Кіріспе

Құрылыс бөлімі: Тас қалау

Тас қабырғалар – мыңдаған жылдар бойы қолданылып келе жатқан тас қалау конструкциясының бір түрі. Алғашқы тас қабырғаларды шаруалар мен алғашқы адамдар даладан жиналған тастарды үйіп, құрғақ тас қабырғалар жасау арқылы салған. Кейіннен, әсіресе орта ғасырларға дейін және оның кезінде қала қабырғаларын, қамалдар мен басқа да бекіністерді салуда балшық және әк пайдаланылды. Осы тас қабырғалар әлемнің әр түрлі аймақтарында әртүрлі нысандарда кездеседі.

Материалдар

Тас қабырғалар көбінесе әктас, кремнез, гранит және құмтас сияқты жергілікті материалдардан салынады. Дегенмен, құрылыс тасының сапасы ауа райына төзімділігі, су өткізбеу қасиеттері және құрылысқа дейін дұрыс пішінге келтірілу мүмкіндігі тұрғысынан үлкен айырмашылықтарға ие. Өңделген тас әдетте ашлар деп аталады және жиі тас ғимараттардың бұрыштарында қолданылады. Гранит ауа райына өте төзімді, ал кейбір әктастар өте нашар. Портленд тасы сияқты басқа әктастар ауа райына көбірек төзімді келеді.

Өлшемі

Үлкен құрылымдар әдетте қалың қабырғалармен салынады, мысалы, қамалдар мен соборлардағы қабырғалардың қалыңдығы 12 футқа дейін жетеді. Мұндай қабырғалар көбінесе сыртқы қабаты тастан және ішкі жағы қиыршық тастармен толтырылған болады.

Мысалдар

Қытайдың Ұлы Қабырғасы, Қытай. Бұл – таулар, далалар және шөлдер арқылы 4000 шақырымға созылатын 5000 шақырымдық орасан зор құрылыс. Гадрианның қабырғасы, Ұлыбритания. 117 жылы Шотландияда тұратын пикт тайпасы әйгілі XI испан легионын жеңген кезде император Адриан өзінің жауалы көршілерін қоршауға алуды шешті. Осылайша алғаш рет Гадрианның қабырғасы (122–126) және Антониннің қабырғасы (142–144) тұрғызылды. Екі құрылыстың көлемі тиісінше 120 және 63 шақырымды құрайды. Торф пен таспен салынған бұл қабырғалар, сол дәуірдегі басқа да ғимараттар сияқты жақсы сақталмаған. Аурелианның қабырғасы, Рим, Италия. Император Аурелиан бұл қабырға арқылы қаланы шабуылдайтын варварлардан қорғауды мақсат еткен. Ол үлкен асығумен жұмыс істеді, нәтижесінде 19 шақырым көлемді, 8 метр биіктігі мен 3,4 метр қалыңдығы бар монументалды құрылыс тек 5 жылдың ішінде (271–275) салынды. Авила, Испания. 12 метр биіктігі мен 3 метр қалыңдығы бар тас қабырғалар, 9 қақпа және 88 мұнара жақсы сақталған ортағасырлық бекініс болып табылады. Ол 11-14 ғасырлар аралығында араб және римдік бекіністер орнында салынған. Эссауира, Марокко. 18 ғасырдың халықаралық жобасы: еуропалық инженерлер мен сәулетшілердің көмегімен сұлтан Мохаммед III Бен Абдалла "әдемі жобаланған қамал" құрды, осылайша "Эс Сауира" атауының мағынасы туындады. Ұлы Зимбабве, Зимбабве. Сахарадан оңтүстік Африкадағы ең көне және ірі қала, ол 11-14 ғасырларда салынды және өркендеген шағында шамамен 18 000 адам тұрды. Ескі Квебек қамалы, Канада. Еуропалықтар алғашқы қоныстарын 1535 жылы құрды, оны "канада" деп атады (жергілікті тілде "ауыл", "қоныс"). Квебек қаласы 1608 жылы пайда болды, бірақ бүгінде оның қамалдық қабырғалары Солтүстік Америкадағы ең көне бекініс болып саналады. Саксаюаман, Куско, Перу. Ежелгі Куско қаласы контуры бойынша пумаға (билеуші ​​әулеттің қасиетті жануары) ұқсайды, ал алты метрлік биіктіктегі қамал қабырғалары оның "тістері" болып табылады. Сан-Фелипе де Барахас Кастильосы, Картахена, Колумбия. Колумбияның жеті кереметінің бірі – 16 ғасырлық қамал, қабырғаларымен әйгітеледі, олар негізінде жуан, ал жоғары қарай тартылады.