Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Темір дәуіріндегі Анатолияда қолданылған әліпбилер
Alphabets in use in Iron Age Anatolia
Темір дәуіріндегі Анатолияда Анатолия тілдері мен фригиялық тілді жазу үшін түрлі әліпбилік жазу жүйелері қолданылды. Бұрын осы тілдердің бірнешеуі логографиялық және буындық жазулармен жазылған. Кіші Азияның әліпбилері грек әліпбиінің ең ерте белгілі түрлерінен ерекшеленетін белгілі бір ерекшеліктерге ие. Осы әліпбилердегі көптеген әріптер грек әріптеріне ұқсас, бірақ олардың мағынасы басқа, әсіресе кария тілінде. Фригия және Лемния әліпбилері керісінше, грек әліпбиінің аймақтық түрлерінен алынған ерте нұсқалар еді; ең ерте фригия жазулары ерте грек жазуларымен бірге пайда болған, бірақ грек әліпбиінің ең ерте түрлерінде болмаған Φ және Ψ әріптері сияқты грек жаңалықтарын қамтиды. Анатолия әліпбилері эллинистік кезеңнің басталуымен шамамен б.з.д. 4 ғасырында қолданыстан шықты.
Various alphabetic writing systems were in use in Iron Age Anatolia to record Anatolian languages and Phrygian. Several of these languages had previously been written with logographic and syllabic scripts. The alphabets of Asia Minor proper share characteristics that distinguish them from the earliest attested forms of the Greek alphabet. Many letters in these alphabets resemble Greek letters but have unrelated readings, most extensively in the case of Carian. The Phrygian and Lemnian alphabets by contrast were early adaptations of regional variants of the Greek alphabet; the earliest Phrygian inscriptions are contemporary with early Greek inscriptions, but contain Greek innovations such as the letters Φ and Ψ which did not exist in the earliest forms of the Greek alphabet. The Anatolian alphabets fell out of use around the 4th century BCE with the onset of the Hellenistic period.
Әліпбилер
Лидия жазуы – б.з.д. V-IV ғасырларда Лидия тілін жазу үшін қолданылған әліпби. Оған байланысты жазу – Сардис қаласындағы бір жазудан белгілі "Паралидиялық" әліпбиі. Паралидия жазуы, Сардис синагогасынан табылған жалғыз жазудан ғана белгілі, тілі белгісіз, оқылмаған, бірақ Лидия жазуына өте ұқсас болғандықтан осылай аталады. Кария жазуы – Кария, Египет және Афинадағы жазулардан белгілі Кария тілін жазуға арналған. Ол толыққанды түсінілмеген, 45 әріптен тұрады. Олардың көптегені пішін жағынан грек әліпбиіне ұқсас, бірақ мәндері басқа. Ликия жазуы – б.з.д. V-IV ғасырларда Ликия тілін жазу үшін қолданылған әліпби. Сидетик жазуы – 25 әріптен тұратын әліпби, олардың тек бір бөлігі ғана грек тілінен алынған, Сидетик тілі болуы мүмкін монеталардағы жазулардан белгілі. Писидия жазуы – Писидия тілін жазу үшін қолданылатын әліпби. Ол Писидия аймағындағы шамамен 30 жазуда кездеседі. Фригия жазуы – Фригия тілі үшін қолданылатын 21 әріптен тұратын әліпби (Мизия тілі үшін 22 әріп), ол ерте грек эпихорикалық әліпбилеріне өте ұқсас, бірақ j әрпін белгілеу үшін арнайы таңбасы бар.
The Lydian script, an alphabet used to record the Lydian language from ca. the 5th to 4th centuries BCE; a related script is the "Para Lydian" alphabet known from a single inscription in Sardis. The Para Lydian script, known from a single inscription found in Sardis Synagogue, language unknown, undeciphered but closely resembles the Lydian script, hence the name. The Carian script, recording the Carian language, known from inscriptions in Caria, Egypt and Athens. Only partially understood, there were 45 letters. Many of these resemble the Greek alphabet in form, but have different values. The Lycian script, an alphabet recording the Lycian language from the 5th to 4th centuries BCE. The Sidetic script, an alphabet of 25 letters, only a few of which are clearly derived from Greek, known from coin legends in what might be a Sidetic language. The Pisidian script, an alphabet used to write the Pisidian language. It is attested in about 30 inscriptions around the region of Pisidia. The Phrygian script, an alphabet of 21 letters used for the Phrygian language (22 for the Mysian language) which is very similar to early Greek epichoric alphabets, except for the presence of a special character for j.