Кіріспе
2001 жылы Атлантика мұхитында болған 1-санатты «Габриэль» дауылы – Солтүстік Атлантикада пайда болған дауыл. 2001 жылдың қыркүйек айында Флорида және Ньюфаундленд аймақтарында су тасқынына себеп болды. Дауыл Мексика шығанағында 11 қыркүйектегі шабуылдармен бір күні пайда болды. Шабуылдан кейін екі күн бойы бүкіл ел бойынша рейстер тоқтатылды, ал «Габриэль» дауылы 14 қыркүйекте Флоридаға соққанда, тағы бір күнге рейстер жойылып, кешіктірілді. Дауыл Тампа шығанағының оңтүстігінде орналасқан Венеция қаласының жанынан жағалауға қарай жылжыды. Парриш қаласындағы желдің күші және қатты жаңбырдың салдарынан батыс жағалауда 570 000 абонент, ал шығыс жағалауда 126 000 абонент электр қуатысыз қалды. Флоридада дауыл салдарынан шамамен 230 миллион доллар (2001 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірілді. Мексика шығанағындағы жоғары толқындар екі адамның қаза болуына себеп болды, оның біреуі тікелей емес. Сонымен қатар, Винтер-Хейвен қаласында су тасқынынан бір адам қаза тапты. Штатты кесіп өткеннен кейін «Габриэль» дауылы тұйық фронтальдық төмен қысым немесе субтропикалық циклон сияқты көрінді, бұл орталыққа жақын конвекцияның әлсіреуінен кейін болды. Алайда «Габриэль» бірте-бірте күшейіп, 17 қыркүйекте Бермуда аралдарының солтүстік-батысынан өтіп бара жатқанда қайтадан дауылға айналды. Дауылдың ең жоғары жел жылдамдығына жетті, бірақ кейіннен желдің қиылуына байланысты әлсіреп кетті. «Габриэль» 19 қыркүйекте экстратропикалық циклонға айналып, сол күні Ньюфаундленд аралдарының оңтүстік-шығысынан өтті. Бұл дауылдың салдарынан рекордтық жаңбыр жауып, Сент-Джонс қаласында «100 жылдағы ең ауыр су тасқыны» деп сипатталды. Аймақта бірнеше жолдар мен үйлер суға батты. «Габриэль» дауылының экстратропикалық қалдықтары солтүстік-шығысқа қарай жылжып, 21 қыркүйекте тарады.
Hurricane Gabrielle was a North Atlantic hurricane that caused flooding in both Florida and Newfoundland in September 2001. It developed in the Gulf of Mexico on the same day as the September 11 attacks; after the attacks, flights were canceled nationwide for two days, and when Gabrielle struck Florida on September 14, it caused a day of additional cancellations. The storm moved ashore with winds of near Venice, a city located south of the Tampa Bay area. The combination of the winds and heavy rainfall, which peaked at in Parrish, left 570,000 customers without power along the west coast and 126,000 customers without power on the east coast. The storm caused about $230 million (2001 USD) in damage in Florida. In the Gulf of Mexico, high waves contributed to two deaths, one of which was indirect; there was also a death due to flooding in Winter Haven. After crossing the state, Gabrielle had the appearance of an occluded frontal low or subtropical cyclone; this was after the convection decreased near the center. However, Gabrielle gradually re intensified and became a hurricane on September 17 as it passed northwest of Bermuda. The hurricane reached peak winds of , but weakened subsequently due to wind shear. Gabrielle transitioned into an extratropical cyclone on September 19, and later that day it passed just southeast of Newfoundland. The storm produced record rainfall that caused what was described the "worst flooding in 100 years" in St. John's. Several roads and houses were flooded in the region. The extratropical remnants of Gabrielle continued to the northeast and dissipated on September 21.
Метеорологиялық тарих
5 қыркүйекте АҚШ-тың оңтүстік-шығыс жағалауынан біршама алшақта, төменгі және орта деңгейдегі тропосфералық ойыс (тrough) дерлік қозғалмай тұрды. Ол бірнеше күн бойы тоқтап тұрды, содан кейін 9 қыркүйекте Флорида үстінде төменгі деңгейде айналым дамыта бастады. Жүйе Мексика шығанағына кірді, ал 11 қыркүйекке қарай төменгі деңгейдегі айналым мен оған байланысты конвекция Ұлттық дауыл орталығында (NHC) оны сегізінші тропикалық депрессия деп жіктеуге жеткілікті деңгейде ұйымдасты. Сол кезде жүйе Флорида штатының Ки-Вест қаласынан 270 км батыс-солтүстікке қарай орналасқан еді. Депрессия бірте-бірте жақсы ұйымдасып, сағат тіліне қарсы бағыттағы кішкентай шеңберді орындады. 13 қыркүйектің таңында депрессияның жоғарғы деңгейіндегі шығыс ағыны қарқындылануға қолайлырақ болды, бірақ айналым кең және әлсіз қалды. Содан кейін орталыққа жақын жерде терең конвекция пайда болып, сақталды, және 13 қыркүйекте 1200 UTC-де депрессия Габриэль тропикалық дауылға айналды, ол Флориданың Вениш қаласынан 322 км оңтүстік-батысқа қарай орналасқан еді. Ұлттық дауыл орталығы Габриэльдің дауыл ретінде құрлыққа түсуі мүмкін екенін көрсетті. Дауыл құрлыққа түскеннен шамамен 18 сағаттан кейін Атлант мұхитына жетті. Басқа бір синоптик дауылды құрғақ ауаның ұйымдасуын шектеуіне байланысты субтропикалық циклонға ұқсас деп бағалады. 15 қыркүйекте конвекция бірте-бірте орталыққа жақындады, бірақ операциялық болжаушылар конвекцияның Габриэльмен байланысты ма, әлде оның батысындағы суық фронтқа байланысты ма екеніне көз жеткізе алмады. "Hurricane Hunters" ұшағы жүйеге жасаған ұшу барысында Габриэльдің орталығы созылып, ойысқа ұқсайтыны анықталды, ал бір синоптик дауылдың экстратропикалық циклонға айналуға жақын екенін айтты. Содан кейін дауыл күшейіп, жақсы ұйымдасты, орталыққа жақын конвекция артты. Күшті желдің қиылысына қарамастан, Габриэль 17 қыркүйекте Бермудадан 560 км батысқа қарай орналасқанда дауыл мәртебесіне ие болды. Солтүстік-шығысқа қарай жалғасып, дауыл Бермудадан 370 км солтүстік-батысқа қарай желдің ең жоғарғы жылдамдығына жетіп, сәл күшейді. Желдің күшеюі конвекцияны әлсіретті, ал Габриэль 18 қыркүйекте тропикалық дауылға дейін әлсіреді. 19 қыркүйектің таңында желдің қиылысы байланысты терең конвекцияның көбісін жойды, ал Габриэль Ньюфаундлендтен оңтүстікке қарай 563 км жерде экстратропикалық циклонға айналды. Экстратропикалық қалдық солтүстік-шығысқа қарай жалғасты, Ньюфаундлендтен оңтүстік-шығысқа қарай қысқа қашықтықта өтіп, күшін қайта жинады. Дауыл әлсіреді, ал 21 қыркүйекте Габриэльдің экстратропикалық қалдықтары Атлант мұхитының солтүстік бөлігінде басқа экстратропикалық дауылмен бірікті. Габриэль 11 қыркүйектегі шабуылдан үш күн өткен соң Флоридаға соқты, содан кейін екі күнге бүкіл ел бойынша барлық рейстер тоқтатылды. Габриэль жағаға көшкен күні рейстер қайта басталды, бірақ нашар ауа райы салдарынан Сарсота Брэдэнтон халықаралық әуежайы жабылды. Тампа аймағында дауылдан екі үлкен көпір жабылды. Дисней әлемінде үш су паркі мен бірнеше аттракцион жабылды. Бермуда үкіметі 16 қыркүйекте тропикалық дауыл туралы ескерту шығарғанға дейін аралға дауыл туралы ескерту жариялады. Ньюфаундленд метеорологиялық орталығы Габриэльдің экстратропикалық қалдықтары келгенге дейін Атлантика Канадасының кейбір бөліктеріне қатты ауа райы туралы ескертулер шығарды. Жаңафаундлендтің шығысындағы Авалон түбегінің жағалауындағы суларға қатысты қатаң ескертулер шығарылды, ал балықшыларға теңізден қашу ұсынылды.
Америка Құрама Штаттары
Мексика шығанағының шығысына қарай жылжығанда, «Габриэль» дауылы Алабама жағалауында күшті ағыстарды тудырып, Оранж-Бичте бір адамның қазасына себеп болды. Флорида Панамасының жағалауындағы үлкен толқындар Пенсакола-Бичтегі тіреу қабырғасын қиратты. Флорида-Кис аралдарында қайығынан құлап кеткен ер адам суға батып қайтыс болды, бұл жоғары толқындар, қозғалтқыштың істен шығуы және мас болудың салдарынан болды. Ли округінде тропикалық дауылдың күшті желдері көптеген үйлердің шатырларын зақымдады, бірақ зиянның басым бөлігі су тасқынынан туды. Жағалау бойындағы дауыл толқындары шамамен 100 үйді қиратса, 500 үйге жеңіл зақым келтірді. Жақын орналасқан Шарлотта округінде Гаспарилла аралында бірнеше үй суға батты. Сарасота және Манати округтеріндегі қатты желдер ағаштар мен электр сымдарын құлатты. Брэдэнтон қаласындағы қатты желдер мотельдің шатырын зақымдап, 100 адамды эвакуациялауға мәжбүр етті. Штатты кесіп өтетін кезде «Габриэль» суық фронтпен қақтығысып, нөсер жаңбырға себеп болды. Ең көп жауын-жаңбыр Батыс жағалаудағы Парриш қаласында тіркелді. Джексонвилл 24 сағат ішінде жауын-жаңбыр мөлшерін хабарлады. Уинтер-Спрингсте су тасқынынан ағысқа ілігіп, бала суға батып қайтыс болды. Волусия округінде жаңбыр шамамен 30 үйді немесе пәтерді су басып, бірнеше округтегі жолдар жабылды. «Габриэльдің» қалдықтары тропикалық белдеуден шығып, Ньюфаундленд аралдарының оңтүстігінен өтті, бұл аймаққа бір апта ішінде әсер еткен екінші циклон болды. Дауыл аралдың оңтүстік бөлігінде сағатына 60 мильден (100 км) астам жылдамдықпен жел соқты, соның ішінде Кейп-Рейсте сағатына 80 миль (130 км/сағ) жылдамдыққа жетті. Теңіз толқындарының биіктігі 11 метрге (36 фут) дейін жетті. 24 сағат ішінде Сент-Джонс әуежайында 118,6 мм (4,67 дюйм) жаңбыр жауды, бұл рекордтан 2,6 мм (0,1 дюйм) кем. Жаңбыр үйлердің жертөлелерін бірнеше метрлік сумен толтырып, кем дегенде төрт үйге зиян келтірді. Қауіпті жағдайлар Канада Постының дауыл күнінде жеткізілген поштаны тоқтатуына себеп болды.
Салдары
Флоридада су тасқыны болғанмен, қатты жаңбыр құрғақшылық жағдайларын жеңілдетуге көмектесті. Қыркүйек айының соңына қарай Флориданың оңтүстік-батысындағы 18 округте су деңгейі 18 айдан бері алғаш рет қалыпты шектерге келді. 28 қыркүйекте Федералдық Төтенше Жағдайларды Басқару Агенттігінің басшысы Флориданың жеті округін апат аймағы деп жариялады; бұл қиратылғандарды тазалау және зақымдалған мемлекеттік нысандарды жөндеу үшін федералдық қаржыны бөлуге мүмкіндік берді. Дауыл өткеннен кейін үйлерге қатысты 32 000-нан астам сақтандыру талабы, ал көліктерге қатысты 10 000-нан астам талап түсті. Ньюфаундленд штатының Сент-Джонс қаласындағы су тасқынына жауап ретінде қала әкімі қаланың Төтенше Жағдайларға Дайындық Бағдарламасын іске қосты. Дауылдан шамамен бір ай өткен соң 169 өтініш қаралып бітті, ал Төтенше Шаралар Ұйымына тағы 1762 өтініш түсті. Апаттан зардап шеккендерге көмек көрсетуге мүлік немесе тұрмыстық заттарды қалпына келтіру кірді. Дауылдан бірнеше күн өткен соң Ньюфаундленд үкіметі федералдық үкіметке апаттан зардап шеккендерге федералдық көмек көрсету қорына қатысты өтініш жасады. Нәтижесінде, апаттан зардап шеккендерге көрсетілген көмек 6,3 миллион долларды (2001 жылғы CAD) құрады, көбінесе жеке тұлғаларға көмек ретінде.