Кіріспе

Алыптаулық аңшылық – аңшының таулық құстарды, оның ішінде бөдене, фазан, қарақұс, шырша, далалық тауық, чукар, сұр құсқұрт және басқа да құрлықта тіршілік ететін құстарды қуалап аулайтын құс аулау түрі. Су және жартылай су құстарынан (су құстары мен жағалау құстарынан) айырмашылығы, алыптаулық құстар құрлықта мекендейді және көбінесе су қоймаларының жоғары жағалауынан жоғары, тығыз өсімдіктер арасында жасырынып, құрғақ жерде кездеседі. Сондықтан аңшылар көбінесе аңды табу, ашыққа шығару және қайтару үшін қарулы иттерді пайдаланады. Әдеттегі топта 2-4 аңшы және 1-2 ит болады. Егер бір ит болса, оның иесі көбінесе оны басқарады, ал қалғандары атуға назар аударады. Иттердің жұмыс әдісіне қарай, кейбір иттерге (пойнтерлер мен сеттерлерге) аңды анықтау, ал кейбіреулеріне (спаниельдерге) аңды әдейі қорқыту ("флюш") міндеті жүктеледі. Құстарды жасырынудан қорқытып, ашыққа шығарғаннан кейін, аңшы немесе ит арқылы, аңшы құстарды ұшып тұрғанда атуға тырысады, бұл қанатты ату деп те аталады. Ауланған құс әдетте жарақаттанып немесе қозғалмай қалады, содан кейін оны ит (ретриверлер) немесе аңшының өзі алып келеді.

Жабдық

Биіктіктегі аңшылар барлық типтегі мылтықтарды қолданады – бір реттік атудан бастап, жартылай автоматты мылтықтарға дейін, калибрлері .410-нан 12-ге дейін. Биіктіктегі аңшылық үшін ең танымал мылтық – 16, 20 немесе 28 калибрлі кішкентай калибрлі екі түтік мылтық, ол құс атуға арналған ұсақ дөңгелек оқтарды (гранулаларды) пайдаланады, олар сонымен қатар қаз аулауда да жиі қолданылады. Биіктіктегі мылтықтар өте құнды заттар болуы мүмкін, көбінесе мыңдаған долларға сатылады, ал ең жоғары сапалы мылтықтар кейде коллекциялық немесе мұра ретінде сақталады. Солтүстік Америкадағы Алабама және Арканзас сияқты кейбір штаттар биіктіктегі аңшылардың қауіпсіздік үшін қызғылт апельсин түсті киім киюін талап етеді. Олар жиналған аңды тасу үшін сыртқы бекіткіштері және/немесе ілгектері бар арнайы жилет киеді, бірақ соңғы кезде қатаң биіктіктегі аңшылықтың талаптарына арналған функционалды техникалық күндік сөмкелерге қарай үрдіс байқалады.

Иттер

Биік жердегі аңшылар аңды табу үшін арнайы жаттықтырылған мысықтарды пайдаланады. Көбінесе спаниельдер мен бағыттайтын тұқымдар қолданылады, бірақ фазанға аң ауғанда көптеген аймақтарда ретриверлер де жетістікке жетеді. Биік жердегі аңшылар әдетте аңды іздегенде жаяу жүреді, бірақ оңтүстік штаттарындағы бөдене аңшылары аңның сиректігіне байланысты көбінесе арбалар немесе көліктерді пайдаланады. Аққұбаларды табу үшін үлкен аумақты шарлау қажет болғандықтан, көптеген аңшылар жабдықтар мен жаңа мысықтарды тасымалдау үшін арнайы жасалған аңшылық арбаларын қолданады. Екінші жағынан, батыс аймақтарындағы чукар мен сұр кескілдерді аулаушылар аң аурудың барлық уақытында бір немесе екі мысықпен жерде аулайды, жақсы жаттықтырылған мысықтармен бір ауысқанда тік таулы жердің 8 мильден астам қашықтығын басып өтеді. Аңшылар үшін биік жердегі аң аурудың маңызды бөлігі – олардың мысық серіктесімен арадағы байланыс. Аңшы таңдаған мысықтың тұқымы ең алдымен аңшының аң ауру стиліне, содан кейін қарым-қатынастың сәтті болуы үшін ауланатын құстың негізгі түріне сәйкес болуы керек. Мысықтың жаттығуын шамамен 4 айлық шағында бастауға болады. Жаттығу көбінесе мысықтың жыртқыштық инстинктін күшейтуді қамтиды, ал қолданылатын құралдар: мысық сыбызғылары, 6 және 20 футтық тұншықтыратын баулар және электр жағалар. Бір жыл ішінде мысықты далаға алып шығуға болады, бірақ мысықтар 3-4 жасқа келгенде толыққанды қабілеттеріне жетеді.