Кіріспе
Америка Құрама Штаттарындағы зейнетақы туралы жалпы мәлімет
Америка Құрама Штаттарындағы зейнетақы жүйесі әлеуметтік қамсыздандыру, мемлекеттік қызметкерлердің зейнеткоры, сондай-ақ жұмыс берушілер, сақтандыру компаниялары және кәсіподақтар ұсынатын түрлі жеке зейнетақы жоспарларынан құралады.
Түрлері
Белгіленген жәрдемақы жоспары АҚШ-та көбінесе "зейнетақы" деп танылады. Осы жоспарлардың құрылымы зейнеткерге зейнеткерлік жасқа жеткеннен кейін төлем алуды кепілдейді. Бұл, қызметкердің еңбек жылдарында салған сомасына негізделген траст құратын белгілі үлесімдік жоспардан өзгеше. IRA, 401k жоспарлары, 403b және 457 жоспарлары соңғысының айқын мысалдары болып табылады және олар, әдетте, күнделікті тілде зейнетақы деп есептелмейді.
Білікті жоспарлар мен білікті емес жоспарлар
Зейнетақылар АҚШ заңнамасына сәйкес білікті немесе білікті емес болуы мүмкін. Белгіленген жәрдемақы жоспарлары үшін білікті жоспарлардың артықшылықтары – Қызметкерлердің зейнеткерлік табысын қамтамасыз ету туралы заңмен қорғалуы және жоспарларды қаржыландыру үшін жұмыс берушілер жасаған жарналарға салық жеңілдіктері. Білікті емес жоспарлар көбінесе компаниялардың жоғары лауазымды қызметкерлеріне ұсынылады, себебі олар зейнетақыға байланысты табыс шектеулеріне қатысты емес. Мұндай жоспарлардың кең таралған түрлеріне басшылық бонустар мен өмірге сақтандыру шарты жатады. Бұл жоспарлар көбінесе белгіленген жәрдемақы емес, кейінге шегерілген сыйақы болып табылады.
Мемлекеттік, жеке және кәсіподақ айырмашылықтары
Сондай-ақ, мемлекеттік зейнетақылар, жеке компаниялардың зейнетақылары және Тафт-Хартли заңының ережелерімен реттелетін көп жұмыс берушілердің зейнетақылары арасында да айырмашылықтар бар.
Көп жұмыс берушілер жоспарлары
Көп жұмыс берушілердің зейнетақы жүйесіне бірнеше жұмыс беруші мен кәсіподақ арасындағы ұжымдық келісім шарты қажет. Осы жүйенің артықшылығы – зейнетақы және денсаулық сақтау жәрдемақыларын өзгертусіз жұмыс берушілер арасындағы еңбек күшінің мобильділігін қамтамасыз ету. Мұндай жоспарлардың артықшылығына жарқын мысал – елдердегі жүк тасушылар кәсіподақтары, олардың жұмыс талаптары көп географиялық аймақтарда қозғалысты талап етеді, әр аймақтағы жәрдемақыларды сақтай отырып. Көп жұмыс берушілердің зейнетақы жоспарлары соңғы онжылдықтарда мафияның қатысуымен және зейнетақы қорларын дұрыс пайдаланбаумен байланысты сыбайлас жемқорлыққа байланысты көп сынға ұшырады. Қаржыландыру деңгейіне қатысты алаңдаушылықтардың өсуіне жауап ретінде АҚШ Конгресі 1980 жылы «Көп жұмыс берушілер зейнетақысын қорғау туралы» заңды қабылдады, ол қаржыландыру талаптарын арттырып, банкроттықтан қорқынышты азайтуға бағытталған. Дегенмен, Конгресс 2014 жылы «Көп жұмыс берушілер зейнетақы реформасы туралы» заңмен (MPRA) осы жоспар түріне қосымша ережелер мен шектеулер енгізуге мәжбүр болды. Миллиардтаған долларлық өтелмеген зейнетақы міндеттемелерін ескере отырып, заң жобасында төлем қабілетсіз болуы мүмкін жоспарларға зейнетақы жәрдемақыларын төмендету ұсынылды. Сондай-ақ, заң PBGC араласуын қажет ететін жоспарларға айыппұл төлеуді де міндеттеді.
АҚШ-тағы әлеуметтік қамсыздандыру
Әлеуметтік қамсыздандыру, ресми түрде Қартаю, аман қалғандар және мүгедектік сақтандыру (OASDI) бағдарламасы ретінде танылған, Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы (SSA) басқаратын федералдық бастама. Ол зейнеткерлік төлемдерін, асыраушысынан айрылғандарға төлемдерін және мүгедектік бойынша кірісті талапқа лайық жеке тұлғалар мен олардың отбасыларына ұсынады, миллиондаған американдықтар үшін маңызды қауіпсіздік желісі болып табылады. Әлеуметтік қамсыздандыру – жұмысшылар жалақыдан ұстау арқылы жүйеге жарна жасау арқылы жұмыс істейтін сақтандыру бағдарламасы. Жеке кәсіпкерлер федералдық салық декларациясын тапсырған кезде Әлеуметтік қамсыздандыру салығын төлейді. Жұмысшылар жылдық табысына байланысты әр жылы төртке дейін салық жеңілдігін (кредит) ала алады. Бұл салық жеңілдіктері төлемдер алуға құқықты анықтайды, зейнеткерлерге зейнетақы алуға құқығы болу үшін кем дегенде 40 салық жеңілдігі (10 жыл жұмыс істегенге тең) қажет. Жұмысшылардың жарналары екі сенім қорға түседі: Қартаю және асыраушыларды сақтандыру сенім қоры (OASI) және Мүгедектік сақтандыру сенім қоры (DI). Бұл қорларға мемлекеттік шенеуніктер мен қоғамдық өкілдерді қамтитын сенімшілер кеңесі басшылық етеді. Кеңес бағдарламаның бенефициарларға қатысты міндеттемелерін орындау үшін қаражаттың дұрыс басқарылуын және пайдаланылуын қамтамасыз етеді. Medicare, негізінен 65 және одан асқан адамдарға арналған федералдық денсаулық сақтану бағдарламасы, сондай-ақ жалақыдан ұстау арқылы қаржыландырылады. Medicare-ге жасалған жарналар Medicare & Medicaid Services (CMS) орталықтары басқаратын жеке сенім қорға түседі. Жұмысшылар 62 жасқа толғанда зейнеткерлік төлемдерін алуға құқылы болады, бірақ төлемдердің сомасы зейнеткерлік жасына дейін (FRA) өтініш беруді кейінге қалдырғандар үшін артады, ол туылған жылына байланысты 66-дан 67-ге дейін өзгереді. FRA-дан 70 жасқа дейін кейінге қалдырғандар үшін төлемдер одан да артады. Төлемдердің сомасы жұмысшының соңғы 35 жылдағы орташа айлық табысына (AIME) сүйене отырып есептеледі. Әлеуметтік қамсыздандыру сондай-ақ физикалық немесе психикалық кемшіліктерге байланысты жұмыс істей алмайтын адамдарға мүгедектік төлемдерін ұсынады. Бұл төлемдер мүгедектерге және олардың отбасыларына қиын жағдайларда қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ете отырып, маңызды қолдау көрсетеді. Асыраушысынан айрылған жұмысшылардың әйеліне, балаларына және басқа тәуелді тұлғаларына төлемдер қарастырылады, бұл нан берушінің қазасына байланысты отбасыларға маңызды қаржылық көмек көрсетеді.
Әлеуметтік қамсыздандыру миллиондаған американдықтар үшін зейнеткерлік қауіпсіздігінің маңызды тірегі болып қала береді. Ол құнды қолдау көрсетсе де, зейнеткерлікте қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін Әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерін басқа зейнеткерлік жинақтарымен және инвестициялық құралдармен толықтыру маңызды. Саясаткерлер бағдарламаның туындаған мәселелерін шешуге тырысқанда, Әлеуметтік қамсыздандырудың тұтастығы мен тиімділігін сақтау қазіргі және болашақ бенефициарлардың әл-ауқатын сақтау үшін өте маңызды.
Салықтық құқық
Зейнетақы жоспарларына Ішкі Кірістер Кодексінің түрлі федералды салық ережелері қолданылады. Осындай ережелер зейнетақы жинақтарына жиі қолданылатын пайданы бөлу жоспарлары мен акцияларға бонус беру жоспарларына да қолданылады. Бұл салық заңдарының маңызды бөліктері ERISA-ның сәйкес бөліктерін қайталайды (осы мақаланың алдыңғы бөліміндегі талқылауды қараңыз). Құқықтық зейнетақы жоспарларына жасалған жарналар салық салынатын табыстан шегерілуі мүмкін, бірақ бұл белгілі бір шектеулерге байланысты. Бұл шоттардағы дивидендтер мен капиталдан алынған табыстарға олар алынғанға дейін салық салынбайды, бұл салықтың кейінге жылжуына мүмкіндік береді. Алып тастағаннан кейін, барлық сома тұрақты табыс ретінде салық салынады. Қызметкерлер 401(k) жоспарына өз жарналарының барлық немесе бір бөлігін Roth жарналары ретінде белгілеуге құқылы. Бұл Roth жарналары салық төленгеннен кейінгі ақшамен жасалады және бірден салық жеңілдіктерін бермейді, себебі олар жалпы табысқа енгізіледі. Дегенмен, дәстүрлі 401(k) жоспарларынан айырмашылығы, Roth шоттарындағы инвестициялық табыстар мен пайда салықтан босатылады. Сонымен қатар, дәстүрлі жоспарлардан айырмашылығы, Roth 401(k) жоспарлары белгілі бір жаста ақша алуды міндеттемейді. Зейнеткерлер жинақталған активтерін қашан және қалай алуды өздері шеше алады.
Банкроттық туралы заң
2012 жылдың сәуірінде Солтүстік Мариана аралдарының зейнетақы қоры 11-тарау бойынша банкроттықтан қорғануға өтініш берді. Зейнетақы қоры – белгілі бір мөлшерде зейнетақы төлейтін зейнетақы жоспары, және үкімет тарапынан толық қаржыландырылмаған, активтері 268,4 миллион доллар, ал міндеттемелері 911 миллион долларды құрады. Жоспар төмен инвестициялық табыс пен қаржыландыру көлемі артырылмастан жәрдемақы мөлшерінің ұлғаюына тап болды. "Пенсиялар және инвестициялар" басылымының хабарлауынша, бұл АҚШ-тың мемлекеттік зейнетақы жоспарлары арасында банкротқа бірінші рет ұшыраған жағдай.