Кіріспе
Exxon Mobil Corp. v. Saudi Basic Industries Corp., 544 U. S. 280 (2005), – АҚШ Жоғарғы Сотының Рукер-Фельдман доктринасын және оның алдын ала шешімдермен және бірдей юрисдикциямен байланысын нақтылаған ісі.
Өмірбаян
1980 жылы Exxon Mobil Corporation (осы іс бойынша талапкер және арыз беруші) екі еншілес компаниясы жауапкер/жауапкер Saudi Basic Industries Corporation (SABIC) компаниясымен бірлескен кәсіпорын құрды. Жиырма жыл өткен соң, SABIC компаниясы Exxon Mobil компаниясының еншілес компанияларына полиэтилен өндірісі әдісіне берілген қосымша лицензиялар үшін талап еткен роялтилер (авторлық төлемдер) бойынша дау туындады, және SABIC 2000 жылдың шілдесінде екі еншілес компанияны Делавэр жоғарғы сотында сотқа берді. Делавэр штатының сот жүйесінде алдымен қарсы талап берудің орнына, Exxon Mobil және оның еншілес компаниялары SABIC-ті Нью-Джерси округінің АҚШ округтік сотында сотқа беруді жөн көрді. Олар онда SABIC еншілес компанияларға қосымша лицензиялар үшін артық төлем қабылдаған деп мәлімдеді. Exxon Mobil федералды сотта юрисдикцияны, шетелдік мемлекеттерге қатысты АҚШ округтік соттарына юрисдикция беретін заң негізінде талап етті. 2002 жылдың қаңтар айында Exxon Mobil компаниясы Делавэр штатының сотына SABIC-тің арызына жауап ретінде, федералды сотта берген бірдей қарсы талаптарын ұсынды. Осы уақытта SABIC федералдық талап-арызды қабылдамау туралы өтініш берді. Округтік сот бұл өтінішті қабылдамады. Штаттық сот алғашқы болып істі қарады, және қазылар алқасы Exxon Mobil компаниясының пайдасына 400 миллион доллардан астам сомада үкім шығарды. Содан кейін SABIC бұл үкімге қарсы Делавэр жоғарғы сотына шағым жасады. Сонымен қатар, SABIC федералдық талап-арызды қабылдамау туралы өтінішін қабылдамау туралы АҚШ-тың үшінші апелляциялық округіне аралық шағым берді. Үшінші округ өздігінен (өз бастамасымен) юрисдикция мәселесін көтерді және Рукер-Фельдман доктринасы округтік соттың іс жүргізуіне кедергі келтіретінін, себебі Exxon Mobil-дің талаптары бұрыннан штаттық сотта қаралып, шешілгенін, тіпті Exxon Mobil штаттық соттың үкімін жоюға тырыспағанын мәлімдеді.
Тақырыбы
Бұл істегі басты мәселе – Рукер-Фельдман доктринасы преклюзия доктринасын (қараңыз, res judicata) немесе штат және федералдық соттардың бірдей қарау құқығын басып озбасы еді.
Соттың пікірі
Сот судьясы Гинзбург бір ауыздан шешім қабылдап, Үшінші округтің шешімін өзгертіп, істі қайта қарауға жіберді. Ол өзінің шешімін Рукер және Фельдман істері бойынша қабылданған шешімдерді қысқаша қайта баяндаудан бастады. Содан кейін Рукер-Фельдман қағидасы осы қағиданың атымен аталған жағдайлармен ғана шектелгенін айтты: мемлекеттік сотта жеңілген тараптардың мемлекеттік соттың шешімінен келтірілген зиянға шағымдануы және аудандық сот іс жүргізуі басталғанға дейін шығарылған сол шешімдерді аудандық соттың қарауына және қабылдамауына шақыруы. Рукер-Фельдман қағидасы басқаша түрде шектеу қағидасын жоққа шығармайды немесе алмастырмайды, сондай-ақ федералдық соттарға мемлекеттік соттардың іс-әрекеттеріне құрмет көрсету үшін іс жүргізуді тоқтатуға немесе кейінге қалдыруға мүмкіндік беретін шектелген қағидаларды кеңейте алмайды. 125 S. Ct. 1521–1522. Бұл, негізінен, Рукер-Фельдман қағидасын шектеуге алып келді, оның қолданылуын тарылтты және оны шектеу және бас тарту қағидаларынан бөлек және ерекше деп анықтады. Әрі, Гинзбург мемлекеттік және федералдық соттардағы параллель сот процесі Рукер-Фельдман қағидасын автоматты түрде іске қоспайтынын, ал федералдық соттар мемлекеттік соттардың шешімдеріне «Толық сенім және несие» заңына сәйкес алдын ала күш беруі керек екенін түсіндірді.
is confined to cases of the kind from which the doctrine acquired its name: cases brought by state court losers complaining of injuries caused by state court judgments rendered before the district court proceedings commenced and inviting district court review and rejection of those judgments. Rooker Feldman does not otherwise override or supplant preclusion doctrine or augment the circumscribed doctrines that allow federal courts to stay or dismiss proceedings in deference to state court actions. 125 S. Ct. at 1521 1522. This essentially had the effect of cabining the Rooker Feldman doctrine and limiting its application, defining it as separate and distinct from both preclusion and abstention doctrine. Furthermore, Ginsburg went on to explain that parallel litigation in both state and federal courts does not automatically trigger Rooker Feldman, and that federal courts must give state court judgments preclusive effect under the Full Faith and Credit Act, .