Арн Палли: Родезия саяхатшысы және саяси қайраткері
Ahrn Palley
Аһрн Палли (1914-1993) – Родезия саяхатшысы, Смит әкімшілігін сынаған және тәуелсіздік жариялауға қарсы болған саяси қайраткер. Биографиясы туралы оқыңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Родезия саясаткері (1914–1993)
Rhodesian politician (1914–1993)
Ахрн Палли (13 ақпан 1914 – 6 мамыр 1993) – Родезиядағы тәуелсіз саясаткер, Смит үкіметін және бір жақты тәуелсіздік жариялауды сынаған адам. Иан Смит оны «осы ел тудырған ең қабілетті саясаткерлердің бірі» деп атап, «біздің саяси көзқарастарымыз үйлеспесе де, біз әрқашан бір-бірімізге құрметпен қарадық және достық қарым-қатынасты сақтадық» деді.
Ahrn Palley (13 February 1914 – 6 May 1993) was an independent politician in Rhodesia who criticised the Smith administration and the Unilateral Declaration of Independence. Ian Smith described him as "one of the most able politicians this country has produced, and although our political philosophies did not coincide, we always respected one another and maintained friendly relations."
Өмірбаян
Палли Оңтүстік Африка одағының Кейптаун қаласында, Кейп провинциясында дүниеге келген және еврей болған. Ол Лондон университетінде педиатрия саласында білім алды және туған қаласында тәжірибе жинады. 1950 жылдардың басында ол мансабын және елін өзгертуге шешім қабылдады, заңгер болып қайта оқыды және Оңтүстік Родезияға эмиграциялады. Палли тиімді адвокат екенін және заң саласында зерек екенін көрсетті. Оған Родезия мен Оңтүстік Африкада судья болу мүмкіндігі ұсынылды, бірақ ол қатысты принциптеріне қайшы болғандықтан, өлім жазасы бар болғандықтан бас тартты.
Palley was born in Cape Town, Cape Province, Union of South Africa, and was Jewish. He was educated at the University of London where he trained in paediatrics, and went into practice in his native city. In the early 1950s, he decided on a change of career and country, retraining as a lawyer and emigrating to Southern Rhodesia. Palley proved an effective advocate and a good legal brain. He was offered the chance to become a judge in both Rhodesia and South Africa, but refused because of the existence of capital punishment to which he had a principled objection.
Саясатта
1958 жылғы жалпы сайлауда ол Греендейл округінде оппозициялық Доминион партиясынан сайланды, ол елорда Салисбери қаласының ақ тұрғын елді мекендерінен құралған. Доминион партиясы Родезия мен Ньясаленд федерациясын таратуды және Оңтүстік Родезияны жеке, тәуелсіз Доминион ретінде, Ұлттар Достастығы құрамында қайта құруды мақсат тұтты, және Палли осы мақсаттарды қолдады. Дегенмен, ол көпшілік билікке көшуді ұзаққа созуға ұмтылған партияның көп бөлігімен келіспеді.
In the 1958 general election, he was elected for the opposition Dominion Party in the Greendale District, which consisted of white suburbs of the capital city Salisbury. The Dominion Party sought the break up of the Federation of Rhodesia and Nyasaland and the re establishment of Southern Rhodesia as a separate independent Dominion within the Commonwealth, and Palley supported these aims. However, he grew out of sympathy with the majority of the party which sought to delay moves to majority rule.
Саяси ұстанымдар
Палли 1959 жылдың басында Доминион партиясынан бөлініп, оның орнына тәуелсіз депутат ретінде отырды (оның өзі қысқа мерзімге Оңтүстік Родезия партиясы деп атаған партиясын құрды). Ол африкалықтардың үкіметке қатысуын ұлғайтуды қолдады және полицияның өкілеттіктерін арттыруға жасалған әрекеттерге қарсылық білдіруді маңызды мәселе етіп көтерді. 1960 жылы Палли Біріккен Федералды партиясының (UFP) Заң мен тәртіпті сақтау туралы заңына қарсы түні бойы филибүстер жасап, көпшілік назарына іліккен. UFP африкалықтардың қоғамдық істерге қатысуын ұлғайтуға публично міндеттенгеніне қарамастан, Палли оларды қолдауға мүдделі болған жоқ. Джеймс Барбердің "Родезия: көтеріліс жолы" атты кітабында айтқанынша, Палли UFP-нің африкалықтарға саяси билік беруге шын ниеті жоқ деп сенді. 1960 жылдың 22 шілдесінде ол UFP-нің африкалықтардан қолдау іздеу әрекетіне де қарсы сөйледі, оны олардың саяси күшін арттыру үшін тиімсіз деп есептеді. Паллидің пікірінше, UFP-нің екі түрлі ұлттық өкілдікті бір партияда біріктіруге тырысуы мүлдем шынайы емес. Ол сондай-ақ UFP-нің тайпа басшыларын африкалықтарды үкіметке тарту құралы ретінде пайдалану шешіміне қарсы болды, оны Парламенттің басып өту жолы деп сипаттады.
Palley split with the Dominion Party early in 1959 and sat instead as an independent member (he briefly formed his own party which he called the Southern Rhodesia Party). He supported moves towards increasing African involvement in government, and making an issue of opposing attempts to increase police powers. In 1960, Palley attracted headlines by making an all night filibuster against the United Federal Party government's Law and Order Maintenance Act. Although the UFP was publicly committed to increasing African involvement in public affairs, Palley was not in the least tempted to support them. According to James Barber, author of Rhodesia: The Road to Rebellion, Palley believed that the UFP lacked any real commitment to giving Africans political power. On 22 July 1960, he also spoke against the UFP's attempts to pursue support from Africans which he considered desultory to increase their political power. Palley took the view that it was wholly unrealistic for the UFP to think that the two races could be united in the same party. He also opposed the UFP's decision to use tribal chiefs as a way of involving Africans in government, describing it as a way to bypass Parliament.
1962 жылы қайта сайлану
Палли 1961 жылы сэр Гарфилд Тоддтың «Жаңа Африка партиясына» қосылды, бірақ ол ұзақ уақыт мүше болып қалмады. Оның үкіметке қара африкалықтардың қатысуын арттыруды қолдауы ақ тері сайлаушылар арасында кең қарсылық тудырды. Сондықтан, 1962 жылғы жалпы сайлауда Палли Солсберидің оңтүстік-батысындағы Хайфилд сайлау округінен сайланды. Сайлауға кеңінен бойкот жасалғанға қарамастан, ол үш қарсыласын жеңіп, өзінің мандатын сақтап, жалғыз тәуелсіз кандидат болып қайта сайланды. Бұл сайлау UFP партиясын ыдыратып жіберді, ал Палли 1962 жылғы конституция негізінде тәуелсіздік талап еткен Уинстон Филд пен Иан Смит үкіметтеріне қарсы ең тиімді дауысқа айналды. Паллидің округінде қара африкалықтардың бірнеше қалашықтары болды, ал 1964 жылы үкіметтің ұлтшыл топтарға қарсы шаралары осы жерде зорлық-зомбылықтың күшеюіне және төтенше жағдай режимінің енгізілуіне әкеп соқты. Палли тәртіпсіздерді лагерьтерге қамау туралы ұсынысқа қарсы болды; ол тығыз қоныстанған қалашықтардағы артық тұрғындарды көшіру қажеттігіне келісті, бірақ оларға тұруға жарамды жерлер берілуін талап етті. Ол Родезия майданының шенеуніктері туралы: «Олардың қауымдастықты дамытуға қатысты белгілі бір философиялары бар, бірақ шын мәнінде ешқандай жоспарлары жоқ» деді.
Palley joined Sir Garfield Todd's "New Africa Party" in 1961, although he did not remain a member for long. His support for increasing black African involvement in government attracted widescale opposition among the white electorate. Accordingly, in the 1962 general election Palley fought the Highfield Electoral District to the south west of Salisbury. Despite a widespread boycott of the election, he defeated three other candidates to retain his seat and become the only Independent candidate returned. The election devastated the UFP, which splintered, and Palley became the most effective voice speaking out against the governments of Winston Field and Ian Smith when they demanded independence on the basis of the 1962 constitution. Palley's district included some black African townships, and the government's crackdown on the nationalist groups in 1964 led to an outbreak of violence there and the declaration of a state of emergency. Palley disagreed with the suggestion of detaining troublemakers in camps; he agreed that the excess residents living in the overcrowded townships should be moved, but he urged that they be provided with areas in which it was fit to live. He said of the Rhodesian Front government officers that they had "certain philosophies for community development, but they have in fact no plans at all."
UDI
Палли 1965 жылғы жалпы сайлауда қайта сайланды, бұл «саяси күрестегі таңғажайып мысал» ретінде сипатталды, себебі Родезия майданы үлкен жеңіске жетті және Палли – жалғыз ақ оппозициялық депутат болды. 1965 жылғы 25 қарашада Заң шығарушы Ассамблея Біржақты Тәуелсіздік Декларациясынан кейін отырысқа жиналды. Ол үкіметтің декларациясына наразылық білдіріп, дереу мәселе көтерді: «Кейбір құрметті депутаттар тым бірігіп, осы үйдің жиналатын Конституциясын жыртып тастады. Бұл отырыстың ешқандай заңдық күші жоқ». Спикер Рубидж Стамблз қолдауын білдіргеннен кейін, Палли мәселе көтеруді жалғастырды және ақырында оған залдан шығып кетуге бұйрық берілді, ол бұйрыққа бағынбады және сержанттың күшімен шығарылып кетті, ол бұл кезде «Бұл заңсыз жиналыс! Құдай патшайымды сақтасын!» деп айғайлады. Парламент бойында Палли үкіметтің қауіпсіздік және Конституция мәселелеріндегі ұстанымына қарсы тұрды. Иан Смит оны «бір адамдық оппозициялық партия» деп сипаттады. 1966 жылы өзінің пікір таласын қозғау мүмкіндігі берілгенде, ол Родезияның республика болу идеясына қарсы ұсыныс енгізді, сондай-ақ губернатордың орнына «Үкіметті басқарушы офицер» ретінде тағайындалған Клиффорд Дюпонттың билігін мойындаудан бас тартты. Ол 1968 жылы Родезияны тәуелсіз мемлекет деп мойындау үшін британдық шарттарды қабылдауға шақырды, оларды Родезияның үміттене алатын ең жақсы келісімі деп атады.
Palley was re elected in the 1965 general election, described as "a remarkable demonstration of political survival" as the Rhodesian Front won a landslide victory and Palley was the only white opposition member. On 25 November 1965 the Legislative Assembly met following the Unilateral Declaration of Independence. He raised an immediate point of order in protest at the government's declaration, saying, "Certain Honourable Members in collusion have torn up the constitution under which this House meets. The proceedings have no legal validity whatsoever." After the speaker, Rubidge Stumbles, declared his support, Palley kept rising to raise points of order and eventually was ordered to leave the chamber, which he refused to do and had to be forcibly removed by the sergeant at arms, while shouting "This is an illegal assembly! God save the Queen!" Throughout the Parliament, Palley kept up his opposition to the government's stance on both security and the constitution. Ian Smith described him as "a one man opposition party". When given the opportunity in 1966 to instigate his own debate, he put down a motion opposing the idea of Rhodesia becoming a republic, at intervals refusing to recognise the authority of Clifford Dupont who had been appointed as "Officer Administering the Government" to replace the Governor. He urged acceptance of British terms under which it would recognise Rhodesia as independent in 1968 by describing them as the best deal Rhodesia could hope for.
Кейінгі мансап
1969 жылы Родезия үкіметі Родезияны республика деп жариялайтын жаңа конституция бойынша референдум өткізуге шешім қабылдады. Палли үкіметті парламенттен тыс кішкентай топқа саясатын анықтауға рұқсат бергені үшін сынады. Дегенмен, 1970 жылы өткен референдум сәтті аяқталды және жаңа конституция сайлау жүйесінің негізін өзгертіп, Паллиге келесі жалпы сайлауда қайта сайлану мүмкіндігінен айырды. 1974 жылғы сайлауда Палли Родезия майданына қарсы ең көп еуропалық емес сайлаушылары бар Солсбери қалалық сайлау округінде бақ сынады. Ол үш дауысқа ғана қалып қойды, бұл UDI кезеңінде Родезия майданының жоғарғы округтеріндегі ең жақын жеңілісі болды. 1979 жылы Ланкастер Хауста өткен келіссөздерде Палли Абель Музореваның Біріккен Африка Ұлттық Кеңесіне құқықтық кеңесші ретінде көмектесті.
In 1969 the Rhodesian government decided to hold a referendum on a new constitution which declared Rhodesia a republic. Palley attacked the government for letting a small faction outside Parliament decide its policy. However, the referendum was successful in 1970 and the new constitution changed the basis for the electoral system, depriving Palley of the chance of re election in the general election that followed. In the 1974 election, Palley challenged the Rhodesian Front in the Salisbury City constituency, which contained the most non European voters. He came in only three votes behind, the nearest the RF came to losing any of the upper roll constituencies during the period of UDI. During the Lancaster House talks in 1979, Palley acted as legal adviser to Abel Muzorewa's United African National Council.
Зимбабведе
Родезия 1980 жылы көпшілік билігімен тәуелсіздік алып, Зимбабве атанғаннан кейін Палли нақты жер реформасы кейбір адамдар есептегендей қымбат болмайды деп салды. Себебі үкімет бұрын фермерлерге субсидия берген, демек, қалыпты коммерциялық тәртіптер жерді африкалықтарға қолжетімді етеді. 1981 жылы ол Роберт Мугабенің Зимбабве Африка Ұлттық Одағы – Патриотикалық Фронт партиясын еуропалық сайлаушыларға бөлінген мандаттар үшін күресуге шақырды, онда оған зор қолдау бар екенін айтты. Палли медицина және құқық саласында жұмыс істеп, күрт жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол саяси карьерасы бойы денсаулығымен қиналды және 24 жасында колостомия жасаған. Палли 1952 жылы Клэрге үйленді; олар 1960-шы жылдардың басында ажырасып, 1985 жылы ресми түрде ажырасты. Клэр Палли – Оңтүстік Африканың сыртқы істер саласындағы көрнекті ғалымы, 1988-1998 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымының Дискриминацияны алдын алу және азшылықтарды қорғау жөніндегі кіші комиссиясында Ұлыбритания өкілі, ал 1980-2004 жылдары Кипр президентінің конституциялық кеңесшісі болды. Олардың бес ұлы болды.
After Rhodesia gained recognised independence under majority rule as Zimbabwe in 1980, Palley argued that meaningful land reform would not be as expensive as some were suggesting because the government had previously been subsidising farmers, and therefore ordinary commercial procedures would make land available to Africans. In 1981, he urged Robert Mugabe's Zimbabwe African National Union Patriotic Front party to fight the seats reserved for European voters, arguing that there was considerable support for him there. Palley remained at work both in medicine and law until his sudden death (of a heart attack). He had never been in good health through his political career, and had a colostomy at the age of 24. Palley married his wife Claire in 1952; they separated in the early 1960s and divorced in 1985. Claire Palley is a leading South African academic specialising in foreign affairs who was United Kingdom representative to the United Nations Sub Commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities from 1988 to 1998 and Constitutional Consultant to the President of Cyprus from 1980 to 2004. They had five sons.