Кіріспе

Британдық музыкалық стиль – "жеңіл" оркестрлік музыканың түрі, сондай-ақ сыбызғы музыкасының бір формасы.

Жеңіл музыка – батыс классикалық музыкасының айқын емес, жеңіл түрі. Ол 18-19 ғасырларда пайда болып, қазірге дейін жалғасуда. Оның ең гүлденген кезеңі 20 ғасырдың ортасы болды. Бұл стиль әдетте қысқа оркестрлік шығармалар мен сюиталар арқылы жасалады, олар концерт, симфония және опера сияқты күрделі формаларға қарағанда кең аудиторияға арналған. Жеңіл музыка радио хабарларын таратудың даму кезеңінде ерекше танымал болды, мысалы, BBC Light Programme (1945–1967) станциясы негізінен "жеңіл" композицияларды ойнатты. Оны кейде көңіл-күй музыкасы немесе концерттік музыка деп те атайды, және ол көбінесе оңай тыңдалатын музыка жанрымен байланыстырылады. Жеңіл музыка Ұлыбританияда, АҚШ-та және Еуропаның континенттік бөлігінде танымал болды, сонымен қатар осы жанрдағы көптеген шығармалар фильмдерде, радиода және теледидарда қолданылып, бүгінгі күнге дейін таныс.

Шығу тегі

Кейінгі романтизм оркестрлік туындылардың ұзындығы мен ауқымы Батыс классикалық канонынан жеңіл оркестрлік шығармалардың бағытын бөліп тастағанша, Моцарт және Хайдн сияқты классикалық композиторлар «Eine Kleine Nachtmusik» сияқты жеңіл туындыларын жазу арқылы симфониялары мен операларымен бірдей даңққа ие болды. Еуропалық жеңіл музыканың кейінгі үлгілеріне Франц фон Суппе немесе сэр Артур Салливан сияқты композиторлардың оперетталары; континенттік салондық және үй музыкасы жанрлары; Иоганн Штраус II және оның отбасының вальстері мен марштары жатады. Штраус вальсі жиі орындалатын жеңіл музыкалық туындыға айналды (мысалы, Чарльз Анклифтің «Nights of Gladness» немесе Феликс Годиннің «Valse Septembre» шығармалары). Бұл 19-шы және 20-шы ғасырдың басында классикалық музыканың «жеңіл» дәстүрінің қалыптасуына ықпал етті. Ұлыбританияда жеңіл музыка жанры 19-шы және 20-шы ғасырдың басында Ұлыбританияда гүлденген жағажай және театр оркестрлерінен бастау алады. Олар классикалық музыкадан бастап, сол заманғы танымал әндер мен балладалардың аранжировкаларына дейін кең спектрлі музыка орындады. Осы дәстүрден көпшілікке ұнатуға арналған, арнайы жазылған қысқа оркестрлік шығармалар пайда болды. Сэр Эдвард Элгар сияқты композиторлар «Salut d'Amour», «Нерсерлік сюита» және «Chanson de Matin» сияқты көптеген танымал туындылар жазды. Лондонның ойын-сауық бақтарында өткен бұрынғы «көшелік концерттер» әсерімен Генри Вудтың Корольдік залдағы алғашқы «Промс» концерттері, әсіресе «Промстың соңғы кеші» осындай рухта өтті. 1920 жылдары BBC радио хабарларын енгізу арқылы стильге идеалды мүмкіндік туды. Бұл 1945 жылы BBC Light Programme бағдарламасының іске қосылуынан кейін күшейді, онда «Friday Night is Music Night» және «Music While You Work» сияқты бағдарламалар көрсетілді. АҚШ-та 19 ғасырда «поп-оркестрлер», мысалы, Бостон Попс пайда бола бастады. Бостон Попс 1885 жылы, Бостон симфониялық оркестрінен (BSO) төрт жыл бұрын құрылды. Олар Лерой Андерсон, Ферде Грофе және Джордж Гершвин сияқты композиторларға театр музыкасы, кино музыкасы және танымал музыка мен шоу әндерінің аранжировкаларымен бірге түпнұсқа туындылар жазуға тапсырыс берді.

Стиль

Британдық жеңіл музыка композиторы Эрнест Томлинсон жеңіл музыканың ең басты айырмашылығы – мелодияға баса назар аудару екенін айтты. Бұл жанрдың маңызды ерекшелігі, алайда ерекше музыкалық текстураларды жасау да мақсат болып табылады, мысалы Роберт Фарнонның немесе Рональд Биндждің "каскадтық скрипкалар" әсерінің тығыз гармониясы, кейіннен ол "Мантованидің реверберацияланған скрипкаларының тұрақты гулымен" байланысты болды. Ол радио хабаршысы Денис Норденнің "жеңіл музыка сыртынан ғана емес, ішінен де әуенді" деген сөзін келтіреді. Жанрдың тағы бір танымал атауы – "көңіл күй музыкасы" – Чарльз Уильямстың "Тыныш серуен" сияқты шығармаларына сілтеме жасайды, ол анданте темпінде жазылған және көңілді, шаттыққа толы сезім береді. Жеңіл музыкалық шығармалар көбінесе жеке немесе сюита құрамындағы бөлімдер ретінде ұсынылады және оларға көбінесе жекелеген сипаттамалық атаулар беріледі. Мұндай атаулар кейде ерекше немесе есімдерінен өзгеше болуы мүмкін, мысалы Фредерик Керзонның "Қуылып жүрген имнің биі". Осы дәстүрге сай, шығармалар көбірек "қалыс" туындылардың есебінен музыкалық әзілдерді де қамтуы мүмкін, мысалы Эрик Фенбидің "Илкла Мурдағы Россини" увертюрасы немесе Артур Уилкинсонның "Beatlecracker" сюитасы, ол The Beatles әндерін Чайковскийдің "Жақсы қарындас" балеті стилінде өңдейді.

Қатысқан жанрлар

Жанр көбінесе Мантовани, Перси Фейт және Генри Манчинидің оңай тыңдалатын оркестрлік аранжировкаларымен байланысты, бірақ Манчиниден басқа, бұл композиторлар өздерінің жазған шығармаларынан гөрі аранжировкаларымен көбірек танымал. Осы байланыстың нәтижесінде музыка кейде лаунж музыкасы немесе Экзотика жанрларымен шатастырылады, бірақ жеңіл музыкада әдетте вокал, синтезаторлар немесе эстрадалық музыка аспаптары қолданылмайды. Оны кейде Seeburg Corporation немесе Cantata 700 (3M) сияқты коммерциялық фонограммаларға арналған түсірілген музыка мен лифт музыкасымен, сондай-ақ Muzak Orchestra (Muzak компаниясы) туындыларымен тобына қосуға болады: 1950-ші, 1960-шы және 1970-ші жылдары дүкендерде, қонақүйлерде және әуе компанияларында ойналатын эстрадалық музыканың жеңіл оркестрлік аранжировкалары фонограмма ретінде қолданылды. Осыған ұқсас, бұл «әдемі музыкамен» байланысты, ол жергілікті кәсіпорындардың жарналары арқасында үзіліссіз және жарнамасыз үлкен уақыт кезеңдерінде музыка тарату форматы болып табылады.

Кино, радио және теледидар тақырыптары ретінде

1950 және 1960 жылдары көптеген жеңіл композиторлар кино, радио және теледидарда пайдалану үшін «Өндірістік кітапхана» музыкасын жазды. Осының нәтижесінде көптеген жеңіл музыка композициялары тақырыптық музыка ретінде танымал болды. Мысалы, Тревор Дунканның «Кішкентай сюитадан» маршы 1960 жылдары BBC-де доктор Финлейдің іс кітабының тақырыбы ретінде қолданылды, ал Эдвард Уайттың «Пуффин Билли» BBC радио сериясы «Балалар сүйіктілері» мен CBS балалар бағдарламасы «Капитан Кенгуру» үшін тақырып ретінде пайдаланылды. Әсіресе Эрик Коутстың марштары тақырыптық музыка ретінде жиі қолданылды. Оның ең танымал туындысы саналатын «Бұзушылар маршы» 1954 жылғы фильмнің тақырыбы ретінде пайдаланылып, фильмнің және оның миссиясының символына айналды. Коутстың басқа туындылары «Музыкамен жұмыс істегенде шақыру» («Calling All Workers»), «Найтсбридж» («Knightsbridge») және «Көшпенді күндер» («Halcyon Days») «Форсайт сагасының» тақырыбы ретінде қолданылды. Коутс телеарналар үшін «BBC Телевизиялық маршы», ATV-нің «Дыбыс және Көру маршы» және Associated Rediffusion-ның «Мұзыка әр жерде» сияқты оригиналдық марштар жазуға шақырылды. Басқа да ерекше теледидарлық ашылу тақырыптарына Уильям Уолтонның Гранада прелюдиялары, Гранада теледидары үшін сигналдар мен аяқтау музыкасы, Роберт Фарнонның Radiotelevisão Portuguesa үшін «Дерби күні», Ричард Аддинселлдің Оңтүстік теледидары үшін «Оңтүстік рапсодиясы», Рон Гудвиннің «Батысқа қарай Хо!» Westward Television және Джон Данкуорттың Rediffusion London үшін «Кең дүние» жатады. Би-би-си радиосында бірнеше жеңіл музыка туындылары бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді. Эрик Коутстың «Ұйықтайтын лагуна жанында» («By the Sleepy Lagoon») «Desert Island Discs» тақырыбы, Артур Вудтың «Барвик Грин» – «The Archers» тақырыбы, ал Рональд Биндждің «Желкенмен жүзу» («Sailing By») түнгі кемелердің болжамынан бұрын ойнатылады.

Қалпына келу және қайта өрлеу

1960 жылдары бұл стиль радио мен теледидарда сәннен шығып, көптеген жеңіл композиторларды өз энергияларын күрделірек туындылар немесе киноға музыка жазуға жұмсауға мәжбүр етті. Роберт Фарнон өмірінің соңғы кезеңінде бірнеше симфонияны аяқтады, сондай-ақ "Колдиц" сияқты теледидарға музыка жазды. Джон Уильямс сияқты композиторлар жеңіл композиторлардың классикалық оркестрлеу және аранжировкалау шеберлігін бағалады, тіпті Анджела Морли мен Гордон Лэнгфордтан "Жұлдызды соғыстар" (1977) және "Е.Т. – жерден тыс" (1982) фильмдеріне музыка оркестрлеуге көмектесуді сұрады. Жеңіл музыка ойнауға маманданған көптеген оркестрлер таратылды. Бұрын қонақүйлерде, теңіз жағалауындағы курорттарда және театрларда жиі кездесетін шағын пальма астындағы оркестрлер біртіндеп жоғалып, жазылған музыкаға ұшырады. BBC жеңіл музыка архивінен бас тарта бастады, оның көп бөлігін композитор Эрнест Томлинсон сақтап алып, қазір оның Жеңіл оркестрлік музыка кітапханасында сақталады. Дегенмен, жанр 1940-1950 жылдарға ностальгиялық сағыныш тудыратын жарнамалар мен теледидар бағдарламаларында қолданылу арқасында халықтың есінде сақталды. Содан кейін Корольдік балет симфониясы, Жаңа Лондон оркестрі және BBC концерт оркестрі сияқты оркестрлердің жеңіл музыкасының жаңа жазбалары шықты, сондай-ақ Кембридж концерт оркестрі, Скарборо Спа оркестрі және Ванкувер аралының Палм Корт Жеңіл оркестрі сияқты оркестрлердің концерттері жалғасты. Бұл стиль сонымен қатар BBC Radio 3-те Брайан Кейдің "Light Programme" бағдарламасында өз үйін тапты, бірақ бұл бағдарлама 2007 жылдың ақпанында тоқтатылды. 2007 жылы BBC Four 1945 және 1955 жылдар аралығындағы британдық мәдениетті тойлауға арналған тақырыптық кештің аясында жеңіл музыка кешін өткізді, оған Брайан Кейдің "Музыка баршаға" атты деректі фильмі және "Жұма кешінде музыка" бағдарламасының теледидарлық нұсқасы кірді. Ұлыбританияда, АҚШ және Канадада классикалық музыкаға маманданған кейбір радиоарналарда әлі де жеңіл музыка ойнатылады, мысалы, Ұлыбританияда Classic FM және Мексикада XLNC1. 2011 жылдың маусым айында BBC Radio 3 1951 жылғы Ұлыбритания фестивалінің 60 жылдығын мерекелеу аясында "Light Fantastic" атты жалпыұлттық жеңіл музыка фестивалін ұйымдастырды. Бұл шара Лондон, Манчестер, Кардифф және Глазго қалаларында кәсіби және әуесқой ұжымдардың қатысуымен өтті, соның ішінде Манчестер маңындағы Ирламдағы зауытта "Жұмыста музыка" туындысының қайта жаңғыруы, Саутбанк орталығындағы бірнеше жеңіл музыка концерттері және жанр туралы бірқатар деректі фильмдер көрсетілді. Митчелл мен Уэбб сонымен қатар Акер Билктің "Stranger on the Shore" әнін өздерінің радио скетч-шоуының тақырыптық музыкасы ретінде пайдаланады.

Белгілі композиторлар

"Жылы музыка" жазған деп саналатын жүздеген композиторлар бар, алайда шығармашылығы негізінен жеңіл туындыларға бағытталған композиторлардың ішінде Чарльз Анклифф, Рональд Биндж, Эрик Коутс, Фредерик Керзон, Тревор Дункан, Роберт Фарнон, Адалгисо Феррарис, Рон Гудвин, Хайнц Киесслинг, Альберт Кетелби, Билли Майерл, Анжела Морли, Эрнест Томлинсон, Сидни Торч, Эдвард Уайт, Чарльз Уильямс, Альберто Семприни және Хайдн Вуд бар. Осы композиторлардың әрқайсысы шамамен 1920–1960 жылдар аралығындағы "жеңіл музыканың алтын ғасыры" кезеңінде еңбек етті.