Кіріспе

Американдық жасуша биологы (1899–1970)

Джордж Отто Гей (/g//aɪ/ GHY; 6 шілде 1899 – 8 қараша 1970) – Джонс Хопкинс ауруханасындағы жасуша биологы, ол Генриетта Лакстың жатыр мойны ісігінен HeLa жасуша желісін көбейтуге еңбек еткен. Ол Джонс Хопкинс медицина мектебі мен ауруханасында 35 жылдан астам уақыт бойы көптеген ғылыми жетістіктерге қол жеткізді.

Ерте өмір және білім

Гей 1899 жылғы 6 шілдеде Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында Франк пен Эмма Гейдің неміс иммигранттарының ұлы болып дүниеге келді. Оның үлкен ағасы мен кіші қарындасы болды. Гейдің ата-анасы Германиядан көшіп келді, ал 1910 жылғы АҚШ халық санағы бойынша олар Питтсбург маңында тұрды. Гей Пибоди орта мектебін бітіріп, 1920 жылы Питтсбург университетінен биология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Ол оқу ақысын төлеу үшін ағаш ұстасы және тас қалаушы болып жұмыс істеді. Шамамен 1926 жылы Маргарет К. (1900–1989) әйел алды, кейін олар Балтимор қаласына көшіп, онда Джонс Хопкинс университетінде медицина ғылымдарының докторы атағын алды. Гей медициналық институтта сегіз жыл бойы үздіксіз оқыды, себебі оқу ақысын төлеуге жеткілікті қаражаты болмайтын. Бұл жасушалар полиомиелитке қарсы вакцинаны жасауға, алғашқы рет адам жасушасының клоны жасалуына, адамның 46 хромосомасы бар екенін анықтауға және экстракорпоралды ұрықтандыру әдісін әзірлеуге көмектесті. Гей бұл жасуша желісін жасаудағы өз үлесін баяндайтын қысқаша мақала жариялаған кезде, осы жасушалар әлі-ақ әлемнің түкпір-түкпіріндегі ғалымдар тарапынан қолданылып жатты. HeLa жасуша желісінің ерекше өсу қабілетіне байланысты, ол көптеген жасуша мәдениеттерін ластады және 1966 жылы Стэнли Гартлер анықтағандай, жылдар бойы жүргізілген зерттеулерді құлатты. Жасушалардың кең таралғандығына байланысты, бір ғана жасуша мәдениеттің толыққанды иелігіне өтуіне жеткілікті болды.

Гей өсіру ортасы және тауық қан шығару техникасы

Гей мен оның әйелі жасуша желілерін сақтайтын өздерінің жасуша өсіру ортасын жасады, бірақ олардың ең үлкен қиындығы – ластану болды. Джорджтың биологиялық білімі оны кейбір жағдайларда туындауы мүмкін ластану мәселелеріне даярламады, сондықтан осы тақырып бойынша оны әйелі Маргарет үйретті. ТКА арқылы қол жеткізілген медициналық табыстардың ішінде кеміргіштердің жасушаларының клондалған өсуі, уақыт өте келе түсірілім кинематографиясының дамуы және жасуша құрылымдарын электронды микроскоппен қарау бар.

Даулар

Генриетта Лакстың «Өлмейтін өмірі» атты кітабында кеңінен талданғандай, жасушалардың қалай алынуына қатысты даулар туды, себебі жасушалар Генриетта Лакстың білімі мен рұқсатысыз алынған; бұл медициналық этиканың ауыр бұзушылығы еді, ал оның отбасы 1970 жылдарға дейін бұл туралы хабарсыз болды. Гей оның нақты есімін құпия ұстауға тырысты, және ол оның өлімінен кейін ғана жарияланды. Джордж О. Гей-младший кардиолог болды, Джонс Хопкинс Бейвью медициналық орталығында интернатурасын және ординатурасын аяқтады. 1970 жылдың 8 қарашасында Гей Мэриленд штатының Балтимор қаласында панкреатикалық қатерлі ісіктен қайтыс болды, алғашқы диагнозынан немесе бір жыл өткен соң. Оның қатерлі ісігіне шұғыл араласу кезінде, дәрігерлер оның лимфа түйіндеріне, өкпесіне және жүрегіне тарағанын анықтады, осылайша оның қатерлі ісігін операция жасау мүмкін болмады. Гей Нью-Йорк қаласына барып, эксперименталды химиялық терапия сынағына қатысты.

Мұра

Гей HeLa жасушалар желісін дамытуға қажет болған ролик барабанды ойлап тапқандық үшін танымал. Бұл машина жасуша мәдениетін өсіруге көмектескен алғашқы құралдардың бірі болды. Ролик барабанда тіндер мен оларға қажетті өсу орталары орналасқан әртүрлі тесіктер болды. Барабан заттарды араластыру үшін айналып тұратын, ал сағатына бір рет айналып, мәдениеттерді қоршаған ортамен байланыстырып, кейін барабан қайта айналып, жасушаларды сұйықтыққа батыратын. Гей сонымен қатар клетканың бөлінуін және өсуін фильмге түсірген алғашқы ғалымдардың бірі ретінде белгілі. Ол жақын маңдағы қоқыс жинау орынынан алынған бөлшектерден құралған, температурасы бақыланатын инкубатормен жабдықталған, 12 фут биіктіктегі уақыт өте келе түсірілетін камераны жасады. Гей ғылыми әлемге қалдырған маңызды мұрасы – оның ұстаздық қызметі. Оның зертханасында "жасуша мәдениетін өлтірудің ең жаман жолы – салғырт тәсілдерді қолдану" деген қағида қалыптасқан. Ол 1956 жылы Онкологиялық цитология саласындағы Вена сыйлығына ие болды.