Кіріспе

Мәңгі жас болып қалатын бала құдайы, мифологияда және архетип ретінде. Puer aeternus (латынша "мәңгілік ұл"; әйел: puella aeterna; кейде puer және puella деп қысқартылады) мифологияда мәңгі жас құдай. Карл Юнгтың аналитикалық психологиясында бұл термин эмоционалдық жайлылығы жасөспірім деңгейінде қалып қойған ересек адамды сипаттау үшін қолданылады, бұл сондай-ақ "Питер Пан синдромы" деп те аталады – қазіргі заманғы психологиялық термин. Юнгтің түсінігінде, пуэр қашқындаудан қорқып, "уақытша өмір" сүреді, себебі ол шығуға болмайтын жағдайға түсіп қалуы мүмкін деп санайды. Пуэр тәуелсіздік пен еркіндікті армандап, шектеулерге қарсы тұрады және кез келген шектеуді көтере алмайды.

Мифологияда

Пуэр аэтернус деген сөз грек және рим мифтерімен айналысатын римдік ақын Овидийдің (б.з.д. 43 – шамамен б.з. 17 ж.) "Метаморфозалар" атты эпикалық туындысынан шыққан. Ақын поэмасында бала құдай Иакхусты "puer aeternus" деп атап, оның Элевсин мистеріяларындағы рөлі үшін мақтайды. Кейіннен Иакхус Дионис және Эрос құдайларымен теңестіріледі. Пуэр – өсімдіктер мен қайта тірілудің құдайы; Тамуз, Аттис және Адонис сияқты құдайлық жастықтың құдайы.

Құрылыс саласына қатысты жұмыстар

Карл Юнг «Архетиптер және ұжымдық санасыздық» (Collected Works, Vol. 9i) еңбегінде «Бала архетипінің психологиясы» деген мақала жазды. Батыр баланың аспектісі және оның Ұлы Анамен қарым-қатынасы «Трансформация символдары» кітабының екінші бөлімінің 4 және 5-тарауларында қарастырылған (CW, 5-том). «Жұмысқа жауап» атты эссесінде (сонымен қатар «Психология және дін: Батыс және Шығыс» кітабында да бар) Юнг puer aeternus-ті адамдардың болашақ психологиялық дамуын бейнелейтін бейне ретінде сипаттайды. «Puer Aeternus мәселесі» кітабы – Юнгиандық талдаушы Мари Луиза фон Францтың 1959–1960 оқу жылының қысқы семестрінде Цюрихтегі К.Г. Юнг институтында оқыған дәрістерінің сериясына негізделген. Дәрістердің алғашқы сегізінде фон Франц Антуан де Сент-Экзюперидің сол аттас кітабынан – «Кішкентай ханзададан» алынған оқиғаны зерттей отырып, puer aeternus тақырыбын көрнекті көрсетеді. Қалған төрт дәріс 1919 жылы алғаш жарық көрген Бруно Гёцтің «Кеңістігі жоқ империя» (Das Reich ohne Raum) атты неміс романына арналған. Фон Франц бұл роман туралы былай дейді:

«Ешқашан ел» (Now or Neverland) – 1998 жылы Юнгиандық талдаушы Энн Йеманның жазған кітабы. Онда puer aeternus Пьер Пэн бейнесінде бейнеленген, бұл тұжырымдаманың қазіргі замандағы ең танымал мысалы. Кітап мәңгілік бала архетипіне психологиялық шолу жасап, оның ежелгі тамырларынан бастап қазіргі заманғы тәжірибеге дейін, Дж.М. Барридің 1904 жылғы танымал пьесасы мен 1911 жылғы романына егжей-тегжейлі түсіндірулерді қамтиды. Мифологиялық тұрғыдан алғанда, Пьер Пэн [ ] өліп, қайта туылатын жас құдаймен, сондай-ақ психопомп және құдайлардың елшісі – Меркурий/Гермеспен, ол құдайлық және адамдық әлемдер арасында еркін қозғалады, және әрине, үлкен ешкі құдайымен [[Пан (мифология)] байланысты.

Питер Пэн синдромы

Питер Пан синдромы – ересек адамның әлеуметтік жағынан жетілмегендігін сипаттайтын танымал психологиялық түсінік. Бұл санатты қарапайым адамдар мен кейбір психология мамандары көңіл көтеру психологиясында қолданады. Ол Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығында тізімделмеген және Америкалық Психиатриялық қауымдастығы оны нақты психикалық бұзылу деп танымайды. Психолог Дэн Кили 1983 жылы жарық көрген «Питер Пан синдромы: Ешқашан үлкен болмаған ерлер» атты кітабында Питер Пан синдромын кеңінен таныстырды. Оның келесі кітабы, «Уэнди дилеммасы» (1984), «Питер Пендермен» романтикалық қарым-қатынаста болған әйелдерге қарым-қатынастарын қалай жақсартуға болатыны туралы кеңес береді.