұқымдастығы қарастырылады немесе ол он бір тұқымдастыққа дейін бөлінеді. Оның шөптесін, бұталарын, ағаштарын және лианаларын (шоғырларды) бүкіл әлемде кездестіруге болады.
Boraginales is an order of flowering plants in the asterid clade, with a total of about 125 genera and 2,700 species. Different taxonomic treatments either include only a single family, the Boraginaceae, or divide it into up to eleven families. Its herbs, shrubs, trees and lianas (vines) have a worldwide distribution.
Тарих
Қазіргі кезде Boraginales деп аталатын өсімдіктердің жіктелуі Genera plantarum (1789) еңбегіне дейін барады, онда Антуан Лоран де Жюсье Borago тұқымдасын, қазіргі типтік тұқымдас кіретін, Boragineae деп атаған өсімдіктер тобын белгіледі. Алайда, алғашқы жарамды сипаттаманы Фридрих фон Берхтольд және Ян Сватоплук Пресль (1820) жасағандықтан, ботаникалық авторлығы Жюсс. ex Берхт. & J. Presl деп көрсетіледі, мұндағы “ex” Жюсьенің бұрынғы авторлығын білдіреді. Линдли (1853) осы атауды қазіргі Boraginaceae деп өзгертті. Жюсье Boragineae тұқымдасын бес топқа бөлді. Содан бері Boraginaceae бірнеше кішітұқымдастармен бірге үлкен тұқымдас ретінде немесе бірнеше жақын туысқан тұқымдастармен бірге кіші тұқымдас ретінде қарастырылып келді. Бұл тұқымдас бірнеше жоғары деңгейдегі таксондарға енгізілген, бірақ 1926 жылы Хатчинсон Boraginaceae-ні қамтитын жаңа тәртіп – Boraginales-ті құрды. Boraginales бірнеше таксономиялық жіктемелерге, соның ішінде Дальгрен (1980), Тахтажан (1997) және Кубицки (2016) еңбектеріне енгенімен, Кронквист және APG жүйелерінде мойындалмады. Кронквист жүйесінде Boraginaceae (Cordiaceae, Ehretiaceae және Heliotropiaceae қоса) және Lennoaceae Lamiales тәртібіне, ал туысқан Hydrophyllaceae Solanales тәртібіне жатқызылды. APG жүйесі Boraginaceae-ні (Boraginaceae s. l.) кең көлемде қарастырып, дәстүрлі түрде танылған Hydrophyllaceae және Lennoaceae тұқымдастарын қамтыды, себебі соңғы молекулалық филогенездер көрсеткендей, дәстүрлі анықтама бойынша Boraginaceae осы екі тұқымдасқа қатысты парафилетикалық болып табылады. APG III Boraginaceae-ні Euasterid I (ламид) кладына қосты, бірақ бұл тұқымдастың орны басқаша анықталмады; оның Euasterid I тобындағы басқа тұқымдастармен байланысы белгісіз қалды. Таңдалған гендердің ДНК тізбектеріне жасалған филогенетикалық зерттеуде Boraginales APG бойынша Lamiales-тің туысқан тәртібі ретінде анықталды, бірақ бұл нәтиже тек 65% максималды ықтималдық бутстрап қолдауына ие болды. 2016 жылғы APG IV жүйесінде Boraginales – бұрынғы Codonaceae тұқымдасын қамтитын, бір ғана Boraginaceae тұқымдасы бар тәртіп. APG IV консенсусы кезінде бұл монофилетикалық топты одан әрі бөлуге жеткілікті дәлелдер табылған жоқ. (Boraginales таксономиясының тарихы туралы толық ақпарат алу үшін қараңыз)
Борагинальдер жұмыс тобы
APG IV жарияланғаннан кейін, APG-ге ұқсас ынтымақтастық тобы, Boraginales Жұмыс тобы, Boraginaceae s. l. ішіндегі филогенетикалық қатынастарға негізделген балама таксономия жариялады. Бұл жіктеу ретті он бір тұқымдасқа бөліп, оның ішінде: Boraginaceae s. s. немесе s. str., Cordiaceae, Ehretiaceae, Heliotropiaceae және Hydrophyllaceae кіреді. Олардың кейбіреулері моногендік. Boraginaceae туысына Codon және Wellstedia туыстары кірсе, оны морфологиялық тұрғыдан сипаттау қиын. Codon ұзақ уақыт бойы Hydrophyllaceae тұқымдасының ерекше өкілі деп есептелді, бірақ 1998 жылы жүргізілген молекулалық филогенетикалық зерттеу оның Boraginaceae тұқымдасына жақын екенін көрсетті, ал Codon және Wellstedia өздерінің жеке тұқымдастарына, Codonaceae және Wellstediaceae тұқымдастарына бөлінді. Ахлорофильді толық паразиттер Lennoa және Pholisma бұрын Lennoaceae тұқымдасына жатқызылған, бірақ қазір олардың Ehretiaceae тұқымдасына ішкі топ құрайтыны белгілі. Кейбір зерттеулер Hydrophyllaceae тұқымдасына Nameae тайпасы қосылса, оның парафилетикалық екенін көрсетті, бірақ бұл мәселені шешу үшін қосымша зерттеулер қажет. Hoplestigma туының Boraginales тұқымдасына енгізілуі 2014 жылы кладистік зерттеуде нақты расталғанға дейін күмәнді болды. Hoplestigma – Cordiaceae тұқымдасының ең жақын туысы, сондықтан соңғысын оны қамту үшін кеңейту ұсынылды. Hydrolea Аса Грей оны сол жерге орналастырғаннан кейін бір ғасырдан астам уақыт бойы Hydrophyllaceae тұқымдасына жатады деп есептелді, бірақ қазір ол Sphenoclea-ның қарындасы ретінде Solanales ретіне жатады. Pteleocarpa ұзақ уақыт бойы аномалия ретінде қарастырылды және көбінесе Boraginales тұқымдасына жатқызылды, бірақ маңызды күмәндермен. Молекулалық деректер оның Gelsemiaceae тұқымдасына жақын екенін күшті түрде қолдайды, және осы тұқымдасқа енгізу үшін кеңейтілді.
Wellstediaceae. The achlorophyllous holoparasites Lennoa and Pholisma were once regarded as a family, Lennoaceae, but it is now known that they form a clade that is nested within Ehretiaceae. Some studies have indicated that Hydrophyllaceae is paraphyletic if the tribe Nameae is included within it, but further studies will be needed to resolve this issue. The inclusion of the genus Hoplestigma in Boraginales was occasionally doubted until it was strongly confirmed in a cladistic study in 2014. Hoplestigma is the closest relative of Cordiaceae and it has been recommended that the latter be expanded to include it. Hydrolea was thought to belong in Hydrophyllaceae for more than a century after it was placed there by Asa Gray, but it is now known to belong in the order Solanales as sister to Sphenoclea. Pteleocarpa was long regarded as an anomaly, and was usually placed in Boraginales, but with considerable doubt. The molecular evidence strongly supports it as sister to Gelsemiaceae, and that family has been expanded to include it.