Кіріспе
Көзілдеріне тең емес түйін. Түйін теориясының математикалық саласында хиральды түйін – өзінің көзілдеріне (кері бұрылғанда бірдей) тең емес түйін. Көзілдеріне тең түйін амфихеральды түйін деп аталады, сондай-ақ ахиральды түйін делінеді. Түйіннің хиральдылығы – түйіннің инварианты. Түйіннің хиральдылығын оның инвертирленетін болмауына байланысты одан әрі жіктеуге болады. Хиральдылық және инвертирленетін қасиеттеріне байланысты түйін симметриясының бес түрі бар: толық хиральды, инвертирленетін, оң амфихеральды инвертирленбейтін, теріс амфихеральды инвертирленбейтін және толық амфихеральды инвертирленетін.
In the mathematical field of knot theory, a chiral knot is a knot that is not equivalent to its mirror image (when identical while reversed). An oriented knot that is equivalent to its mirror image is an amphicheiral knot, also called an achiral knot. The chirality of a knot is a knot invariant. A knot's chirality can be further classified depending on whether or not it is invertible. There are only five knot symmetry types, indicated by chirality and invertibility: fully chiral, invertible, positively amphicheiral noninvertible, negatively amphicheiral noninvertible, and fully amphicheiral invertible.
Керілі түйін
Қайтымды түйін – бұл өзінің кері бағытына айналдырылған түйінге тегіс түрде деформациялануы мүмкін хиральды түйін. Мысалы, үшқоша түйін.
Толық хиральды түйін
Егер түйін өзінің кері түйініне немесе көлеңкесіне тең болмаса, онда ол толық хиральды түйін болып саналады, мысалы, 9₃₂ түйіні.
Амфишэральды түйін
Амфишэральды түйін – 3 сфераның, α, түйін жиынын сақтайтын, бағытын өзгертетін өзіндік гомеоморфизміне ие түйін. Барлық амфишэральды кезектесетін түйіндердің қиылысу саны жұп болады. Тақ қиылысу санына ие алғашқы амфишэральды түйін – Хосте және авторлар тобы тапқан 15 қиылысты түйін.
Толық амфишэйральды
Егер түйін өзінің кері және айна бейнесіне изотопиялық болса, онда ол толық амфихеиралды түйін болып саналады. Осы қасиетке ие ең қарапайым түйін – сегіздік түйін.
Амфишералдық оң
Егер өзіндік гомеоморфизм, α, түйіннің бағытын сақтайтын болса, онда ол оң амфихираль деп аталады. Бұл түйіннің өзінің көлеңкесіне (айнасына) изотоптық болуымен эквивалентті. Он екіден кем қиылысу саны бар түйіндер оң амфихиральды және инвертибелді емес.
Теріс амфишэйральды
Егер өзіндік гомеоморфизм, α, түйіннің бағытын кері бұрса, ол теріс амфихираль деп аталады. Бұл түйіннің өзінің айнадағы бейнесіне кері изотопиялық екендігімен тең. Бұл қасиетке ие және ең аз қиылысуы бар керілмейтін түйін – 817 түйіні.